تکین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

تَکین یا تَگین (به چینی: 特勤) از لقب‌های ترکی است که در قدیم به نام اعضای غیر ارشد خاندان یک خان یا افراد زیردست خان و امیر اضافه می‌شد.[۱]

برای نمونه، در بیت‌های زیر از ناصرخسرو، تکین کنایه از خان کوچک و زیردست امیر است:

نشود غره خردمند بدان، کز پس من
چون پس میر نیاید نه تکین و نه بشیر.

بادیه‌نشینان ترکستان معمولاً برای پسرانشان نام‌هایی از طبیعت به همراه پسوند تکین انتخاب می‌کردند مانند: آی‌تکین (ماه + تکین)، داغ‌تکین (کوه + تکین)، آری‌تکین (زنبور + تکین)، گون‌تکین (خورشید)، گوش‌تکین (عقاب + تکین)، داش‌تکین (سنگ + تکین) و غیره.

از افراد معروف تاریخی که این پسوند را در نام خود دارند می‌توان به کول‌تکین، الب‌تکین و سبک‌تکین اشاره کرد.

پس از آشنایی حکومت‌های ترک و مغول با اسلام و در دورهٔ تیموریان، نامهایی چون احمد تکین، علی‌تکین و مسلم‌تکین نیز به این اعلام افزوده شد.

دربار سامانیان تعدادی از جوانان این دشت‌ها را به عنوان غلام وارد دستگاه خود کرد و برای تفکیک آنها از مردم خودش، لقب تکین را پسوند تمامی این غلامان قرار داد. بعدها غزنویان از میان همین گروه سر برآوردند و حکومت تشکیل دادند. آلپتکین و سبکتکین معروفترین این افراد هستند.

هنوز هم در نواحی ترک زبان[نیازمند منبع] از نام تکین برای پسران استفاده می‌شود.

منابع[ویرایش]

  1. Taskin V.S. "Materials on history of Dunhu group nomadic tribes", Moscow, 1984, p. 432