قانون تغییر ساعت رسمی ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
World map. Europe, Russia, most of North America, parts of southern South America and southern Australia, and a few other places use DST. Most of equatorial Africa and a few other places near the equator have never used DST. The rest of the land mass is marked as formerly using DST.
با اینکه این روش توسط اکثر کشورهای جهان مورد استفاده قرار نمی‌گیرد، اما تغییر ساعت تابستانی در بین جهان غرب فراگیر است.      درحال استفاده      استفاده می‌شده ولی دیگر نمی‌شود      تاکنون استفاده نشده‌است

قانون تغییر ساعت رسمی ایران، قانونی است که به موجب آن ساعت رسمی ایران هر سال در ساعت ۲۴ روز اول فروردین ماه یک ساعت به جلو کشیده می‌شود و در ساعت ۲۴ روز سی‌ام شهریور ماه به حالت قبلی برگردانده می‌شود.[۱][۲][۳] این کار به منظور استفادهٔ بیشتر از روشنایی روز انجام می‌شود.[۴][۵]

این عمل هم مورد ستایش و هم مورد انتقاد قرار گرفته‌است.[۶] به دلیل بهره‌برداری از زمان پس از ساعات کاری، افزوده شدن طول روز پیش از عصر به سود خرده‌فروش‌ها، مسابقات ورزشی و دیگر فعالیت‌ها می‌باشد.[۷] اما می‌تواند برای برنامه‌های سرگرمی و دیگر برنامه‌های مرتبط مشکل ایجاد کند.[۸][۹] در حالی که هدف ابتدایی تغییر ساعت تابستانی کاستن مصرف انرژی در ساعات اوج مصرف و کاهش استفاده از لامپ رشته‌ای بوده‌است اما شیوه‌های گرمایش و سرمایش مدرن تا حدود زیادی متفاوت است و به همین دلیل تحقیق در مورد چگونگی تأثیر این شیوه بر مصرف انرژی اغلب محدود و متناقض است.[۱۰]

تاریخچه[ویرایش]

در جهان[ویرایش]

استفاده بیشتر از نور خورشید در طول روز، برای نخستین بار در سال ۱۷۸۴ در فرانسه مطرح شد. در این سال، بنیامین فرانکلین، وزیر مختار آمریکا در فرانسه طی مقاله‌ای که در یکی از مجلات فرانسه چاپ شد، از مردم خواست که صبح‌ها یک ساعت زودتر از خواب بیدار شوند. فرانکلین معتقد بود که به این ترتیب، مردم می‌توانند روزها از روشنایی خورشید استفاده بیشتری کنند و شب‌ها شمع کمتری مصرف نمایند.[۱۱] البته فرانکلین پیشنهادی مبنی بر تغییر ساعت رسمی کشور ارائه نکرد. این پیشنهاد، برای اولین بار در سال ۱۹۰۷ در انگلستان توسط فردی به نام ویلیام ولت پیشنهاد شد؛ هرچند که در آن مقطع زمانی عملی نشد.[۱۱]

اما تغییر ساعت رسمی برای صرفه‌جویی در مصرف انرژی، برای اولین بار در سال ۱۹۱۶ در کشور آلمان[۱۱] عملی شد. بعداً برخی دیگر از کشورها از جمله آمریکا، انگلستان، و برخی از کشورهای اروپایی نیز دست به اقدام مشابهی زدند. عاملی که این دولت‌ها را برای استفاده از این تکنیک متقاعد نمود، کمبود شدید انرژی در اثر جنگ جهانی اول بود.[۱۱]

اکنون هفتاد و هفت کشور جهان با استفاده از این تکنیک، ساعات رسمی خود را تنظیم می‌کنند. اما زمان جلو و عقب کشیدن ساعت در این کشورها یکسان نیست.

در ایران[ویرایش]

در ایران برای نخستین بار، پیش از انقلاب سال ۱۳۵۷، ساعت رسمی کشور به ساعات تابستانی و زمستانی تقسیم شد.[۱۲] بعد از انقلاب اسلامی ایران این روند به حالت تعلیق درآمد.

در سال ۱۳۷۰ (در زمان ریاست‌جمهوری اکبر هاشمی رفسنجانی) بر اساس محاسباتی هیئت وزیران ایران مصوبه‌ای را به تصویب رساند که طی آن ساعت رسمی کشور همه ساله در اول فروردین یک ساعت جلو کشیده شود و در سی و یکم شهریور به حالت اول بازگردد. ادامه مطالعات در آن دوره نشان داد که حدود ۱۰۰ مگاوات کاهش مصرف در زمان پیک (اوج مصرف) حاصل شده‌است.[۱۳][۱۴] اما دولت ایران در اسفند ماه سال ۱۳۸۴ (پس از ۱۵ سال و در زمان ریاست‌جمهوری محمود احمدی‌نژاد) این مصوبه را ابطال نمود. غلامحسین الهام سخنگوی وقت دولت، در زمان اعلام این تصمیم دولت اعلام نمود که بررسی کارشناسانه‌ای مبنی بر این که تغییر ساعت در کشور منجر به صرفه‌جویی در مصرف انرژی در کشور شده باشد، وجود ندارد. وی دلیل لغو مصوبه قبلی هیئت دولت را «سردرگمی بخش‌های زیادی از جامعه در اثر تغییر ساعت رسمی کشور» و «عدم وجود بررسی‌های دقیق و کارشناسانه برای تأیید صرفه جویی در مصرف برق با روش تغییر ساعت» اعلام نمود.[۱۲] این ادعا در حالی مطرح می‌شد که مدتی قبل از آن مدیر دفتر مدیریت مصرف برق شرکت توانیر از کاهش ۱٫۵ درصدی مصرف برق با تغییر ساعت رسمی کشور در اول فروردین خبر داده بود، و میزان این صرفه جویی ظرف ۶ ماه را بیش از ۷۵ گیگاوات ساعت تخمین زده بود.[۱۲] هم‌چنین برخی نمایندگان مجلس در موافقت با توقف تغییر ساعت، ثابت بودن ساعت را کمکی به بجا آوردن فریضه‌های دینی و کم کردن اتلاف زمان بین نماز و ساعت کار معرفی کردند.[۱۵]

