فرهنگ لغت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از واژه نامه)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

فرهنگ لغت، لغت‌نامه یا فرهنگ‌نامه[۱] کتابی است که در آن معانی واژه‌های یک، دو، یا چند زبان همراه با توضیحات مربوط به ریشه، تلفظ، یا اطلاعات دیگر مربوط به واژه‌ها به ترتیب حروف الفبای زبان یا زبان‌هایی معیّن گردآوری می‌شوند.

واژه‌نامه عموماً به فهرست واژه‌هایی که در انتهای کتاب‌ها می‌آیند گفته می‌شود، و معادل واژهٔ "glossary" در زبان انگلیسی است.

فرهنگ واژگان با دانشنامه (دائرةالمعارف) تفاوت دارد. در یک واژه‌نامهٔ معمولاً، فقط به معنای واژه‌ها اکتفا می‌شود و اطلاعات دیگری (نظیر تاریخچه و ریشهٔ آن‌ها) داده نمی‌شود. به‌علاوه، در واژه‌نامه‌ها فقط به واژه‌های عمومیِ یک زبان اشاره می‌شود، و اسامی خاص (مانند اسامی مکان‌ها و اشخاص) کمتر نوشته می‌شود. با این حال، مرز دقیقی بین واژه‌نامه و دانشنامه نمی‌توان تعیین کرد، و برخی کتاب‌ها به نوعی در هر دو طبقه جا می‌گیرند؛ مانند لغت‌نامهٔ دهخدا.

انتقادها به مفهوم فرهنگ لغت[ویرایش]

پیر بوردیو هر فرهنگ لغتی را حاوی سوگیری می‌داند و در این رابطه بر این عقیده است که تمام فرهنگ‌نامه‌ها، اعم از جامعه‌شناسی، انسان‌شناسی، فلسفه و غیره، اغلب زورگویانه هستند. او علت این امر را این می‌داند که آن‌ها در تظاهر به توصیف، در واقع به برخی واژه‌ها مشروعیت می‌دهند. او فرهنگ‌نامه‌ها را ابزارهایی می‌داند برای ساخت واقعیتی که مدعی ثبت آن‌اند، و مدعی است آن‌ها می‌توانند مؤلفان و مفاهیمی را که وجود ندارند به‌وجود بیاورند و، برعکس، دربارهٔ مفاهیم یا مؤلفانی که وجود دارند خاموش بمانند.[۲]

لغت‌نامه‌های ایرانی[ویرایش]

تاکنون فرهنگ لغات متعددی در ایران نوشته شده‌است. از مهم‌ترین فرهنگ‌های یک‌زبانهٔ فارسی، به ترتیبِ تاریخِ تألیف، می‌توان به این‌ها اشاره کرد:

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس و منابع[ویرایش]

  1. از این میان، تنها دو معادل واژه‌نامه و فرهنگ از واژه‌های مصوب پیشنهادیِ فرهنگستان زبان و ادب فارسی به‌جای dictionary در انگلیسی هستند. «جستجو در واژه‌های مصوب پیشنهادیِ فرهنگستان». وبگاه رسمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی. دریافت‌شده در ۱۵ بهمن ۱۳۸۹.
  2. پیر بوردیو. درسی دربارهٔ درس. ترجمهٔ ناصر فکوهی. تهران: نشر نی، چاپ اول، ۱۳۸۸، ص ۷۹.
  • فرهنگ فارسی عمید
  • ویکی‌پدیای انگلیسی

پیوند به بیرون[ویرایش]