میدان حر
میدان حُر (تا سال ۱۳۶۱ با نام میدان باغشاه یا باغشاه)[۱] یک میدان در جنوب تهران است. این میدان در تقاطع خیابان کارگر با خیابان امام خمینی جای گرفته‌است.
پیشینه
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]باغ شاه، مجموعهٔ عمارات، باغ وسیع و دریاچه‌ای در غرب تهران ناصری و بیرون از حصار شهر بود. این باغ که توسط ناصرالدین‌شاه ایجاد شد، گهگاه محل اقامت او یا پادشاهان قاجاری پس از او می‌شد؛ در سال ۱۲۸۵ خورشیدی (سال پیروزی جنبش مشروطه) مظفرالدین شاه در باغ شاه می‌نشست.[۲] در سال ۱۲۸۷ خورشیدی (۱۳۲۶ قمری)، محمدعلیشاه قاجار پس از آن که با مشروطه‌خواهان و مجلس از در مخالفت درآمد، مرکز فرماندهی خود را در این باغ قرار داد؛ شاه با این کار می‌خواست از شهر بیرون رفته و در باغشاه لشکر بیاراید و به آسانی با مشروطه نبرد کند.
بعدها عبدالحسین میرزا فرمانفرما این باغ را از احمد شاه قاجار خریداری کرد. در دههٔ ۱۳۱۰خ، با تخریب دروازه‌های ناصری و خیابان‌کشی‌های نو، باغشاه تبدیل به پادگان شد. در محل دروازهٔ باغشاه، میدان باغشاه ساخته شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، نام میدان باغشاه به میدان حُر (به یادبود حر بن یزید ریاحی) تغییر یافت.
تندیس قدیم
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
نصرالله حدادی در کتاب طهران قدیم آورده است: «ناصرالدین شاه قاجار دستور داد از او در حالی که سوار بر اسب است در قورخانه تهران مجسمه‌ای از جنس برنز ساخته و وسط حوض باغشاه نصب شود. گفته می‌شود هنرمندان مجسمه ساز تندیسی هم قد و قواره ناصرالدین شاه ساختند و در تفرجگاه او نصب کردند. اما نکته جالب رونمایی نکردن آن برای عموم مردم بود و فقط برای خواص و درباریان به نمایش گذاشته شد. بعد از ترور ناصرالدین شاه در سال ۱۲۷۵ شمسی، این مجسمه از وسط استخر برداشته شد.[۳]»
تندیس معاصر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
در میانه این میدان تندیس نبرد گرشاسب با اژدها (اثر غلامرضا رحیم‌زاده ارژنگ در سال ۱۳۱۵) [۳]قرار دارد که نبرد پیروزمندانه گرشاسپ، از پهلوانان شاهنامه را با اژدها نشان می‌دهد. گرشاسپ در حالی که نیزه‌ای به دست دارد، در حال نبرد با اژدهایی است که به دور بدن او پیچیده و دهان خود را باز کرده‌است.[۴]
جنس این مجسمه از بتن است و در سال ۱۳۳۹ در منطقه باغشاه پیشین برپا شده‌است.[۵] این اثر ۵/۶ متری که روی یک سکوی بتنی نصب شده‌است به همراه نیزه ۶ متری آن در مجموع ۵/۱۲ متر ارتفاع دارد.[۶] میدان حر در گذشته در محدوده باغشاه یا میدان اسب‌دوانی قرار داشته‌است[۳].
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ «طهران قدیم/ میدان حر از گذشته تا امروز». همشهری آنلاین. دریافت‌شده در ۲۰۲۶-۰۷-۱۷.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ از تاریخ مشروطه کسروی بخش 1 ص 79
- 1 2 3 "نبرد پاکی با پلیدی". نبرد پاکی با پلیدی. Retrieved 2021-01-24.
- ↑ «چرا مجسمهٔ میدان حر نباید تخریب می‌شد؟». ایسنا. ۱۳۹۲-۰۵-۱۱. دریافت‌شده در ۱۳۹۲-۰۶-۲۵.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «مجسمه‌های شهری / مشاهیر ساکت». سایت تخصصی هنر مجسمه‌سازی ایران. بایگانی‌شده از اصلی در ۱۹ ژوئن ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۲.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) - ↑ «شهر در جایگاه کارگاهی هنری». همشهری آنلاین.
- اطلس کامل تهران. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۵.ISBN 964-342-181-3