پرش به محتوا

کاخ وست‌مینستر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
کاخ وست‌مینستر
نام بومی
انگلیسی: Palace of Westminster
نمای کاخ از سوی رود تیمز. برج الیزابت در سمت راست دیده می‌شود.
مکانشهر وست‌مینستر، لندن، انگلستان، بریتانیا
مختصات۵۱°۲۹′۵۹٫۶″ شمالی ۰°۰۷′۲۸٫۸″ غربی / ۵۱٫۴۹۹۸۸۹°شمالی ۰٫۱۲۴۶۶۷°غربی / 51.499889; -0.124667
ساخته‌شدهتالار وست‌مینستر: ۱۰۹۷–۱۰۹۹
کاخ کنونی: عمدتاً ۱۸۴۰–۱۸۷۰
تخریببخش اعظم کاخ قدیمی در آتش‌سوزی ۱۶ اکتبر ۱۸۳۴
بازسازیتالار مجلس عوام: ۱۹۴۵–۱۹۵۰
معمارچارلز بری و آگوستوس ولبی نورثمور پوگین
بازسازی مجلس عوام: جایلز گیلبرت اسکات
سبک(های) معماریمعماری نئوگوتیک با جزئیات گوتیک عمودی
هیئت حاکمهمجلس بریتانیا
نام رسمی: Palace of Westminster and Westminster Abbey including Saint Margaret's Church
نوعفرهنگی
معیارi, ii, iv
تعیین۱۹۸۷
شمارهٔ ارجاع426bis
تغییر مرز۲۰۰۸
نام رسمی: Houses of Parliament and The Palace of Westminster
تعیین۵ فوریهٔ ۱۹۷۰
شمارهٔ ارجاع1226284
کاخ وست‌مینستر در لندن مرکزی واقع شده
کاخ وست‌مینستر
جایگاه کاخ در مرکز لندن

کاخ وست‌مینستر (انگلیسی: Palace of Westminster)، که با عنوان خانه‌های پارلمان (Houses of Parliament) نیز شناخته می‌شود، مقر مجلس بریتانیا و محل نشست دو مجلس آن، مجلس عوام بریتانیا و مجلس اعیان بریتانیا، در کرانهٔ شمالی رود تیمز در مرکز لندن است. مجموعهٔ کنونی هم‌زمان یک کاخ سلطنتی تاریخی، ساختمان فعال پارلمان و یکی از شناخته‌شده‌ترین بناهای سیاسی بریتانیاست. بخش اعظم نمای امروز آن پس از آتش‌سوزی بزرگ ۱۸۳۴ بر پایهٔ طرح چارلز بری و با همکاری آگوستوس ولبی نورثمور پوگین ساخته شد. در همان حال، مجموعه بخش‌هایی بسیار کهن‌تر را نیز در خود نگه داشته است. مهم‌ترین آن‌ها تالار وست‌مینستر است که ساختش در ۱۰۹۷ آغاز شد و از کهن‌ترین بخش‌های باقی‌ماندهٔ یک کاخ سلطنتی در انگلستان به‌شمار می‌آید.[۱][۲]

پیشینهٔ وست‌مینستر به سده‌های میانه بازمی‌گردد، زمانی که کاخ یکی از اقامتگاه‌های اصلی پادشاهان انگلستان و در عین حال محل رشد نهادهای سلطنتی، قضایی و سپس پارلمانی بود. پس از آتش‌سوزی ۱۵۱۲، هنری هشتم اقامت سلطنتی را به کاخ وایت‌هال منتقل کرد و وست‌مینستر به خانهٔ دائمی پارلمان تبدیل شد.[۳] آتش‌سوزی ۱۶ اکتبر ۱۸۳۴ تقریباً تمام مجموعهٔ نامنظم کاخ قدیمی را نابود کرد، اما تالار وست‌مینستر، زیرزمین نمازخانهٔ سنت استفان، بخش‌هایی از صومعهٔ آن و چند بنای وابسته جان سالم به در بردند. برج جواهر نیز از بازمانده‌های کاخ قرون وسطایی است، هرچند امروزه در آن سوی خیابان و بیرون از ساختمان اصلی پارلمان قرار دارد.[۴][۱]

