بن مضارع

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

بن مضارع یا سِتاک حال یا مادهٔ مضارع یا ریشهٔ مضارع یکی از دو گونه بن در دستور زبان فارسی است که برای ساختن فعل زمان حال و گونه‌هایی از اسم و صفت (کلمات خویشاوندِ فعل) به‌کار می‌رود.

ساختار[ویرایش]

بن مضارع، ساده‌ترین شکل یک فعل در زمان حال است که با حذف وندهای اصلی (پیشوندها و پسوندها) به‌دست می‌آید. فعل مضارع در زبان فارسی به صورت زیر ساخته می‌شود:

فعل مضارع = می- (پیشوند) + بن مضارع + ضمیر فعلی (پسوند)

برای نمونه، فعل می‌روند به صورت زیر تجزیه می‌شود:

می‌روند = می (پیشوند) + رو (بن مضارع) + ـ ند (پسوند)

ساختارهای وصفیِ ساخته‌شده از بن مضارع[ویرایش]

چند گونه صفت از بن مضارع ساخته می‌شود:

ساختار ترکیب نمونه
صفت فاعلی بن مضارع + ا روا
توانا
بن مضارع + ان شتابان
خندان
بن مضارع + ـ نده دونده
سازنده
صفت مرکب اسم + بن مضارع دادستان
غذاساز

ساختارهای اسمیِ ساخته‌شده از بن مضارع[ویرایش]

مصدر مضارع، یکی از گونه‌های اسمی است که از بن مضارع ساخته می‌شود. برخی از ساختارهای اسمیِ مرکب نیز با بن مضارع ساخته می‌شوند:

ساختار ترکیب نمونه
مصدر مضارع بن مضارع + ـ ش گردش
پذیرش
اسم مرکب اسم + بن مضارع + ـ ی جانشینی
هم‌افزایی
اسم مرکب بن مضارع + پسوند اسمی پرهیزگار
نگارگر

منابع[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]