کوتوپاکسی
| کوتوپاکسی | |
|---|---|
 نمایی از آتشفشان کوتوپاکسی | |
 | |
| مرتفعترین نقطه | |
| ارتفاع | ۵٬۸۹۷ متر [۱][۲][۳] |
| برجستگی | ۲٬۴۰۳ متر [۴] |
| ایزولاسیون | ۹۶٫۶۷ کیلومتر (۶۰٫۰۷ مایل)  |
| مختصات | ۰°۴۰′۵۰″ جنوبی ۷۸°۲۶′۱۶″ غربی / ۰٫۶۸۰۵۶°جنوبی ۷۸٫۴۳۷۷۸°غربی |
| جغرافیا | |
| موقعیت | اکوادور |
| رشتهکوه مادر | آند |
| صعود | |
| نخستین صعود | ۱۸۷۲ توسط ویلهلم رایس آلمانی [۱][۲] |
کوتو پاکسی[۵] (به اسپانیایی: Cotopaxi) آتشفشان چینهای فعالی به ارتفاع ۵٬۸۹۷ متر واقع در کوههای کوردیرای مرکزی در رشتهکوه آند در مرکز اکوادور در آمریکای جنوبی است.[۱] این آتشفشان از سال ۱۷۳۸ تا کنون بیش از ۵۰ بار فوران کرده[۳] که آخرین آن در سال ۱۹۴۰ بودهاست.[۶]
مشخصات
[ویرایش | اشتراکگذاری]کوتوپاکسی آتشفشانی متقارن با مخروطی پوشیده از برف است[۲] که تقریباً در ۲۸ کیلومتری جنوب شهر کوئیتو در اکوادور قرار دارد.[۷] این آتشفشان که در نوع خود فعالترین آتشفشان اکوادور نیز شناخته میشود پوشیده از یخچال بوده و مخروط شیبدار آن متشکل از چندین دهانه آتشفشانی است که بزرگترینشان ۵۵۰ در ۸۰۰ متر قطر دارد[۶] و ژرفای آن به ۳۶۶ متر میرسد.[۱] همچنین مخروط کوچکتری موسوم به «کابزا دل اینکا» بهمعنای «سر اینکا» در کنار مخروط اصلی بهوجود آمده است. گدازهٔ درون دهانهٔ آتشفشان مرتب در حال جوشیدن است که در نتیجهٔ آن زبانههایی از بخار از آن خارج میشود.[۱]
ارتفاع آتشفشان کوتوپاکسی به ۵٬۸۹۷ متر میرسد و قلهٔ آن بیش از ۳٬۰۰۰ متر از نواحی اطراف آن بلندتر است. همچنین پایهٔ آن ۲۳ کیلومتر پهنا داشته [۳] و در چمنزاری باز و کوهستانی قرار گرفتهاست.[۱] کوتوپاکسی و چمنزارهای اطرافش در عین حال مناطقی محافظتشده هستند و در پارک ملی کوتوپاکسی که یکی از جاذبههای گردشگری اکوادور است قرار دارند.[۱]
فعالیتهای آتشفشانی
[ویرایش | اشتراکگذاری]کوتوپاکسی بلندترین آتشفشان بهطور دائم فعال دنیا شناخته میشود[۱] و فورانهای مکرر آن خرابیهای شدیدی را به بار آوردهاست.[۲] این آتشفشان دارای تاریخچهای طولانی از فورانهای شدید بوده و بهندرت برای بیش از ۱۵ سال خاموش ماندهاست. زمینها و نواحی اطراف کوتوپاکسی تاکنون چندین بار بر اثر وقوع زمینلرزه نابود شده یا در زیر خاکستر و پومیس پرتابشده از دهانهٔ آتشفشان دفن شدهاند.[۱]
شدیدترین فورانهای کوتوپاکسی در طی سالهای ۱۷۴۴، ۱۷۶۸ و ۱۸۷۷ روی دادهاست. در سال ۱۸۷۷ جریانهای آذرآواری از سرتاسر دامنههای آتشفشان به سمت پایین سرازیر شد و لاهار یا گلروانههای بهوجودآمده تا بیش از ۱۰۰ کیلومتر در درون اقیانوس آرام و حوضهٔ غربی آمازون پیش رفتند. آخرین فوران عظیم کوتوپاکسی در سال ۱۹۰۴ روی داد.[۶]
تاریخچه صعود