کاخ بازساخته‌شده یکی از آثار شاخص معماری نئوگوتیک سدهٔ نوزدهم است. طرح کلی، سازمان فضایی و نمای رودخانه‌ای را بری پدید آورد و پوگین بخش بزرگی از زبان گوتیک، تزئینات داخلی، مبلمان و جزئیات معماری را طراحی کرد.[۵] بنا در ۱۹۷۰ در بالاترین درجهٔ حفاظت بناهای تاریخی انگلستان، یعنی درجهٔ یک، ثبت شد و در ۱۹۸۷ همراه با کلیسای وست‌مینستر و کلیسای سنت مارگارت در فهرست میراث جهانی یونسکو قرار گرفت. یونسکو این مجموعه را به سبب ارزش معماری، پیوند آن با تحول نئوگوتیک و اهمیت تاریخی و نمادینش برای نهادهای سلطنتی، مذهبی و پارلمانی ثبت کرده است.[۶] در سدهٔ بیست‌ویکم، فرسودگی شبکه‌های مکانیکی و برقی، خطر آتش، وجود آزبست و دشواری دسترسی به بخش‌های بنا برنامه‌ای گسترده برای مرمت و نوسازی آن را ضروری کرده است. تا اوت ۲۰۲۶ مسیر نهایی اجرای این طرح هنوز به تصویب نهایی دو مجلس نرسیده بود.[۷]

کاخ قرون وسطایی و شکل‌گیری مرکز پارلمانی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

دربار سلطنتی از پیش از فتح نورمن‌ها در وست‌مینستر حضور داشت. ادوارد خستوکننده در میانهٔ سدهٔ یازدهم در کنار کلیسای وست‌مینستر مجموعه‌ای سلطنتی ایجاد کرد و پس از فتح انگلستان، پادشاهان نورمن این مرکز را گسترش دادند. در ۱۰۹۷، ویلیام دوم ساخت تالار بزرگی را آغاز کرد که تا ۱۰۹۹ تکمیل شد و اکنون با نام تالار وست‌مینستر شناخته می‌شود.[۸] این تالار در سده‌های بعد هم فضای آیینی دربار و هم مرکزی برای دادگاه‌های سلطنتی و ادارهٔ کشور بود. در زمان ریچارد دوم، در دههٔ ۱۳۹۰، دیوارهای تالار بازسازی و مرتفع شدند و سقف عظیم چوبی چکش‌تیر آن نصب شد. این سقف که با حجم بزرگی از چوب بلوط ساخته شده، یکی از مهم‌ترین دستاوردهای مهندسی چوب در معماری قرون وسطایی انگلستان است.[۹] تالار در طول قرن‌ها صحنهٔ محاکمه‌های دولتی و آیین‌های عمومی مهم بود. محاکمهٔ گای فاکس و دیگر متهمان توطئه باروت، محاکمه و محکومیت چارلز یکم و بعدها محاکمهٔ وارن هستینگز از جمله رویدادهایی بودند که در این فضا برگزار شدند.[۸]

درون تالار وست‌مینستر. تالار در ۱۰۹۷–۱۰۹۹ ساخته شد و سقف چکش‌تیر کنونی آن در دورهٔ ریچارد دوم شکل گرفت.

در سده‌های دوازدهم و سیزدهم، با استقرار تدریجی نهادهای حکومتی در وست‌مینستر، پیوند کاخ با تاریخ پارلمان نیز گسترش یافت. نشست‌های پارلمان هنوز همیشه در یک ساختمان ثابت برگزار نمی‌شد، اما از سدهٔ سیزدهم بسیاری از گردهمایی‌های سیاسی و آیین‌های آغاز پارلمان در مجموعهٔ وست‌مینستر انجام می‌گرفت.[۲] پس از آتش‌سوزی ۱۵۱۲، هنری هشتم دیگر کاخ را اقامتگاه اصلی خود قرار نداد و با انتقال دربار به وایت‌هال، وست‌مینستر به مقر دائمی پارلمان تبدیل شد.[۳] در ۱۵۴۷، ادوارد ششم نمازخانهٔ بالایی سنت استفان را در اختیار مجلس عوام گذاشت و تا آتش‌سوزی ۱۸۳۴ این فضا تالار اصلی عوام بود.[۱۰] استفادهٔ دوباره از یک نمازخانه برای بحث پارلمانی در شکل‌گیری آرایش روبه‌روی نیمکت‌های مجلس عوام نیز اثر گذاشت. هم‌زمان، بخش‌های دیگر کاخ برای مجلس اعیان، دادگاه‌ها، بایگانی‌ها و دفاتر گوناگون به‌طور پیوسته تغییر یافتند. در نتیجه، کاخ قدیمی تا اوایل سدهٔ نوزدهم نه یک ساختمان واحد با نقشه‌ای منظم، بلکه مجموعه‌ای انباشته از فضاهای قرون وسطایی و الحاقات چند دوره بود.

