روزنامه‌های کردی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

اولین نشریه کُردی در ایران نشریه کردستان روز کُرد بود که از سال ۱۹۱۲ تا ۱۹۱۴ به سردبیری عبدالرزاق بدرخان وصاحب امتیاری اسماعیل آقای سمیتکو درارومیه منتشر می‌شد. یکی از اهالی بوکان شخصی بنام ملا محمد قزلجی (ترجانی زاده) و به دستور اسماعیل آقای شکاک در سال ۱۹۲۲ و به نام روز کُرد (به کردی: roj kurd)که با نام کردستان هم شناخته می‌شود، در ارومیه منتشر گردیده است اغلب متون این روزنامه هم به جریانات آن روزگاراز جمله جنگهای سمکو با حکومت شاهنشاهی می‌باشد.[۱]

برخی از مجلات کُردی مستقل در دوران جمهوری مهاباد و جمعیت احیای کُرد (ژک یا ژکاف) انتشاریافته‌اند.

که اسامی آن‌ها عبارتند از: ۳ شماره مجله نیشمتان، ۳ شماره مجله هه‌لاله، ۳ شماره مجله گروگالی مندالان و تک مجله ئاوات می‌باشند.

وضعیت سیاسی مناطق کردنشین و ایران در فاصلهٔ جنگ‌های اول و دوم جهانی به فراوانی تعداد روزنامه‌ها است. یکی از قدم‌های اولیه کُردها، راه‌اندازی حزب (ژک) بود که تصیمیم گرفته بودند بجای لولهٔ تفنگ از نوک قلم استفاده کنند.[۲]

این حزب کردی که کُردها از آن انقلاب روشنفکرانه یاد می‌کنند با حرکتهای فرهنگی آغاز شد لیکن درهمان زمان نمایش تئاتر و نشر روزنامه به شیوه ساده انجام می‌گرفت و بعضی از شعرهای ملی گرایانهٔ قادر کویی و محمد کویی و عبدالرحمن شرفکندی را بصورت جزوه‌ای کوچک جمع‌آوری می‌کردند.

علاوه بر این‌ها از دیگر اقدامات مدنی در این دوره می‌توان به چاپ و نشرمجله نیشتمان اشاره نمود، چاپ مجله نیشتمان در آن وضعیت که چاپخانهٔ وجود نداشت در منطقهٔ مکریان کاری بسی دشوار بود که می‌بایست روانهٔ تبریز شود و پس از چاپ به مهاباد برگردانده شود تا به صورت مخفی آن را پخش کنند.

در وضعیت پیش آمده در دوران جنگ جهانی دوم، دوچاپخانه در مهاباد و یک چاپخانه در شهر بوکان دایر و تأسیس شد، در بوکان مجلهٔ هه‌لاله درسال۱۳۲۴ به سرپرسی حسن قزلجی منتشر شد(۲۱ مارس ۱۹۴۶) قبل از این که روزنامه کردستان منتشر شود، دو شماره از مجلهٔ کردستان انتشار یافته بود، سپس آغاز نوین و مژده بخشی در عرصهٔ روزنامه‌نگاری کُردی آغاز شد که منشأ انتشار آن روزنامهٔ کردستان بود.[۳]

مجلات و روزنامه‌های کردی[ویرایش]

هلاله به زبان کردی سورانی و فارسی در بوکان سال ۱۳۲۴ خورشیدی، این مجله به سردبیری حسن قزلجی در بوکان منتشر می‌شد.

منابع[ویرایش]

  1. «حسن قزلجی، خانواده قزلجی، نشریات کردی». راه‌توده. بازبینی‌شده در ۲۲دی۱۳۹۲. 
  2. دفترسیاسی حزب دمکرات کردستان ایران، تاریخچهٔ روزنامه‌نگاری کردی در کردستان، ١-٣.
  3. کردستان میدیا. «سمینار ویژهٔ روزنامهٔ کردستان و آگری». حزب دمکرات کردستان ایران، ۱۰اسفند۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۲دی۱۳۹۲. 

الگو:روزنامه‌-خرد