انجمن اسلامی دانشجویان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

انجمن اسلامی دانشجویان که بعد از انقلاب به «دفتر تحکیم وحدت» مشهور شد، نخستین بار در دهه ۱۳۲۰ خورشیدی در دانشگاه تهران تأسیس شد. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران، در سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۱ انجمن‌های اسلامی دانشکده‌های گوناگون گرد هم آمده و «اتحادیه انجمن‌های اسلامی و سازمان‌های دانشجویی سراسر کشور» (دفتر تحکیم وحدت) به عنوان مرکز انجمن‌های اسلامی دانشجویان شکل گرفت.[۱]

دهه ۶۰ و ابتدای دهه ۷۰[ویرایش]

در جلساتی که انجمن اسلامی برگزار می‌کرد، افرادی چون مهدی بازرگان، یدالله سحابی، سید صدرالدین صدربلاغی، محمدتقی فلسفی، حسین علی راشد سخنرانی می‌کردند. اهداف اساسنامه اولیهٔ دفتر تحکیم وحدت «اصلاح جامعه بر طبق دستورهای اسلام، تلاش در ایجاد دوستی و اتحاد بین افراد مسلمان مخصوصاً جوانان روشنفکر، انتشار حقایق اسلامی به وسیله ایجاد موسسات تبلیغات و نشر مطبوعات، و مبارزه با خرافات» نوشته شده است.[۱]

پس از بحران گروگان‌گیری در سفارت ایالات متحده آمریکا که به دست دانشجویان مسلمان پیرو خط امام انجام شد، این گروه دانشجویان و اتحادیه انجمن‌های اسلامی (تحکیم وحدت) به یکدیگر نزدیک‌تر شدند و گرایش چپ‌گرایی در اتحادیه انجمن‌های اسلامی (تحکیم وحدت) افزایش یافت. در سال‌های دهه ۱۳۶۰ گرایش به چپ، گرایش‌های ایدئولوژیک و انقلابی، و عدالت‌خواهی در انجمن‌های اسلامی قوی بود. نزدیک به ۳۰ نفر از اعضای اتحادیه انجمن‌های اسلامی (تحکیم وحدت) که در جنگ ایران و عراق شرکت کرده بودند کشته شدند.[۱]

پس از جنگ با توجه به وضعیت سیاسی اجتماعی جامعه، گرایش‌های ایدئولوژیک کمتر شد و مشی انتقادی انجمن‌های اسلامی نسبت به مشکلات مختلف و جدی‌تر شدن توجه به مسایل صنفی دانشجویان، همگام با رویکردهای سیاسی رشد کرد.[۱]

اعضایی از تحکیم وحدت که طیف همراه حشمت‌الله طبرزدی بودند در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۳۷۲ از اکبر هاشمی رفسنجانی حمایت کردند اما کم‌کم رادیکال‌تر شده و از دفتر تحکیم وحدت جدا شدند و جبهه متحد دانشجویی را تشکیل دادند.[۱]

جنبش دوم خرداد[ویرایش]

نوشتار(های) وابسته: جنبش دوم خرداد

اتحادیه انجمن‌های اسلامی (تحکیم وحدت) به عنوان نماینده جنبش دانشجویی در انتخابات ریاست‌جمهوری ایران (۱۳۷۶) از سید محمد خاتمی حمایت کرد و نقش مهمی در پیروزی اصلاح‌طلبان ایران در انتخابات داشت. در سالهای ۷۶ تا ۷۸ تحکیم وحدت جایگاه محکم و تأثیرگذاری در عرصه سیاسی ایران پیدا کرد. در انتخابات دوره ششم مجلس شورای اسلامی و دوره اول شوراها چند نماینده از اتحادیه انجمن‌های اسلامی (تحکیم وحدت) انتخاب شدند.[۱]

واقعه ۱۸ تیر[ویرایش]