«سوختن مجلس اعیان و مجلس عوام، ۱۶ اکتبر ۱۸۳۴»، اثر ویلیام ترنر. آتش‌سوزی تقریباً تمام کاخ قدیمی را نابود کرد.

این وضعیت نامنظم و استفادهٔ سنگین از فضاهای چوبی خطر آتش را افزایش داده بود و پیش از ۱۸۳۴ نیز هشدارهایی دربارهٔ ایمنی مجموعه داده شده بود. در ۱۶ اکتبر همان سال، کارکنان خزانه برای نابودکردن مقدار زیادی چوب‌خط حسابداری قدیمی، آن‌ها را در دو بخاری زیرزمینی زیر مجلس اعیان سوزاندند. گرمای بیش از اندازه به چوب‌کاری‌های اطراف رسید و آتشی پدید آورد که به سرعت در ساختمان گسترش یافت.[۴] شرح مفصل کارولین شنتون بر پایهٔ اسناد و گزارش‌های معاصر نشان می‌دهد که آتش‌سوزی حاصل ترکیبی از روش نامناسب دفع چوب‌خط‌ها و آسیب‌پذیری ساختمانی مجموعه بود، نه صرفاً یک حادثهٔ ناگهانی و پیش‌بینی‌ناپذیر.[۱۱] تالار وست‌مینستر با تلاش آتش‌نشانان حفظ شد و زیرزمین و صومعهٔ سنت استفان نیز تا اندازه‌ای باقی ماندند، اما اتاق‌های دو مجلس و بیشتر کاخ قدیمی از میان رفتند. این ویرانی امکان ایجاد مجموعه‌ای تازه را فراهم کرد که باید هم نیازهای رو به رشد پارلمان پس از اصلاحات سیاسی سدهٔ نوزدهم را پاسخ می‌داد و هم از نظر معماری استمرار تاریخی نهاد را نمایش می‌داد.[۴][۱۲]

کاخ جدید و معماری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پس از آتش‌سوزی، کمیسیونی سلطنتی مقرر کرد که کاخ تازه در سبکی گوتیک یا الیزابتی ساخته شود تا با بقایای قرون وسطایی وست‌مینستر و کلیسای مجاور هماهنگی داشته باشد. در مسابقهٔ عمومی ۱۸۳۵، ۹۷ طرح ارائه شد و طرح چارلز بری برگزیده شد.[۱۳] بری معماری بود که تجربهٔ گسترده‌ای در طرح‌های کلاسیک و ایتالیایی داشت و برای صورت‌بندی جزئیات گوتیک از پوگین کمک گرفت. مسئولیت رسمی طراحی و سازمان کلی بنا با بری بود، اما پوگین در شکل‌دادن به نمای تزئینی، طراحی اتاق‌ها، چوب‌کاری، فلزکاری، مبلمان، کاشی‌ها و حتی جزئیات کوچکی چون دستگیره‌ها نقش اساسی داشت.[۵] آماده‌سازی زمین در اواخر دههٔ ۱۸۳۰ آغاز شد و سنگ بنای ساختمان تازه در ۱۸۴۰ گذاشته شد. مجلس اعیان از ۱۸۴۷ وارد تالار جدید خود شد و مجلس عوام در ۱۸۵۲ به تالار تازه انتقال یافت. بخش‌های اصلی مجموعه تا حدود ۱۸۷۰ تکمیل شدند، هرچند طرح بری هیچ‌گاه دقیقاً به تمامی آنچه در ابتدا پیش‌بینی شده بود نرسید.[۲]

برج ویکتوریا در بخش جنوب‌غربی کاخ. تفاوت ارتفاع و شکل برج‌ها بخشی از ترکیب نامتقارنِ طرح کلی کاخ است.

