اسم مصدر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

اسم مصدر علاوه بر مصدر، اسمهایی نیز در فارسی هستند که با اینکه نشانه‌های مصدری ندارند، ولی حاصل معنی و مفهوم مصدر را می‌رسانند؛ مانند دانش، ستایش، دیدار، خنده، آزادی، آزادگی: دانش ← دانستن/ ستایش ← ستودن/ دیدار ← دیدن و...

این گونه واژه‌ها را اسم مصدر یا حاصل مصدر می‌نامند.

اقسام اسم مصدر[ویرایش]

معروف‌ترین اقسام و نشانه‌های اسم مصدر عبارتند از:

خواهِش، کاهِش، جوشِش
بُرِشت، کُنِشت، خورشت.
  • ـار در آخر بن ماضی:
رفتار، گفتار، کردار
  • های بیان حرکت در آخر بن مضارع:
خنده، گریه، مویه
  • ی در آخر صفت و گاهی اسم و به ندرت کلمات دیگر:
نزدیکی، دوری، خوبی
اگر کلمه به‌های بیان حرکت ختم شود به جای ی به آخر آن، گی افزدوه می‌گردد:
تشنه ← تشنگی/ ورزیده ← ورزیدگی
  • ان در آخر بن مضارع برخی از فعلهای مرکب و به ندرت در آخر فعل ساده یا اسم:
آشتی کنان، عقد کنان، راه بندان
  • یّت در آخر بعضی از اسم‌ها و صفت‌های عربی:
مدیریّت، فاعلیّت، اسلامیّت، انسانیّت
  • بن ماضی فعل به تنهایی یا همراه کلمه یا جزء دیگر:
ساخت، رسید، عقب‌گرد
  • بن مضارع یک فعل یا دو فعل جداگانه:
گریز، ورانداز، گیرودار
  • بن ماضی یک فعل با بن مضارع همان فعل یا فعلی دیگر:
جستجو (= جستجو)، گفتگوی (=گفتگو)،
  • بن ماضی یا مضارع فعل به اضافه پسوند مان:
ساختمان، سازمان، زایمان ← بخش فعل (بن ماضی- بن مضارع)
  • از تکرار ساخت امر یک فعل یا ترکیب ساخت امر دو فعل جداگانه:

بزن بزن، بُکش بُکش، بده‌بستان

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]