میدان حر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از میدان باغشاه)
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۵°۴۱′۱۷.۴۳″ شمالی ۵۱°۲۳′۳۴.۴۷″ شرقی / ۳۵.۶۸۸۱۷۵۰°شمالی ۵۱.۳۹۲۹۰۸۳°شرقی / 35.6881750; 51.3929083

تندیس گرشاسپ در میانه میدان حر (باغشاه)

میدان حُر با نام پیشین میدان باغشاه یکی از میدانهای مرکزی تهران است. این میدان در چهارراه خیابان کارگر با خیابان سپه جای گرفته است.

پیشینه[ویرایش]

میدان باغشاه و تندیس سواره ناصرالدین‌شاه، اثر کمال‌الملک
تندیس ناصرالدین شاه در باغ شاه

از باغ‌های نام‌آور تهران که پیشتر در غرب تهران و بیرون از شهر واقع بود و اکنون در درون شهر جای گرفته و محل پادگان نظامی بود. در زمان قاجاریه این باغ گهگاه محل اقامت پادشاهان قاجاریه نیز بوده است، در سال ۱۲۸۵ خورشیدی (سال پیروزی جنبش مشروطه) مظفرالدین شاه در باغشاه می‌نشست.[۱] در سال ۱۲۷۸ خورشیدی (۱۳۲۶ قمری)، محمدعلیشاه قاجار پس از آن که با مشروطه‌خواهان و مجلس از در مخالفت درآمد، مرکز فرماندهی خود را در این باغ قرار داد، شاه با این کار می‌خواست از شهر بیرون رفته و در باغشاه لشکر بیاراید و به آسانی با مشروطه نبرد کند.

بعدها عبدالحسین میرزا فرمانفرما این باغ را از احمد شاه قاجار خریداری کرد و پس از آن در دوران خیابان‌کشی‌های شهر تهران در دوران رضا شاه، باغشاه قطعه قطعه گردید. باغشاه بعدها به جایگاه استقرار سربازها و لشکر گارد واگذار شد.

اکنون میدان حر در محدوده قدیم این باغ قرار دارد و خیابان سپه و خیابان کارگر از آن می‌گذرند.

تندیس میانی[ویرایش]

در میانه این میدان تندیس گرشاسپ (اثر غلامرضا رحیم‌زاده ارژنگ در سال ۱۳۳۹) قرار دارد که نبرد پیروزمندانه گرشاسپ، از پهلوانان شاهنامه را با اژدها نشان می‌دهد. گرشاسپ در حالی که نیزه‌ای به دست دارد، در حال نبرد با اژدهایی است که به دور بدن او پیچیده و دهان خود را باز کرده است.[۲]

جنس این مجسمه از بتن است. این مجسمه نشان‌دهنده پیروزی خیر بر شر است و در بزرگداشت آزادسازی آذربایجان از سلطه فرقه دموکرات آذربایجان ساخته شد و در سال ۱۳۳۹ در منطقه باغشاه پیشین برپا شده است.[۳] این اثر ۵/۶ متری که روی یک سکوی بتنی نصب شده است به همراه نیزه ۶ متری آن در مجموع ۵/۱۲ متر ارتفاع دارد.[۴] میدان حر در گذشته در محدوده باغشاه یا میدان اسب‌دوانی قرار داشته است.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. از تاریخ مشروطه کسروی بخش 1 ص 79
  2. «چرا مجسمهٔ میدان حر نباید تخریب می‌شد؟». ایسنا، ۱۱ مرداد ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۵ شهریور۱۳۹۲. 
  3. «مجسمه‌های شهری / مشاهیر ساکت». سایت تخصصی هنر مجسمه‌سازی ایران. 
  4. «شهر در جایگاه کارگاهی هنری». همشهری آنلاین. 
  • اطلس کامل تهران. تهران: مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، ۱۳۸۵.ISBN 964-342-181-3

پیوند به بیرون[ویرایش]