ساختار تازه در پشت پوستهٔ تاریخی‌گرای خود از فناوری‌های پیشرفتهٔ دورهٔ ویکتوریا بهره می‌گرفت. نقشهٔ بری بر یک محور مرکزی و مجموعه‌ای از راهروها، حیاط‌ها و فضاهای تشریفاتی استوار بود و نمای طولانی رو به تیمز را به صورت ترکیبی نسبتاً منظم سازمان می‌داد. در دو سوی آن، برج ویکتوریا و برج ساعت که اکنون برج الیزابت نامیده می‌شود، توازن بصری نامتقارنی ایجاد کردند. نام «بیگ بن» در اصل به ناقوس بزرگ برج گفته می‌شود، هرچند در کاربرد عمومی گاه برای ساعت یا خود برج نیز به کار می‌رود.[۱۴] ادوارد گیلین در پژوهش خود دربارهٔ ساخت کاخ نشان داده است که پروژه نه فقط تمرینی در احیای معماری گوتیک، بلکه آزمایشگاهی برای دانش و مهندسی ویکتوریایی بود. بری با دانشمندان و مهندسان دربارهٔ مصالح، روشنایی، صوت، ساعت‌سازی و تهویه مشورت می‌کرد.[۱۵] طرح تهویهٔ مجلس عوام که دیوید بوزول رید توسعه داد از نمونه‌های مهم این تجربه‌گرایی بود، هرچند اختلاف‌های فنی و محدودیت‌های عملی سبب شد بخش‌هایی از نظام اولیه تغییر کند و عمر برخی سازوکارهای آن کوتاه باشد.[۱۶]

فضاهای کاخ بر اساس کارکردهای متفاوت پارلمان و تشریفات سلطنتی تنظیم شده‌اند. تالار مجلس اعیان در بخش جنوبی مسیر تشریفاتی قرار دارد و رنگ غالب آن قرمز است، در حالی که تالار مجلس عوام در سمت شمالی با رنگ سبز شناخته می‌شود. مسیر آیین گشایش رسمی پارلمان از ورودی فرمانروا در پای برج ویکتوریا، اتاق جامه‌پوشی سلطنتی و نگارخانهٔ سلطنتی به تالار مجلس اعیان می‌رسد و سپس اعضای مجلس عوام برای شنیدن سخنرانی پادشاه به اعیان فراخوانده می‌شوند.[۱۷] این توالی فضاها نشان می‌دهد که طراحی کاخ عمداً روابط میان سلطنت، اعیان و عوام را در معماری بازنمایی کرده است. در جنگ جهانی دوم، کاخ در چهارده حملهٔ هوایی آسیب دید. در شب ۱۰ و ۱۱ مهٔ ۱۹۴۱ بمباران، تالار مجلس عوام را نابود کرد و سقف تالار وست‌مینستر را نیز به آتش کشید. تالار تاریخی حفظ شد، اما مجلس عوام پس از جنگ به طرح جایلز گیلبرت اسکات بازسازی شد. عملیات پاک‌سازی در ۱۹۴۵ آغاز شد و تالار جدید در ۲۶ اکتبر ۱۹۵۰ به کار افتاد.[۱۸] به خواست بسیاری از نمایندگان و با حمایت وینستون چرچیل، آرایش مستطیلی و روبه‌روی تالار قدیمی حفظ شد و تنها ۴۲۷ صندلی برای ۶۴۰ نمایندهٔ آن زمان در نظر گرفته شد تا فضای بحث همچنان فشرده باقی بماند.[۱۸]

کارکرد، میراث و مرمت معاصر

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کاخ وست‌مینستر همچنان ساختمان فعال پارلمان بریتانیاست و تالارهای دو مجلس، اتاق‌های کمیته، کتابخانه‌ها، دفاتر، راهروهای رأی‌گیری، فضاهای خدماتی و اتاق‌های تشریفاتی را دربر می‌گیرد. مجموعه حدود ۱۱۰۰ اتاق و بیش از ۱۰۰ راه‌پله دارد و تفاوت ارتفاع میان بخش‌های متعدد آن، حرکت و دسترسی را پیچیده کرده است.[۱۹] با وجود خروج دربار از مجموعه در سدهٔ شانزدهم، وست‌مینستر از نظر حقوقی همچنان یک کاخ سلطنتی است. در ۱۹۹۲ مسئولیت نگهداری ساختمان و بودجهٔ آن از دولت به خود پارلمان منتقل شد، اما لرد گریت چمبرلین همچنان بر برخی فضاهای سلطنتی و تشریفاتی اختیار دارد.[۲۰] مهم‌ترین نمایش این هویت دوگانه در گشایش رسمی پارلمان دیده می‌شود. پادشاه از ورودی ویژهٔ سلطنتی وارد می‌شود، در اتاق مخصوص جامه می‌پوشد، از نگارخانهٔ سلطنتی عبور می‌کند و در تالار اعیان سخنرانی دولت را می‌خواند.[۱۷]

