بمب‌گذاری مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۳°۴۹′۴۵″ شمالی ۳۵°۲۹′۴۱″ شرقی / ۳۳.۸۲۹۱۷° شمالی ۳۵.۴۹۴۷۲° شرقی / 33.82917; 35.49472 (USMCBarracksatBeirutAirport)

MarineBarracksBeirut 23October1983.jpg

بمب‌گذاری مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت (به انگلیسی: 1983 Beirut barracks bombing) در ۲۳ اکتبر سال ۱۹۸۳ در بیروت اتفاق افتاد که در جریان آن ۲۴۱ نظامی آمریکایی، ۵۸ نظامی فرانسوی و ۶ غیرنظامی جان باختند. در این بمبگذاری حدود هزار کیلوگرم مواد منفجره با دو کامیون به داخل مقر تفنگداران نیروی دریایی منتقل و منفجر شد. سربازان آمریکایی کشته و زخمی شده در آن حمله بخشی از نیروهای حافظ صلح سازمان ملل متحد بودند که برای خاتمه دادن به جنگ داخلی لبنان در آن کشور مستقر شده بودند.

جهاد اسلامی مسئولیت بمب گذاری را بر عهده گرفت، اما برخی منابع انگشت اتهام را بر ایران و رهبر وقت آن آیت الله خمینی نشانه رفتند.[۱][۲] زنجیرهٔ فرمان احتمالاً از تهران، به سفیر ایران در سوریه سید علی‌اکبر محتشمی‌پور در دمشق، به فرمانده سپاه پاسداران حسین دهقان در بیروت کشیده شده بود؛ بدین صورت برخی منابع غربی، مقامات و نهادهای جمهوری اسلامی از جمله سفیر وقت ایران در سوریه و سپاه پاسداران را به طراحی و حمایت از این عملیات متهم کردند.[۳] دولت جمهوری اسلامی هرگز ارتباط با این عملیات را نپذیرفته هر چند در سال ٢٠٠۴، خبرگزاری‌های ایران گزارش کردند که ستون یادبودی به افتخار «شهدای عملیات مارینز» در قطعه شهدای جهان اسلام در گورستان بهشت زهرا نصب شده است. رسانه‌های خبری گفتند که این اقدام توسط «یک گروه تندرو» در جمهوری اسلامی صورت گرفته است.[۴]

کشته‌شدگان سیا[ویرایش]

در بمب‌گذاری مقر تفنگداران دریایی آمریکا در بیروت رابرت سی. ایمز، کارشناس ارشد اطلاعاتی خاورنزدیک در آژانس اطلاعات مرکزی ایالات متحده آمریکا،[۵][۶] هم‌چنین رئیس تشکیلات لبنان در سازمان سیا و جانشین‌اش و هم‌چنین ۶ افسر میدانی سازمان سیا کشته‌شدند.[۷][۸][۹][۱۰]

توقیف اموال ایران[ویرایش]

این پرونده سال ۲۰۱۰ به جریان افتاد، زمانی که خانواده‌های قربانیان بمبگذاری بیروت متوجه شدند اموال مرتبط با بانک مرکزی ایران در حسابی در «سیتی بانک» نیویورک نگهداری می‌شود. در ماه سپتامبر سال ۲۰۱۳ دادگاهی فدرال در نیویورک تحت نظر قاضی کاترین فارست به نفع خانواده‌های قربانیان رای داد. در ژوئیه ۲۰۱۴ (تیر ۱۳۹۳) یک دادگاه تجدید نظر در نیویورک با رد درخواست بانک مرکزی ایران دستور داده است ۱/۷۵ میلیارد دلار اموال ایران میان خانواده‌های آمریکایی‌هایی که از جمله در بمبگذاری سال ۱۹۸۳ در بیروت کشته شده‌اند توزیع شود. این حکم را هیاتی متشکل از سه قاضی در شعبه دوم دادگاه تجدید نظر دولت فدرال در منهتن نیویورک صادر کرد. حکم دادگاه تجدید نظر در نیویورک ۱۳۰۰ پرونده منفرد را که یکجا علیه ایران جمع شده شامل می‌شود. وکلای این شاکیان گفتند که وقتی فرایند تجدید نظر تکمیل شد هر کدام احتمالاً حدود ۱۸ میلیون دلار دریافت خواهند کرد.[۱۱][۱۲] بانک مرکزی ایران همان سال درخواست تجدید نظر و استدلال کرد که این حکم ناقض تعهدات آمریکا براساس معاهده ۱۹۵۵ با ایران است. بانک مرکزی پس از رد این تجدید نظر به دیوان عالی ایالات متحده آمریکا رجوع کرد.

