تنگه سوندا
تنگهٔ سوندا (اندونزیایی: Selat Sunda) آبراهی به پهنای ۲۶ تا ۱۱۰ کیلومتر است که در بین دو جزیرهٔ جاوه در شرق و سوماترا در غرب واقع شده و دریای جاوه در اقیانوس آرام را به اقیانوس هند در جنوب متصل میسازد.[۱] همچنین این تنگه که نامش برگرفته از اصطلاح اندونزیایی Pasundan بهمعنای جاوه غربی است[۲] مهمترین گذرگاهی است که آسیای شرقی را به اقیانوس هند پیوند میدهد.[۱]
چندین جزیرهٔ آتشفشانی در این تنگه قرار دارند که کراکاتوا شناختهشدهترین آنهاست.[۱] فوران این آتشفشان در ۲۷ اوت ۱۸۸۳ باعث ایجاد سونامیای با امواجی به ارتفاع ۳۸ متر شد که ۳۰۰ شهر و روستا را نابود کرد و منجر به کشتهشدن تقریباً ۳۶٬۰۰۰ نفر شد.[۱]
این تنگه همچنین در مارس سال ۱۹۴۲ میلادی صحنهٔ رویارویی نیروهای متفقین و نیروهای ژاپنی در بحبوبهٔ جنگ جهانی دوم با یکدیگر بود.[۱]
ریشهشناسی
[ویرایش | اشتراکگذاری]این تنگه نام خود را از پادشاهی سوندا گرفته است که بر بخش غربی جاوه (منطقهای شامل جاوه غربی، جاکارتا، بانتن و بخشهایی از غرب جاوه مرکزی امروزی) از سال ۶۶۹ تا حدود ۱۵۷۹ میلادی حکمرانی میکرد.[۳]
این نام همچنین به مردم سوندایی که بومی جاوه غربی و بانتن هستند، اشاره دارد.[۳]
جغرافیا
[ویرایش | اشتراکگذاری]
این تنگه که در جهت تقریبی جنوب غربی/شمال شرقی امتداد یافته است، با حداقل عرض ۲۴ کیلومتر (۱۵ مایل) در انتهای شمال شرقی خود بین دماغه توآ در سوماترا و دماغه پوجات در جاوه، بخشی از دریای جاوه محسوب میشود.[۴][۵] تنگه از نظر شکل اساساً مثلثی است و دارای دو خلیج بزرگ در ضلع شمالی خود میباشد. همچنین در انتهای جنوب غربی بسیار عریض و عمیق است، اما هرچه به سمت شمال شرقی باریکتر میشود، عمق آن کاهش مییابد؛ به طوری که در بخشهایی از انتهای شمال شرقی، حداقل عمق آن تنها ۲۰ متر (۶۵ فوت) است.[۵]
ناوبری در این تنگه به دلیل کمعمق بودن، جریانهای جزر و مدی بسیار قوی، تپههای ماسهای و موانع انسانساخت مانند سکوهای نفتی در سواحل جاوه، بسیار دشوار است.[۵]
برای قرنها، این تنگه یک مسیر کشتیرانی مهم بود، به ویژه در دورهای که کمپانی هند شرقی هلند از آن به عنوان دروازهای به سمت جزایر ادویه اندونزی (۱۶۰۲–۱۷۹۹) استفاده میکرد. با این حال، باریک بودن، کمعمق بودن و فقدان نقشهبرداری دقیق، آن را برای بسیاری از کشتیهای بزرگ و مدرن نامناسب کرده است؛ به طوری که امروزه اکثر آنها به جای آن از تنگه مالاکا استفاده میکنند.[۵]
جزایر متعددی در این تنگه پراکندهاند که بسیاری از آنها منشأ آتشفشانی دارند. این جزایر عبارتند از: سانگیانگ، سبسی، سبوکو و پانایتان. فوران کراکاتوا در سال ۱۸۸۳ در یکی از این جزایر، تأثیر عمیقی بر منطقه (هم در کوتاهمدت و هم در بلندمدت) گذاشت. سونامیها و جریانهای پیروکلاستیک که بر روی ابرهای بخار شناور بودند، دهها هزار نفر را به کام مرگ فرستادند. از میان ۳۰۰۰ نفری که در آن زمان در جزیره سبسی زندگی میکردند، حتی یک نفر هم زنده نماند. برخی از اراضی هرگز دوباره مسکونی نشدند و اکنون بخشی از پارک ملی اوجونگ کولون هستند.
فوران کراکاتوا توپوگرافی تنگه را به شدت تغییر داد و حدود ۱۸ تا ۲۱ کیلومتر مکعب ایگنیمبریت در منطقهای به وسعت ۱.۱ میلیون کیلومتر مربع در اطراف آتشفشان نهشته شد. با این حال، جمعیت منطقه بازیابی شده و اکنون بخش زیادی از خط ساحلی بسیار متراکم است. به غیر از تنها قله باقیمانده از کراکاتوا یعنی راکاتا، مجمعالجزایر کراکاتوا شامل جزایر پانجنگ (راکاتا کچیل)، سرتونگ و جدیدتر از همه، آناک کراکاتوا است که در سال ۱۹۲۷ از بقایای متلاشی شده کراکاتوا اصلی سر برآورد.