جایگاه میراثی بنا نیز چند لایه است. در ۵ فوریهٔ ۱۹۷۰ مجموعهٔ «خانه‌های پارلمان و کاخ وست‌مینستر» با شمارهٔ ۱۲۲۶۲۸۴ در فهرست درجهٔ یک انگلستان قرار گرفت. این ثبت هم بقایای قرون وسطایی مانند تالار وست‌مینستر و زیرزمین سنت استفان و هم ساختمان نئوگوتیک بری و پوگین را دربر می‌گیرد.[۱] در ۱۹۸۷، کاخ همراه با کلیسای وست‌مینستر و کلیسای سنت مارگارت به عنوان میراث جهانی یونسکو ثبت شد و محدودهٔ ملک جهانی در ۲۰۰۸ اصلاح شد. یونسکو مجموعه را نمونه‌ای برجسته از نئوگوتیک می‌داند که در کنار آثار گوتیک قرون وسطایی، به‌ویژه تالار وست‌مینستر، پیوستگی معماری و نهادی کم‌نظیری ایجاد کرده است. معیارهای ثبت همچنین بر تأثیر این مجموعه بر معماری احیای گوتیک و پیوند آن با تحول سلطنت مشروطه و نهادهای پارلمانی تأکید دارند.[۶] از این نظر، اهمیت کاخ تنها در نمای شاخص آن در چشم‌انداز لندن نیست. بنای امروز لایه‌های چند دوره را کنار هم نگه می‌دارد و تغییر وست‌مینستر از اقامتگاه سلطنتی و مرکز دادگستری به مقر یک پارلمان مدرن را در ساختار فیزیکی خود نشان می‌دهد.

از اواخر سدهٔ بیستم، مسئلهٔ نگهداری کاخ به یکی از دشوارترین پروژه‌های زیرساختی پارلمان تبدیل شده است. بسیاری از شبکه‌های برق، آب، گرمایش و تهویه در فضاهای محدود و تاریخی قرار گرفته‌اند و فرسودگی تأسیسات، خطر آتش، وجود آزبست، ریزش مصالح سنگی و دسترسی محدود افراد دارای ناتوانی، انجام تعمیرات عادی را پرهزینه و پیچیده کرده است. گزارش هیئت بازسازی و نوسازی در فوریهٔ ۲۰۲۶ یادآور شد که از ۲۰۱۶ ده‌ها رویداد مربوط به آتش، آزبست و سنگ‌کاری ثبت شده و هزینهٔ جاری نگهداری و تعمیر بنا حدود ۱٫۵ میلیون پوند در هفته است.[۲۱] هیئت پیشنهاد کرد بسته‌ای از کارهای مقدماتی «مرحلهٔ یک» طی هفت سال با سقف هزینهٔ ۳ میلیارد پوند تصویب شود و بررسی بلندمدت به دو روش اصلی کاهش یابد. یکی تخلیهٔ کامل دو مجلس در بخش عمدهٔ عملیات است و دیگری الگوی «نگهداری و بهبود تقویت‌شده» که بخش بیشتری از فعالیت پارلمان را در مجموعه حفظ می‌کند.[۷] تا اوت ۲۰۲۶ این پیشنهاد هنوز در مسیر تصمیم‌گیری پارلمانی بود و انتخاب نهایی روش اجرای کارهای اصلی برای حداکثر تا ۲۰۳۰ پیش‌بینی شده بود.[۲۲] ادارهٔ حسابرسی ملی بریتانیا نیز در ژوئن ۲۰۲۶ ضرورت اقدام را «روشن و فوری» دانست و هشدار داد که خودداری از اقدام نیز هزینه و خطرهای جدی دارد.[۲۳]

