گروه فرقان
| فرقان | |
|---|---|
| رهبران |
|
| تاریخ فعالیت | ح. ۱۹۷۶–ژانویه/مهٔ ۱۹۸۰ |
| مقر | تهران، خیابان جمالزاده، خانه شماره ۲۳ کوچه اخوان[۲] |
| مناطق فعالیت | تهران، ارومیه، تبریز[۳] |
| ایدئولوژی | |
| اندازه | ۴۹[۱] |
| مخالفان |  نظام جمهوری اسلامی ایران
|
| درگیریها و جنگها | تثبیت انقلاب ایران |
فرقان گروه شبهنظامی مخالف جمهوری اسلامی[۸] بود که در اواخر ۱۳۵۵ تأسیس شد. این گروه طرفدار جامعه بیطبقه بود؛ بنابراین مخالف طبقه روحانیت شیعه و سایر طبقات اجتماعی نظیر بازاریان ثروتمند و سیاستمداران لیبرال و دینناباروران کمونیست بود. به دنبال ترورهای انجام شده پس از انقلاب ۱۳۵۷ رهبر این گروه اکبر گودرزی در ۱۸ دی ۱۳۵۸ دستگیر شد و ۳ خرداد ۱۳۵۹ بههمراه شش نفر از طرفدارانش تیرباران شد.[۸]
فرقان انقلاب ۱۳۵۷ را زاییدهٔ کنفرانس گوادلوپ میدانست. این گروه پس از انقلاب، تا زمان دستگیری رهبرشان اکبر گودرزی ۱۹ ترور سیاسی انجام داده بودند.[۹]
عقاید
[ویرایش]مصطفی کتیرایی میگوید:
گفتند اینها از نظر فکری طرفدار دکتر شریعتی و در واقع چپ دینی و با روحانیت بهشدت مخالفند. من خیلی علاقهمند شدم که ببینم این اکبر گودرزی کیست، چون شنیدم تفسیر نوشته و تفسیرش را هم به من دادند و خواندیم.[۱۰]
اکبر گودرزی تحت تأثیر اندیشه انقلابی شریعتی تفسیری از قرآن به نام «ایدئولوژی توحیدی» تألیف کرد. بر اساس اندیشه شریعتی، حکومت بی طبقه توحیدی، رکن اساسی جامعه برابر و عادل را در سنت محمد تشکیل میدهد. شریعتی مانند سیدابوالاعلی مودودی به اسلام بدون روحانیت معتقد بود. گودرزی متعصبتر از شریعتی بود و در سال ۱۳۴۹ گروه فرقان را تأسیس کرد.
یکی دیگر از افرادی که تأثیر مهمی در شکلگیری ایدئولوژی گروه فرقان داشت، حبیبالله عاشوری، روحانی ناراضی بود.[۱۱]
رهبر گروه
[ویرایش]
محمد عطریانفر در مورد اکبر گودرزی، رهبر این گروه میگوید:
وی جوانی طلبه بود که برخی سرخوردگیهای تاریخی داشت و به واسطه این سرخوردگیها بود که بعدها هدایت چنان اقداماتی را عهدهدار شد. گودرزی در سال ۵۸ حدود بیست سال بیشتر نداشت و با این حال به تفسیر قرآن میپرداخت و خودش را در مقام مفسر قرآن معرفی میکرد و تفسیری انقلابی از قرآن ارائه میکرد و آیاتی از قرآن را انتخاب میکرد که به کار مبارزه بیاید.[نیازمند منبع]
وی در مورد نحوه دستگیری اعضای این گروه گفت: در پی شناسایی یک خانه تیمی و مشاهده آتشباری شدید از آن معلوم شد که این خانه بایستی اهمیت زیادی داشته باشد. در نهایت پس از درگیری حدود هفتاد نفر از آن خانه دستگیر شدند که رهبر گروه یعنی اکبر گودرزی یکی از آنان بود. از افراد دستگیر شده بیست و پنج نفر اعدام شدند که رهبر گروه یکی از آنان بود.[نیازمند منبع]
ترورها
[ویرایش]سید محمدولی قرنی، مرتضی مطهری، محمد مفتح، مهدی عراقی از ترورهای موفق و عبدالکریم موسوی اردبیلی و سید علی خامنهای،[۱۲] اکبر هاشمی رفسنجانی و عباس امیرانتظام از ترورهای ناموفق این گروه بودند.[۱۳]