حفاظت
[ویرایش | اشتراکگذاری]تنگه سوندا در محدوده مدیریت شیلات ۵۷۲ اندونزی (WPP 572) قرار دارد که به عنوان کانون پروژه آزمایشی «Blue Halo S» با مشارکت سازمان حفاظت اندونزی شناسایی شده است.[۶]
نبرد تنگه سوندا
[ویرایش | اشتراکگذاری]در ۱ مارس ۱۹۴۲، نبرد تنگه سوندا — که بخشی از نبرد بزرگتر نبرد دریای جاوه بود — زمانی رخ داد که رزمناوهای متفقین، اچامایاس پرت و یواساس هیوستون، با یک نیروی پیادهسازی آبی-خاکی ژاپنی به فرماندهی دریادار کنزابورو هارا در نزدیکی بانتن مواجه شدند.[۷] آن نیرو شامل یک رزمناو سبک و یازده ناوشکن، چهار رزمناو سنگین و یک ناو هواپیمابر سبک بود.[۸] دو رزمناو متفقین غرق شدند، در حالی که یک مینروب و یک کشتی ترابری ژاپنی توسط آتش خودی غرق گشتند.[۵]
پل برنامهریزیشده
[ویرایش | اشتراکگذاری]در دهه ۱۹۶۰ پیشنهادهایی برای ساخت پلی بر روی تنگه سوندا ارائه شد و در دهه ۱۹۹۰ پیشنهادات بیشتری مطرح گردید. طرح جدیدی در اکتبر ۲۰۰۷ اعلام شد. این طرح قرار بود از جزایر اولار، سانگیانگ و پراجوریت برای ایجاد یک پل معلق چهار بخشی استفاده کند که ۷۰ متر بالاتر از سطح دریا قرار میگیرد. این پل دارای حداکثر دهانه ۳ کیلومتر بود که حدود ۵۰ درصد طولانیتر از رکورددار فعلی، پل چناققلعه ۱۹۱۵، است. پیشبینی میشد در صورت تأمین بودجه حداقل ۱۰ میلیارد دلاری، ساختوساز در سال ۲۰۱۴ آغاز شود.[۹]
در آوریل ۲۰۱۲ قراردادی با شرکت ساخت راهآهن چین برای ساخت یک پل جادهای و ریلی دوخطه به ارزش ۱۱ میلیارد دلار امضا شد.[۱۰] با این حال، در نوامبر ۲۰۱۴ دولت جدید رئیسجمهور جوکو ویدودو طرحهای ساخت پل را متوقف کرد.[۱۱]
جزایر موجود در تنگه
[ویرایش | اشتراکگذاری]- کالمایر
- مجمعالجزایر کراکاتوا
- آناک کراکاتوا
- کراکاتوا، جزیره آتشفشانی که عمدتاً نابود شده است
- دانان، مخروط آتشفشانی نابود شده در کراکاتوا
- پربوواتان، مخروط آتشفشانی نابود شده در کراکاتوا
- راکاتا، مخروط آتشفشانی نیمهویران و باقیمانده جزیره اصلی
- پولشه هود، در فوران ۱۸۸۳ کراکاتوا نابود شد
- پانجنگ، یا راکاتا کچیل
- سرتونگ
- لگوندی
- پانایتان
- پوچانگ
- هاندولوم
- سانگیانگ
- سبسی
- سبوکو
- استیرز (جزیره)
- تابیوان
خلیجها
[ویرایش | اشتراکگذاری]- خلیج لامپونگ، سوماترا
- خلیج سمانکا، سوماترا
نگارخانه کانالهای مهم مجاور
[ویرایش | اشتراکگذاری]
تنگه کوکوس، گذرگاه دانکن و سایر کانالهای هند
تنگه کوکوس در انتهای شمالی جزایر آندامان در مربع قرمز قرار دارد
کانال ده درجه، نمای نزدیک
تنگه سوندا
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]- بافت ژئواستراتژیک
- فرماندهی آندامان و نیکوبار
- دریای آندامان
- خلیج بنگال
- منطقه انحصاری اقتصادی اندونزی
- منطقه انحصاری اقتصادی هند
- بافت محلی
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 3 4 5 "Sunda Strait." Encyclopædia Britannica. Encyclopædia Britannica Online. Encyclopædia Britannica, 2011. Web. 07 Oct. 2011.
- ↑ "Sunda Islands". Concise Dictionary of World Place-Names. John Everett-Heath. Oxford University Press 2005. Oxford Reference Online. Oxford University Press.
- 1 2 "Sunda Islands". Concise Dictionary of World Place-Names. John Everett-Heath. Oxford University Press 2005. Oxford Reference Online. Oxford University Press.
- ↑ "Limits of Oceans and Seas, 3rd edition" (PDF). International Hydrographic Organization. 1953. Archived from the original (PDF) on 8 October 2011. Retrieved 28 December 2020.
- 1 2 3 4 5 Freeman, Donald B. (2003). Straits of Malacca: Gateway Or Gauntlet?. Montreal: McGill-Queen's University Press. ISBN 0773525157.
- ↑ Widowati, Hari (15 December 2023). "Konservasi Indonesia dan OceanX Kolaborasi di Program Blue Halo S". Katadata (in Indonesian). Retrieved 25 December 2025.
- ↑ L, Klemen (1999–2000). "Rear-Admiral Kenzaburo Hara". Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942. Archived from the original on 6 سپتامبر 2020. Retrieved 28 آوریل 2026.
- ↑ Visser, Jan (1999–2000). "The Sunda Strait Battle". Forgotten Campaign: The Dutch East Indies Campaign 1941-1942. Archived from the original on 2014-12-03.
- ↑ Forbes, Mark (October 5, 2007). "Bridge plan to link Java and Sumatra". The Age. Melbourne.
- ↑ Railway Gazette International June 2012 p25
- ↑ Satria Sambijantoro, 'No more Sunda Strait Bridge plan', The Jakarta Post, 3 November 2014.