لهجه کاشانی
ظاهر
لهجه کاشانی یا لهجه کاشی یا کاشونی یکی از لهجههای زبان فارسی است که در شهر کاشان و برخی روستاهای اطراف رواج دارد. این لهجه با گویشهای بسیاری از روستاهای اطراف که از زبانهای ایرانی مرکزی هستند متفاوت است.[۱] این لهجه با وجود تاثیرپذیری از فارسی معیار بسیاری از ویژگیهای آوایی خود را حفظ کردهاست.[۲]
لهجه کاشانی | |
---|---|
کاشی، کاشونی | |
زبان بومی در | ![]() استان اصفهان |
منطقه | شهرستان کاشان |
فارسی | |
کدهای زبان | |
ایزو ۳–۶۳۹ | – |
برخی کلمات کاشانی
[ویرایش]فارسی | کاشانی | نحوهٔ تلفظ |
---|---|---|
مارمولک | قَلمِجِه | Ghalmeje |
دیگر، بعداً | دِگِ | Dege |
گنجشک | پِرِسکه | pereske |
قند | قَ | Gha |
این، آن قسمت | ای گُلِه | Ee goleh |
پسندیده، زیبا | مَقبول | Maghboul |
گرفتن، خریدن | اسِدَن | Essedan |
بند لباس | رِجِه | Reje |
قسمتی از چیزی، نیمه | آله | Aleh |
آرام، آهسته | یاواش | Yavash |
رخت خواب بچه | نالی | nali |
نسیم | شِمال | Shemal |
اینقدر | اِقِدِ | Eghede |
کنارش قرار بده | تَنگِش نِه | Tangesh neh |
همین | همی | Hemi |
به تو میگویم | بشد می گو ام | Beshed Migooam |
سردمان شد | چاییدیمو | Chayidimoo |
بشین | بیشی | Beyshi |
بخواب | باخواب | Bakhab |
آبکش | پالاش | Palash |
ناودان | نابدو | Nabdoo |
بگذار | نِه | Neh |
کبوتر | کفدَر | Kafdar |
شغال | شاغال | Shaghal |
گاو | گاب | Gab |
ظرف سطل مانند یا خود سطل | پیت | Pit |
پشت بام | پُش بو | Poshboo |
روی خودت بینداز (معمولا برای
پتو و... استفاده میشود) |
پَر گی | Pargi |
بین آن بگذارم | لاش آغونم | Lash aghunam |
لوبیا | لوبیاب | Lubiab |
بکش | تَی گیر | Täy geer |
انگار که... | پندری | Pandery |
بپر | وَرجه | Varje |
درست کن_بدوز_به هم وصل کن | بپنگو | Bepangoo |
اشتباهی | آلِشی | aleshi |
یاکریم | قوقو | gho gho |
هست ، وجود دارد | هَ | ha |
نیست اگر بود می اومد | نی بو می مَدم | d
ni bo mi madam |
اگر | اِگه | Ege |
|الهی جلوی شیر آب بذارمت(حرکتی که قبل از قربانی کردن خروس میکنند) |اِلای لِبِ شیرِت نَم |Elay lebe shired nam |- |خمیازه |دَن آبه |Dan Abe |- |بدو ، سریع باش |بِجِه |Bejje |-
نمونههایی از ضربالمثلها
[ویرایش]در زیر به برخی از ضربالمثلها که در این لهجه رایج است اشاره میگردد:
- لاف دِ غربِتُ گوز در بازار مسگرا: لافزدن فرد بیشخصیت در جایی که او را نشناسند.
- اِقِدِ لَی(نگ)تو هَواس،لَنگِ پِرِسکه توش گُمَ: (انقدر پا رو به هواست که پای گنجشک گم شده است)وضعیت پراز هرج ومرج است.
حُلقومِد هَم آد (الهی گلوت بسته بشه)
جستارهای وابسته
[ویرایش]منابع
[ویرایش]- شاطری، علیاصغر (۱۳۹۴). ضربالمثلای کاشونی. مرسل. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۶۴۴۶-۸۰-۹.
- عاطفی، حسن (۱۳۸۶). لغات و ضربالمثلهای کاشانی. مرسل. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۹۷۲-۰۳۷-۱.
پانویس
[ویرایش]- ↑ «اداره میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری شهرستان کاشان». بایگانیشده از اصلی در ۱۹ مارس ۲۰۱۲. دریافتشده در ۲۳ آوریل ۲۰۱۲.
- ↑ برخی ویژگیهای آوایی در لهجه کاشانی[پیوند مرده]