وقایع هجده تیر یا وقایع کوی دانشگاه تهران درگیری‌های میان دانشجویان، نیروهای انتظامی و افراد موسوم به لباس شخصی‌ها بود که سبب کشته شدن چند دانشجو و مجروح شدن بسیاری شد و با حمله لباس شخصی‌ها و برخی مأموران به خوابگاه دانشجویان ایجاد شد. از این حادثه به عنوان بزرگ‌ترین چالش جنبش دانشجویی در ایران بعد از انقلاب ۱۳۵۷ نیز یاد می‌شود و به تدریج سبب ایجاد محدودیت‌هایی برای دفتر تحکیم وحدت شد که به شدت در پی پیگیری دلایل این حادثه بود. همچنین پس از این وقایع، با تلاش‌های پنهان و نیز به دلیل اختلاف دیدگاه‌های اعضا، انشعاب در دفتر تحکیم پدید آمد.[۱][۲]

انشعاب داخلی

در سال ۱۳۷۸، طیفی تحت عنوان انجمن اسلامی دانشجویان مستقل از دفتر تحکیم وحدت جدا شدند. این طیف بر خلاف انجمن‌های اسلامی و دفتر تحکیم وحدت، به جناح راست و اصول گرایان متمایل است.[۱]

در اوایل دهه ۱۳۸۰ دو طیف علامه که شامل اصلاح‌طلب‌ها می‌شوند و شیراز که شامل اصولگراها شامل می‌شوند و هر دو زیرمجموعه دفتر تحکیم وحدت بودند، از هم انشعاب پیدا کردند.[۱][۲]

در سال ۱۳۸۷ دبیرخانه‌های هیئت‌های مرکزی نظارت بر تشکل‌های اسلامی دانشگاهیان وزارت‌های علوم، تحقیقات و فناوری و بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، رای به انحلال طیف علامه دفتر تحکیم وحدت دادند تا تنها طیف شیراز به عنوان نماینده دفتر تحکیم باقی بماند و به فعالیت ادامه دهد.[۱]

شورای هماهنگی دانشجویان اصلاح طلب[ویرایش]

در سال 92، همزمان با شروع ریاست جمهوری حسن روحانی و احساس امکان تغییرات جدید پس از دوره خفقان انجمن های اسلامی، گروهی از دانشجویان فعال دانشگاه های تهران تصمیمی مبنی بر ایجاد ساز و کار های لازم برای بازگشایی دوباره تشکل های اصلاح طلب و مدد به آن ها، گرفتند. شورای مرکزی شورای هماهنگی در سال 93 رسما اعلام وجود کرده و اقداماتی همچون اردوی های تشکیلاتی کشوری برای همفکری تشکل ها، مراسم های افطار و همچنین دعوت عمومی اهدای خون برای مردم غزه را انجام داده است. [۳][۴][۵][۶] این شورا در سال 94 انحلال خود را به دلیل تشکیل انجمن ها، اداره کار به دست تشکل های جدید و همچنین عدم دخالت در کار آن ها، با انتشار بیانیه ای رسما اعلام نمود.

شوراهای احیای انجمن‌های اسلامی[ویرایش]

در سال ۹۲ و هم‌زمان با روی کار آمدن دولت حسن روحانی گروهی از دانشجویان از دانشگاه‌های سراسر کشور به صورت هماهنگ شروع به فعالیت در جهت احیا و از سرگیری فعالیت انجمن اسلامی‌هایی که به تعلیق درآمده بودند، کردند و در کنار آن به برگزاری جلسات و صدور بیانیه‌هایی نیز پرداختند.[۷] برخی از خبرگزاری‌های محافظه‌کار از این تشکل تحت عنوان «حلقه‌نشینان پارک جمشیدیه» یاد می‌کنند.[۸]

اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان پیرو خط امام[ویرایش]

همزمان با ۱۴ خرداد ۹۳ تعدادی از انجمن‌های اسلامی با تفکر گفتمان اصلاح طلبی تحت عنوان اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان پیرو خط امام اعلام موجودیت کردند.[۹]

