فرمول تجربی

در دانش شیمی، به نمایش ساده نسبت‌های ساده‌شده میان اتم‌های یک ترکیب شیمیایی فرمول تجربی می‌گویند. در فرمول تجربی تفاوت همپارها نادیده گرفته می‌شود.

مثال‌هایی از فرمول تجربی چند ترکیب شیمیایی مشهور

ترکیب شیمیایی	فرمول مولکولی	فرمول تجربی
آب	H2O	H2O
متان	CH4	CH4
بنزن	C6H6	CH
گوگرد	S8	S

به دست آوردن فرمول تجربی

اطلاعات به دست آمده از آنالیز شیمیایی یک ترکیب برای به دست آوردن فرمول تجربی آن مورد استفاده قرار می‌گیرد.آنالیزشیمیایی، نسبت جرمی عناصر تشکیل دهندهٔ ترکیب را به دست می‌دهد. ساده‌ترین فرمول یا فرمول تجربی ٬بیانگرنسبت اتمی ترکیب، یعنی شمار نسبی اتم‌های گوناگون موجود در ترکیب است. چون یک مول از اتم‌های یک عنصر شامل همان تعداد از اتم‌های موجود در یک مول از سایر عناصر است، نسبت مول‌ها با نسبت اتم‌ها یکسان است.تعداد مول‌های هر یک از عناصر موجود در نمونهٔ ترکیب را به آسانی می‌توان از جرم هر یک از عناصر به دست آورد. ساده‌ترین نسبت صحیح مول ها(که با نسبت اتم‌ها یکسان است)را برای نوشتن فرمول تجربی به کار می بریم.

روش به دست آوردن فرمول تجربی

۱.اگر داده‌ها بر مبنای در صد اجزا باشد، محاسبات بر مبنای ۱۰۰/۰gازنمونهٔ ترکیب انجام می‌گیرد. دراین صورت، مقدار موجود از هر عنصر در نمونه، برحسب گرم، ازنظر عددی، با در صد آن عنصر در نمونه برابر خواهد بود. در صورتی که داده‌ها مقدار هر یک از عناصر موجود در نمونه را بر حسب گرم به دست دهد، نیازی به پیداکردن در صد نخوادهد بود. ۲.مقدار هر عنصر بر حسب گرم را به تعداد اتم‌های آن عنصر بر حسب مول تبدیل می کنیم. ضرایب تبدیل مورد نیاز از این واقیت تجربی استنتاج می‌شوند که یک مول از اتم‌های یک عنصر برابر با وزن اتمی بر حسب گرم است. ۳.مقادیر به دست آمده در مرحله ۲ را بر کوچک‌ترین مقدار تقسیم می کنیم.درصورتی که اعداد به دست آمده از این راه عدد صحیح نباشند، هریک از آنها را در عدد مشترکی ضرب می کنیم تا به اعداد صحیح تبدیل شوند. ۴.نسبت مولی اتم‌ها برابر با نسبت اتم هاست. اعداد صحیح به دست آمده در مرحله ۳ ٬زیر نوشت‌های فرمول تجربی هستند.