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پانویس

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. 1 2 3 "Houses of Parliament and The Palace of Westminster". National Heritage List for England (in English). Historic England. Retrieved 16 اوت 2026.
  2. 1 2 3 "Restoration and Renewal of the Palace of Westminster". UK Parliament (in English). Joint Committee on the Palace of Westminster. 8 سپتامبر 2016. Retrieved 16 اوت 2026.
  3. 1 2 "Location of Parliaments in the later middle ages". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  4. 1 2 3 "The Great Fire of 1834". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  5. 1 2 "The architects: Charles Barry and Augustus Pugin". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  6. 1 2 "Palace of Westminster and Westminster Abbey including Saint Margaret's Church". UNESCO World Heritage Centre (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  7. 1 2 "Restoration and Renewal: Developing the strategic case and costed proposals". House of Commons Library (in English). 28 آوریل 2026. Retrieved 16 اوت 2026.
  8. 1 2 "Westminster Hall". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  9. ↑ "The Hammer Beam Roof". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  10. ↑ "St Stephen's Chapel as the House of Commons". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  11. ↑ Shenton, Caroline (2012). The Day Parliament Burned Down (in English). Oxford University Press. ISBN 9780199646708. Retrieved 16 اوت 2026.
  12. ↑ Gillin, Edward J. (2017). "A Radical Building: The Science of Politics and the New Palace of Westminster". The Victorian Palace of Science: Scientific Knowledge and the Building of the Houses of Parliament (in English). Cambridge University Press. pp. 19–53. doi:10.1017/9781108303873.004. Retrieved 16 اوت 2026.
  13. ↑ "Designing a New Palace of Westminster". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  14. ↑ "The Palace of Westminster". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  15. ↑ Gillin, Edward J. (2017). "Architecture and Knowledge: Charles Barry and the World of Mid-Nineteenth-Century Science". The Victorian Palace of Science: Scientific Knowledge and the Building of the Houses of Parliament (in English). Cambridge University Press. pp. 54–86. doi:10.1017/9781108303873.005. Retrieved 16 اوت 2026.
  16. ↑ Schoenefeldt, Henrik (2018). "The Historic Ventilation System of the House of Commons, 1840–52: Re-visiting David Boswell Reid's Environmental Legacy". The Antiquaries Journal (in English). 98: 245–295. doi:10.1017/S0003581518000549. Retrieved 16 اوت 2026.
  17. 1 2 "State Opening: how it happens". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  18. 1 2 "Churchill and the Commons Chamber". UK Parliament (in English). Retrieved 16 اوت 2026.
  19. ↑ "Access to the House of Commons and its Procedures". UK Parliament (in English). House of Commons Modernisation Committee. 11 دسامبر 2025. Retrieved 16 اوت 2026.
  20. ↑ "Restoration and Renewal of the Palace of Westminster: Background". UK Parliament (in English). 8 سپتامبر 2016. Retrieved 16 اوت 2026.
  21. ↑ "Delivering restoration and renewal of the Palace of Westminster". UK Parliament (in English). Restoration and Renewal Client Board. 5 فوریهٔ 2026. Retrieved 16 اوت 2026.
  22. ↑ "Restoration and Renewal: Annual Progress Report 2026". UK Parliament (in English). ژوئیهٔ 2026. Retrieved 16 اوت 2026.
  23. ↑ "Restoration and Renewal of the Palace of Westminster: 2026 Update". National Audit Office (in English). 15 ژوئن 2026. Retrieved 16 اوت 2026.

منابع

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  • Gillin, Edward J. (2017). The Victorian Palace of Science: Scientific Knowledge and the Building of the Houses of Parliament (in English). Cambridge University Press. ISBN 9781108419666.
  • Port, M. H. (1976). The Houses of Parliament (in English). Yale University Press. ISBN 9780300020229.
  • Shenton, Caroline (2012). The Day Parliament Burned Down (in English). Oxford University Press. ISBN 9780199646708.
  • Schoenefeldt, Henrik (2018). "The Historic Ventilation System of the House of Commons, 1840–52: Re-visiting David Boswell Reid's Environmental Legacy". The Antiquaries Journal (in English). 98: 245–295. doi:10.1017/S0003581518000549.

پیوند به بیرون

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=کاخ_وست‌مینستر&oldid=44197288»