پس از آن در سال‌های ۱۳۸۵ و ۱۳۸۶ نمایندگان مجلس شورای اسلامی، طرح‌هایی را در دستور کار خود قرار دادند تا دولت را مکلف به تغییر ساعت رسمی کشور در شش‌ماهه نخست سال نمایند[۱۶] اما در نهایت این طرح‌ها به‌صورت قانون در نیامدند. این در حالی بود که منابع مختلف پیشنهادهای مختلفی، هم‌چون تاریخ‌هایی جدید برای آغاز و پایان تغییر ساعت در سال را مطرح می‌کردند.[۱۴]

در نهایت در روز ۳۱ مرداد ۱۳۸۶ قانونی مشتمل بر یک مادهٔ واحده مبنی بر تغییر ساعت رسمی کشور به تصویب مجلس شورای اسلامی رسید.

بنا بر این قانون، ساعت رسمی کشور «ایران» هر سال در ساعت ۲۴ روز اول (ساعت ۰۰:۰۰:۰۰ روز دوم) فروردین، یک ساعت به جلو کشیده می‌شود و در ساعت ۲۴ روز سی‌ام (ساعت ۰۰:۰۰:۰۰ روز سی‌ویکم) شهریور؛ به عقب کشیده شده، یعنی به حالت اوّل برگردانده می‌شود.[۱][۲][۳]

دولت محمود احمدی‌نژاد، این قانون را در سال ۱۳۸۷ اجرا نکرد و علت این امر را ابهام قانونی در مصوبه مجلس دانست.[۱۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ «روزنامهٔ رسمی جمهوری اسلامی ایران، سال شصت و سوم، شماره ۱۸۲۴۲،». سه‌شنبه ۲۴ مهر ۱۳۸۶. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «زمان تغییر ساعت رسمی کشور». mashreghnews.ir. ۲۹ اسفند ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۰۱۴-۰۹-۱۶. 
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ «روزنامه رسمی کشور - پایگاه اطلاعاتی قوانین و مقررات کشور از سال 1285 تا 1388». dastour.ir. بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۴. 
  4. "Time zone in Iran". Timeanddate.com. Retrieved 2010-06-25. 
  5. مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Daylight saving time in Iran». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۳ فوریه ۲۰۱۵.
  6. DST practices and controversies:
    • Michael Downing. Spring Forward: The Annual Madness of Daylight Saving Time. Shoemaker & Hoard; ۲۰۰۵. ISBN ۱-۵۹۳۷۶-۰۵۳-۱.
    • David Prerau. Seize the Daylight: The Curious and Contentious Story of Daylight Saving Time. Thunder's Mouth Press; ۲۰۰۵. ISBN ۱-۵۶۰۲۵-۶۵۵-۹. The British version, focusing on the UK, is Saving the Daylight: Why We Put the Clocks Forward. Granta Books; ISBN ۱-۸۶۲۰۷-۷۹۶-۷.
  7. James C. Benfield. Statement to the US House, Committee on Science, Subcommittee on Energy. In: Energy Conservation Potential of Extended and Double Daylight Saving Time. ۲۰۰۱-۰۵-۲۴. (Serial 107-30).
  8. Effect on those whose hours are set by the sun:
  9. Rick Kissell. Daylight-saving dock ratings. Variety. ۲۰۰۷-۰۳-۲۰.
  10. Myriam B.C. Aries; Guy R. Newsham. Effect of daylight saving time on lighting energy use: a literature review [PDF]. Energy Policy. ۲۰۰۸;۳۶(۶):۱۸۵۸–۱۸۶۶. doi:10.1016/j.enpol.2007.05.021.
  11. ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ ۱۱٫۲ ۱۱٫۳ «ساعت به وقت صفر». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۹ اردیبهشت ۱۳۸۶. 
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ ۱۲٫۲ «ساعت تغیير نکرد، برق رفت». خبرگزاری آفتاب، ۱۳ تیر ۱۳۸۵. بازبینی‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۰۷. 
  13. «ساعت رسمی ایران دیگر جلو-عقب کشیده نمی‌شود». گزارش. بی‌بی‌سی فارسی، یکشنبه ۱۹ مارس ۲۰۰۶. بازبینی‌شده در ۸ اردیبهشت ۱۳۸۶. 
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ «امکان تغییر ساعت رسمی از ابتدای اردیبهشت». شریف نیوز، ۴ مارس ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۰۷. 
  15. «مشروح اظهارات موافقان و مخالفان طرح تغییر ساعت رسمی ایران». گزارش. ایسنا، ۰۴-۱۰-۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۶. 
  16. «تعیین تکلیف تغییر ساعت رسمی کشور». خبرگزاری مهر، ۶ مارس ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۳۰ آوریل ۲۰۰۷. 
  17. فردا, پایگاه خبری تحلیلی (2017-09-26). "تغییر ساعت در ابتدای سال اعمال نمی‌شود". پایگاه خبری تحلیلی فردا | Farda News. Retrieved 2017-09-26.