[ویرایش | اشتراکگذاری]الکساندر فون هومبولت نخستین اروپاییای بود که در سال ۱۸۰۲ درصدد صعود به کوتوپاکسی برآمد. اما او در تلاشش برای رسیدن به قله ناکام ماند و در نتیجه این کوه را غیرقابل صعود اعلام نمود. تلاشهای ناموفق دیگری نیز که در سالهای ۱۸۳۱ و ۱۸۵۸ انجام گرفت این گفتهٔ هومبولت را تأیید میکرد تا آنکه در سال ۱۸۷۲، ویلهلم رایس، سیاح و دانشمند آلمانی توانست با موفقیت در ۲۸ نوامبر آن سال قلهٔ کوتوپاکسی را فتح کند. آ اشتوبل نیز در ماه مهٔ سال ۱۸۷۳ توانست این موفقیت را تکرار کرده و خود را به بالای قلهٔ آتشفشان برساند.[۱]
نام آتشفشان
[ویرایش | اشتراکگذاری]کوتوپاکسی در اصل نامی به زبان کچوآیی و به معنای «کوه درخشان» است. این کلمه خود از دو واژهٔ کوتو به معنای کوه و پاکسی به معنای درخشان درست شدهاست.[۸]
نگارخانه
[ویرایش | اشتراکگذاری]
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
«Cotopaxi». Encyclopedia Britannica Online. دریافتشده در ۱ مهٔ ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3 4
The Columbia Electronic Encyclopedia. «Cotopaxi». Columbia University Press/The Free Dictionary. دریافتشده در ۱ مهٔ ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - 1 2 3
«Cotopaxi Volcano, Ecuador». NASA Earth Observatory. دریافتشده در ۱ مهٔ ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑
«Ecuador Ultra-Prominences». Peaklist.org. دریافتشده در ۱ مهٔ ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ واحد پژوهش و تألیف گیتاشناسی زیر نظر سعید بختیاری (تابستان ۱۳۸۷)، «نقشهٔ طبیعی آمریکای جنوبی»، اطلس جامع گیتاشناسی ۸۷-۸۸، تهران: موسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ص. ص ۷۲، شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۴۲-۲۷۰-۷
{{یادکرد}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) نگهداری یادکرد:سال (رده) - 1 2 3 «Cotopaxi». Global Volcanism Program - Smithsonian Institution. بایگانیشده از اصلی در ۱ سپتامبر ۲۰۰۶. دریافتشده در ۱ مهٔ ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ John Biggar, The High Andes: a guide for climbers, Andes Press, Scotland, 1996, ISBN 1-871890-38-1.
- ↑
Adrian Room (۲۰۰۶)، Placenames of the World، McFarland، ص. p. ۹۹، شابک ۰۷۸۶۴۲۲۴۸۳
{{یادکرد}}:|صفحه=متن اضافی دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- آتشفشانهای اکوادور
- آتشفشانهای چینهای
- آتشفشانهای چینهای اکوادور
- آتشفشانهای فعال
- آتشفشانهای کواترنری
- آتشفشانهای فرورانش
- رویدادهای آتشفشانی سده ۱۸ (میلادی)
- رویدادهای آتشفشانی سده ۱۹ (میلادی)
- رویدادهای آتشفشانی سده ۲۰ (میلادی)
- کواترنری آمریکای جنوبی
- کوههای اکوادور
- کوههای پنج هزار متری آند
- یخچالهای طبیعی اکوادور