قلعه دهشاد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
قلع دهشاد
نام قلع دهشاد
کشور  ایران
استان تهران
شهرستان شهریار
بخش باغستان
اطلاعات اثر
کاربری قلعه
کاربری کنونی مسکونی
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۹۹۰۰
تاریخ ثبت ملی ۱۳۸۲/۶/۱۱

قلعه دهشاد با دیرینگی بیش از ۲۰۰ سال در روستایی به همین نام، در ده کیلومتری شرق شهریار و در محدوده شهر باغستان قرار دارد. قلعه دهشاد شاید تنها قلعه روستایی استان تهران است که هنوز سکونت در آن ادامه دارد . نزدیکترین راه دسترسی به این قلعه اتوبان تهران ساوه کیلومتر 7 که 700 متر با اتوبان فاصله دارد سر در این قلعه در دوره قاجار ساخته شده است و کل بنا مربوط به دوره ما قبل قاجار و زندیان و بسیار شبیه ارگ کریم خان میباشد ورودی اصلی قلعه در ضلع شمال شرقی از ساختار آجری با پلان ذوذنقه ایی شکل که بر ضلع میانی آن مدخلی در یک طاق نمای بزرگ با سقف گنبدی و بر روی آن به ترتیب یک ردیف تزینات دندان موشی و طرح یک لوزی در قاب بندیهای چهار گوش دیده میشود . در هر طرف طاق نمای مرکزی یک شبه ستون چهار ضلعی با یک رف تزینی بر قسمت بالای بدنه و سر ستونی مرکب از رگچین ها دیده میشود . در هر کدام از ساق های جانبی ورودی قلعه نیز یک طاق نمای کوچک با سقف گهواره ایی و بر روی آن ابتدا قالبی با تزیین دندان موشی و سپس یک قاب ساده تعبیه شده . دروازه قلعه از دو لنگه در چوبی تشکیل شده و بر نمای خارجی سطح درها گل میخهایی در سه ردیف افقی نصب کرده اند . در دو طرف درب ورودی دوچهار طاقی وجود دارد که احتمالا محل استقرار مالک یا ارباب بوده است و در پشت آنها دو مجموعه مجزا یکی محل نگه داری احشام و دیگری محل نگه داری غله و آذوغه میباشد . قلعه به لحاظ ساختاری دارای یک خیابان اصلی بطول 100متر و عرض 12 متر که از درب ورودی آغاز و به مسجد قلعه منتهی میشود . تعداد چهار کوچه فرعی به عرض چهار متر در دوطرف خیابان اصلی تعبیه شده که دو کوچه آن به دو ورودی فرعی قلعه ختم میشود و در هر کوچه 12 حیاط به وسعت 600متر مربع که از نظر ابعاد عرصه و عیان هستند ساخته شده و تعداد ۶ راه دسترسی به پشت بام بر مبنای هر دو حیاط تعبیه شده است . چهار برج در زوایای چهارگانه و دو درگاه در بدنه باروی شرقی به چشم میخورد . باروی قلعه 5.8 متر ارتفاع دارد و از گلچینه ایی به ضخامت ۵۵ سانتی متر و کنگره های نیم دایره ایی شکل تشکیل شده و در چهار گوشه قلعه در محل اتصال دژها یک برج مدور با ساختاری همانند دیوارهای جانبی وجود دارد که علاوه بر کاربری دیده بانی به حفاظت و استحکام دیوارها کمک میکند. امروزه از مجموع برج های چهارگانه فقط دو برج شمال شرقی و جنوب شرقی به صورت اولیه خود باقی مانده است و قسمتی از دو برج دیگر آسیب دیده . وسعت این قلعه در حدود13800 متر مربع میباشد . قلعه به سبک معماری اوایل دوره قاجار ساخته شده است و ابعاد آن100 متر در 100متر و به شکل مربع است در چهار گوشة بنا چهار برج ديده باني و در ضلع شرقي يك در ورودی با سردري مرتفع به شکل ذوذنقه اي واز آجر كه داراي دو طاق نما در دو طرف مي باشدساخته شده است. این قلعه تنها قلعه روستایی باقی مانده میباشد که هنوز زندگی در آن جریان دارد.گویا مالک اولیه قلعه دهشاد مشارالسلطنه نام داشته است اسدالله مشارالسلطنه دیپلمات و دولت‌مرد ایرانی بود. او از نوادگان رضاقلی نوائی، منشی‌الممالک عصر فتحعلی شاه قاجار، به شمار می‌آمد

[۱]

منابع[ویرایش]

  1. تهیه فرامرز نوروزی به کوشش آلیِن رِزماین .