رای نهایی دیوان عالی آمریکا[ویرایش]

روز ٢٣ آوریل ۲۰۱۶، دیوان عالی آمریکا رای داد که خانواده‌های قربانیان بمب‌گذاری سال ١٩٨٣ در لبنان و سایر حملات «مرتبط با ایران» می‌توانند غرامت خود را از محل حدود دو میلیارد دلار دارایی مسدود شده جمهوری اسلامی در آمریکا دریافت کنند. این رای به منزله حمایت از خواست چند صد تن از بستگان آمریکاییان قربانی اقدامات خشونت آمیز از جمله خانواده‌های نظامیانی می‌شود که در انفجار مقر تفنگداران دریایی این کشور در بیروت جان خود را از دست دادند.[۱۳]

واکنش‌ها[ویرایش]

ایران

مقامات دولت ایران رای دیوان عالی آمریکا را به شدت محکوم کردند و وزیر خارجه جمهوری اسلامی (محمدجواد ظریف) آن را "سرقت" خواند و در نامه‌ای به دبیرکل سازمان ملل، از او خواست تا از دولت ایالات متحده بخواهد "به تعهدات بین‌المللی خود" عمل کند و از نقض "اصل بنیادی مصونیت دولت ها" خودداری ورزد.

جنبش غیرمتعهدها

بیاینه ای از سوی دفتر هماهنگ کننده جنبش صادر شد که از سازمان ملل متحد خواست تا مانع از آن شود که حدود دو میلیارد اموال مسدود شده ایران در آمریکا برای حل و فصل دعاوی قربانیان "عملیات تروریستی" منتسب به ایران به کار رود. بیانیه جنبش از ایالات متحده به خاطر نقض "مصونیت حاکمیتی دولت‌ها و نهادهای آنها" انتقاد کرده و از آمریکا خواسته است تا به این اصل احترام بگذارد. این بیانیه هشدار داده است که در غیراینصورت، چنین اقدامی می‌تواند به عواقب وخیمی "از جمله بی اعتمادی و هرج و مرج در حوزه روابط بین‌الملل" منجر شود و "رویه‌ای نادرست را پایه‌گذاری کند."[۱۴]

نماینده جمهوری اسلامی در سازمان ملل خواسته است بیانیه جنبش غیرمتعهدها در میان اعضای سازمان توزیع شود و یکی از سخنگویان سازمان گفته است که بیانیه مطالعه خواهد شد.

در واکنش به این بیانیه، مارک تونر، سخنگوی وزارت خارجه ایالات متحده گفته است که "قوانین ایالات متحده و اجرای آنها توسط دادگاه های این کشور منطبق با موازین و معیارهای حقوق بین الملل است."

منابع[ویرایش]

  1. کتاب Ranstorp, Hizb'allah (1997), p.89-90
  2. [۱]
  3. Badran, Tony. “Selective memory: Iran's role in the Marine barracks bombing”. NOW أخبار. 2015-11-12. Retrieved 2015-11-12. 
  4. جنبش غیرمتعهدها رای دیوان عالی آمریکا در مورد اموال مسدود شده ایران را مردود دانست بی‌بی‌سی فارسی
  5. The Good Spy: The Life and Death of Robert Ames. 2014. ISBN 0-307-88975-0
  6. فرستاده سیا در تهران؛ دیدار با بازرگان، «ملاقات خصوصی با بهشتی»؟، بی‌بی‌سی فارسی
  7. Woodward, Bob (1987) Veil. The secret wars of the CIA. 1981-87. Headline. ISBN 0-7472-3168-0. pp. 288,289.
  8. Hirst, David (2010) Beware of Small States. Lebanon, battleground of the Middle East. Faber and Faber. ISBN 978 0 571 23741 p.192
  9. Michael Robert Patterson. "Robert C. Ames, Station Chief, Central Intelligence Agency". Arlingtoncemetery.net. Retrieved 2014-05-07. 
  10. Phyliss Faraci, Kenneth E. Haas, Deborah M. Hixon, Frank J. Johnston, James Lewis, Monique Lewis and William Richard Sheil - Died in the 1983 Beirut embassy bombing. Haas was the station chief
  11. شکست درخواست تجدید نظر بانک مرکزی ایران در نیویورک بی‌بی‌سی فارسی
  12. محکومیت ایران به پرداخت ۱/۷۵ میلیارد دلار غرامت از سوی دادگاه آمریکایی دویچه‌وله فارسی
  13. دیوان عالی آمریکا پرداخت غرامت از دارایی‌های بلوکه شده ایران را تأیید کرد بی‌بی‌سی فارسی
  14. جنبش غیرمتعهدها رای دیوان عالی آمریکا در مورد اموال مسدود شده ایران را مردود دانست بی‌بی‌سی فارسی

پیوند به بیرون[ویرایش]