اتحادیه تشکل های اسلامی دانشجویان ایران (تادا)[ویرایش]

زمستان سال 94 جمعی از تشکل های منتقد سراسر کشور در تهران جمع شده و تقاضای تشکیل اتحادیه ای جدید به نام اتحادیه" تشکل های اسلامی دانشجویان ایران" یا به اختصار "تادا" را تحویل وزارت علوم دادند. اخذ مجوز این اتحادیه تا به حال محتمل تر از دیگر درخواست های تشکیل اتحادیه های اصلاح طلب بوده است. با این حال خبرگزاری های محافظه کار این اتحادیه را به افراط متهم کرده و در تلاش برای کارشکنی در اخذ مجوز آن هستند.[۱۰]

صحبت‌های خاتمی دربارهٔ انجمن اسلامی دانشگاه تهران[ویرایش]

شما و پاره‌ای معدود از انجمن‌ها و تشکل‌های دانشجویی تقریباً تنها باقیمانده اصیل حرکت دانشجویی و اسلامی هستید که از حرکت دانشجویی مستقلی نمایندگی می‌کند که دلبسته به ایران و اسلام و سرنوشت مردم است و در عین حال منتقد نیز هست و خواستار این است که همواره اصلاحات صورت بگیرد به نفع مردم و کشور.[۱۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ ۱٫۹ «جای خالی تشکل‌های دانشجویی اصلاح‌طلب در دانشگاه‌ها: مروری بر وضعیت تشکل‌های دانشجویی همزمان با روز دانشجو». روزنامه مردم سالاری نسخه شماره 3357، 1392/09/16. بازبینی‌شده در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ پارسا پیلتن. «تاثیر هجدهم تیر بر جنبش دانشجویی ایران». بی‌بی‌سی فارسی، ۱۸ تیر ۱۳۸۵. بازبینی‌شده در ۲۳ اردیبهشت ۱۳۹۳. 
  3. «سید محمد خاتمی: عقلای هر جناح، مجلسی آرام و معتدل ایجاد کنند». roozno.com. بازبینی‌شده در 2016-09-06. 
  4. «روز عارف: مجلس باید از وزیر علوم تشکر می‌کرد». roozno.com. بازبینی‌شده در 2016-09-06. 
  5. «معاون رئیس‌جمهور: استیضاح فرجی دانا یک استیضاح سیاسی است». roozno.com. بازبینی‌شده در 2016-09-06. 
  6. . http://roozno.com/fa/news/86650/%D8%A7%D9%81%D8%B7%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%AC%D9%88%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B5%D9%84%D8%A7%D8%AD-%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86. 
  7. «بیانیه شوراهای احیا انجمن‌های اسلامی دانشجویان به مناسبت ۱۳ آبان». 
  8. «طراحی جریان برانداز و آشوبگر برای حضور در دیدار هاشمی رفسنجانی با برخی تشکل‌های خاص دانشجویی». 
  9. «بیانیه اعلام موجودیت اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان پیرو خط امام». 
  10. «Fars News Agency : پازل چینی اصلاح طلبان و طیف علامه برای ایجاد جریان انحرافی در دانشگاه‌ها». www.farsnews.com. بازبینی‌شده در 2016-09-06. 
  11. «دیدار اعضای انجمن اسلامی دانشجویان دانشگاه تهران و علوم پزشکی تهران با سید محمد خاتمی». 
  • خاطراتی از پیشگامان، عبدالعلی بازرگان، تهران، شرکت سهامی انتشار-۱۳۸۱
  • چالش مذهب و مدرنیست در نیمه اول قرن بیستم، مسعود کوهستانی نژاد، تهران، ۱۳۸۵
  • رسوایی استبداد در دفاعیات مهندس بازرگان، تهران، مدرس، ۱۳۵۰

پیوند به بیرون[ویرایش]