ارش (یکا)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

ذرع یا اَرَش واحد طول (درازا) در روزگار قدیم بوده‌است.

ذرع معمول و متداول، که تا این اواخر در میان پارچه‌فروشان و بزازهای بازار متداول بود و میله‌ای نیز به همین نام داشته‌اند، ۱۰۴ سانتیمتر است. هنوز هم معروف هست که هر ذرع معادل ۱۰۴ سانتیمتر می‌باشد.

«ذرع مقداری باشد معین از سر انگشتِ میانینِ یک دست تا سر انگشت میانینِ دستی دیگر، چون کسی دست‌ها را از هم گشاده دارد. یا از سر انگشت میانین تا مِرفَق که بندگاه ساعد و بازو است.[۱]

البته ذرع قدیمی‌تری نیز در ایران بوده‌است که به گفتهٔ نجم‌الدوله در کتاب کفایت‌الحساب، معادل ۴۵ سانتیمتر محاسبه شده‌است و در اصطلاح به آن ذرع شرعی می‌گویند. ذرع شرعی را معادل ۲ وجب می‌دانستند، و با احتساب اینکه هر وجب بیست و دو و نیم سانتیمتر است، به عدد ۴۵ سانتیمتر به‌ازای هر ذرع شرعی می‌رسیم.

در بخش مقیاس‌های کتاب الاصفهان نوشتهٔ میر سید علی جناب، واحد دیگری به نام ذراع ذکر شده که آن را معادل دو پا دانسته‌اند؛ و در همین بخش از کتاب مذکور یادآوری شده‌است که قدیمی‌ترین ذرع یا اَرَش مربوط به ایران باستان بوده‌است. جهان‌گردان فرانسوی گفته‌اند سنگ مرمر سیاهی از خرابه‌های تخت جمشید پیدا شده‌است که نام داریوش، پسر هیستاسب، بر آن حک شده‌است، و براساس آن اَرَش یا ذرع باستانیِ ایران معادل ۵۴٫۵ سانتیمتر بوده‌است و هر پا نیز معادل ۳۲ سانتیمتر بوده‌است[۲]

منابع[ویرایش]

  1. لغت‌نامهٔ دهخدا
  2. کتاب الاصفهان، نوشتهٔ میرسیدعلی جناب، چاپ ۱۳۰۳ ه‍. ش، نمرهٔ ۵۲۸ وزارت معارف و اوقاف و صنایع مستظرفه