اعضا
[ویرایش]شمار اعضای گروه ۴۹ نفر برآورد شده است.[۱] ۲۱۶ نفر در رابطه با گروه فرقان دستگیر شدند. ۳۹ نفر به اعدام محکوم شدند که اکثرشان در عملیاتهای ترور، شناسایی و سرقت مسلحانه از بانکها مشارکت داشتند. ۲۷ نفر در زندان به حبس محکوم شدند، و حدود ۶۰ نفر از که در زندان اوین بودند ابراز پشیمانی کردند و پس از مدتی آزاد شدند.[۱۴]
بازتولید
[ویرایش]علی مطهری در مورد پیدایش افکاری شبیه تفکر فرقان هشدار داد.[۱۵] رضا غلامی با ابداع اصطلاح نوفرقانیسم یاران محمود احمدینژاد را به بازتولید افکار و عقاید گروه فرقان متهم میکند،[۱۶] هرچند طرفداران وی این اتهام را ترفندهای سیاسی برای حذف رئیسجمهور سابق از فضای سیاسی کشور میدانند.[۱۷]
منابع
[ویرایش]- 1 2 3 4 5 Cohen 2015, p. 30.
- ↑ Cohen 2015, p. 116.
- ↑ Cohen 2015, p. 177.
- 1 2 Barry M. Rubin, ed. (2010), Guide to Islamist Movements, vol. 2, M.E. Sharpe, p. 260, ISBN 978-0-7656-4138-0
- 1 2 Cohen 2015, p. 41–42.
- ↑ Cohen 2015, p. 66.
- ↑ Mohammadighalehtaki, Ariabarzan (2012). Organisational Change in Political Parties in Iran after the Islamic Revolution of 1979. With Special Reference to the Islamic Republic Party (IRP) and the Islamic Iran Participation Front Party (Mosharekat) (Ph.D. thesis). دانشگاه دورام. p. 166.
- 1 2 «گروه فرقان و ۸ ترور مهم سال ۱۳۵۸». رادیو فردا. دریافتشده در ۲۷ شهریور ۱۳۸۹.
- ↑ «ماهنامه الکترونیکی دوران شماره 77 فروردین ماه 1391». dowran.ir. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۶-۲۷.
- ↑ محمد رضا کائینی (۱۳۹۴). «آنچه را که میدیدم، باور نمیکردم! مصاحبه با مهندس کتیرایی». مؤسسه تاریخ معاصر ایران.
- ↑ Ronen A. Cohen (2015), Revolution Under Attack: The Forqan Group of Iran, New York: Palgrave Macmillan, doi:10.1057/9781137502506, ISBN 978-1-137-50250-6.
- ↑ «زندگینامه آیتالله خامنهای (بخش چهاردهم)- روزی که خامنهای ترور شد». رادیو فردا. ۱۹ دی ۱۳۹۱. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۹-۰۷.
- ↑ «چه کسانی آیتالله خامنهای را ترور کردند؟». farsi.khamenei.ir. ۱۳۹۴-۰۴-۰۶. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۹-۰۷.
- ↑ «نگاهی به آغاز و پایان گروه فرقان». مرکز بررسی اسناد تاریخی. دریافتشده در ۲۰۲۵-۱۲-۲۵.
- ↑ «هشدار مطهری دربارهٔ ظهور مجدد فرقان». مشرق ایسنا. ۳ خرداد ۱۳۹۶. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۹-۰۷.
- ↑ «خطر ظهور نوفرقانیسم در بستر جریان انحرافی». مشرق. ۱۶ خرداد ۱۳۹۵. دریافتشده در ۲۰۲۱-۰۹-۰۷.
- ↑ «از نماینده دهات تا نوفرقانیسم». نسیم بهاری. ۲۱ خرداد ۱۳۹۵. بایگانیشده از اصلی در ۱۵ فوریه ۲۰۱۸.