زبان‌های ایتالی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زبان‌های ایتالیک)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
ایتالی
اقوام: Italic peoples
پراکنش: Originally Italy, parts of Austria and Switzerland, today mainly southern Europe, maximum extent worldwide intermittent (most of the Americas. Official languages of half the countries in Africa and parts of Oceania).
تبار: زبان‌های هندواروپایی
  • ایتالی
نیا: زبان نیا-ایتالی
زیرگروه‌ها:
Osco-Umbrian (Sabellic)
ISO 639-2 and 639-5: itc
Iron Age Italy.svg
توزیع جغرافیایی تقریبی زبان ها در ایتالیای عصر آهن در قرن ششم ق. م. (North Picene is an unclassified language, and Etruscan and Rhaetic are classified as Tyrsenian languages, and are not Indo-European like the rest of the languages on the map.)

زبان‌های ایتالی زیرشاخه‌ای از زبان‌های هندواروپایی است که عمدتا توسط ایتالیایی‌تبارها تکلم می‌شود. این خانواده جزو خانواده سنتوم می‌باشد.

زبان‌های ایتالی دربرگیرندهٔ زبان‌های رومی‌تبار مانند ایتالیایی، اسپانیایی، پرتغالی و فرانسوی و همچنین زبان‌های مردهٔ شبه‌جزیره ایتالیا مانند لاتین، اومبری و اوسکی می‌باشند.

دگرگونی‌های آوایی[ویرایش]

دگرگونی‌های آوایی از زبان نیاهندواروپایی به زبان نیا-ایتالی چنین است:

  • آمیزش آوای کامی با ملازی:
    • ḱ> k
    • ǵʱ> ɡʱ
    • ǵ> ɡ
  • لبی و ملازی صدادار ناکامل تلفظ می‌شود:
    • ɡʱʷ> ɡʱ
    • ɡʷ> ɡ / w
  • حلقی صدادار در آغاز بی‌صدا و سپس سایشی می‌شود:
    • bʱ> pʰ> ɸ> f
    • dʱ> tʰ> θ
    • ɡʱ> kʰ> x
  • s> θ (تنها پیش از r، در جای دیگر رخ نمی‌دهد)
  • m n l r w b d ɡ p t k kʷ تغییر نمی‌کنند.

این فرگشت‌های آوایی در هر زبان ایتالی به گونهٔ مستقل و جداگانه رخ داده برای نمونه در لاتین در میان واکه‌ها داریم: f> b و θ> f.

از دگرگونی‌های بی‌قاعده می‌توان از تبدیل p به kʷ نام‌برد. برای نمونه در زبان نیاهندواروپایی عدد پنج را *penkʷe بوده که در لاتین شده‌است quinque، یا پُختن در نیاهندواروپایی *-pekʷ بوده که در لاتین coquere شده‌است.

شاخه‌ها[ویرایش]

شاخه ایتالی خود به دو زیرشاخه بخش می‌شوند و این زیرشاخه‌ها نیز به زیرشاخه‌هایی که در پی می‌آید:

پیشینه[ویرایش]

ایتالی‌زبان‌ها در هزارهٔ دوم پیش از میلاد به شبه‌جزیرهٔ ایتالیا درآمدند و می‌نماید که با قبیله‌های سلتی در اروپای باختری دارای رابطه بودند. پیش از درآمدن هندواروپاییان ایتالیا ساکنان دیگری داشته که به احتمال ناهندواروپایی بودند و شاید اتروسکی‌ها از تبار ایشان بوده‌اند.

از سده ۷ (پیش از میلاد) زبان‌های اومبری و فالیسکی دارای سامانهٔ نوشتاری بوده‌اند که از الفبای ایتالیک باستانی گرفته شده‌بود. زبان‌های ایتالیک تأثیر اندکی از زبان اتروسکی و زبان‌های یونان باستان گرفته‌اند.

منابع[ویرایش]