سیاه‌تلو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
برای روستایی به این نام به سیاه‌تلو (روستا) نگاه کنید.
سیاه‌تلو
طبقه‌بندی علمی
فرمانرو: گیاهان
دسته: گیاهان گلدار
رده: دولپه‌ای‌ها
راسته: گل‌سرخ‌سانان
تیره: عنابیان
سرده: Paliurus
گونه: P. spina-christi
نام علمی
Paliurus spina-christi
Mill.
مترادف‌ها
  • Paliurus aculeatus Lam.
  • P. australis Gaertn.
  • Rhamnus paliurus L.
Paliurus spina-christi

سیاه‌تلو از درختان بومی ایران است. نام علمی :‍Paliurus spina –

نام انگلیسی : Christs thorn، Garland thorn ، Jerusalem thorn

خانواده : Rhamnaceae

نام عربی : صامور ، الشبه

مشخصات گیاه شناسی

درختچه کوچک به ارتفاع 2-3 متر دارای استیپولهای تغییر شکل یافته به صورت خارهای قوی نوک تیز می باشد. برگها بیضوی ، نوک تیز با کناره های صاف و یا بطور غیر محسوس دندانه دار است. از مشخصات خارهای گیاه آن است که به وضع متقابل و به نحوی در کناره برگها قرار گرفته اند. که یکی از آنها حالت نسبتاً قائم و دیگری حالت خمیده دارد . گلهای آن زرد رنگ، میوه آن خشک و بالدار و دارای حالت برجسته در قسمت مرکزی است . میوه آن در آغاز ، رنگ سبز مایل به زرد دارد . ولی تدریجاً رنگ زرد مایل به قهوه ای و یا قهوه ای پیدا می کند. پراکندگی آن به نحوی است. که در نقاط مختلف مرکز اروپا مخصوصا مناطق مدیترانه ، جنوب غربی آسیا و بعضی نواحی شمال آفریقا یافت می گردد. در بعضی نواحی نیز به عنوان زینت ویا به منظور جلوگیری از دخول چهارپایان در مزارع ، در حاشیه این اماکن کاشته می شود.

موسم گل : اواسط فروردین – اواخر اردبیهشت است.

انتشار جغرافیایی

اطراف تهران ، نواحی شمال ایران مخصوصا مناطق نیمه کوهستانی تا ارتفاعات 2000 متری آذربایجان ، لرستان ، کردستان : جنگلهای کرمانشاهان ، سنندج ، فارس ، خراسان : بجنورد ، جنگل گلستان ، دره رودخانه اترک ، نزدیک چناران در بعضی از کتب علمی ، انواع خاردار گیاه بصورت واریته از گیاه فوق به همان نام در نواحی مذکور ذکر شده است.

سیاه تلو از جمله گیاهان ساحلی به شمار می رود. ارتفاع آن از لب دریا بالای 300 – 400 متر است. از گیلان تا نوشهر و مازندران گسترش دارد. اسالم در تالش و منطقه انزلی و منطقه جنوبی استان گیلان در رودبار وجود دارد. در منطقه نیمه خشک رستم آباد بصورت غالب در آمده است.

قسمت مورد استفاده

ریشه ، برگ، میوه است.

نیازهای اکولوژیکی

سیاه تلو بیشتر در اقلیم نیمه خشک یافت می شود. در تمام شرایط اقلیمی قابل رشد است.

روش تکثیر

از طریق بذر و قلمه تکثیر می شود.

اسامی محلی

سیاه تلو ، سیاه تلی در نور و گرگان ، قره تیکان در منطقه وسیعی از گیلان ، بورتیکان ، چنگل ، سیه بور در طوالش و یله بور درفگ ،اسکم تلی در گرگان و مازندران ، گربه بور در رودبار.

گونه های دیگر سیاه تلو

در تیره Rhamnaceae ، گیاهان مفید دیگری که هیچ یک از آنها در ایران نمی‌رویند وجود دارد. که بعضی از آنها به استفاده های درمانی به شرح زیر در نواحی محل رویش به عمل می آید:

1.Ceanothus americanus : درختچه کوچکی است که در آمریکا شمالی می روید. پوست

ساقه آن به رنگ مایل به قرمز و گلهای آن به رنگ سفید مایل به آبی است. پوست ساقه آن بصورت چای و بنام نیوجرسی و پوست ریشه اش به عنوان مقوی ، قابض مصرف می شود . وجود نوعی آلکالوئید نیز بنام سئانوتین در آن ذکر شده است. بعلاوه اسید سئانوتیک است.

اسید سئانوتیک ( اسید امولیک ) به فرمولC30 H46 O5 و به وزن مولکولی 67/486 است. استخراج آن توسط Julian و همکارانش صورت گرفته است. همانند بودن آن با اسید امولیک نیز توسط Mechoulam محقق شده است. اسید سئانوتیک به حالت متبلور در مخلوطی از متانول و اتر بدست می آید. در گرمای 356 – 357 درجه نیز ذوب می شود.

2. Colletia horrida willd : درختچه کوچکی است . که شاخه های جوان آن بصورت خاردار قوی با ظاهر مخروطی ، تغییر شکل حاصل می کند. گلهای آن سفید و معطر است.

3. Gouania dominaguensis : درختچه ای است که در نواحی حاره آمریکا و آنتیل می روید پوست ساقه و چوب آن به عنوان مقوی و تب بر مصرف می گردد.

4. Discaria febrrifuga : در مناطق مختلف برزیل می رو.ید. پوست آن به عنوان تب بر مصرف می شود.

5. Ventilago maderaspatane : در نواحی مختلف هند می روید و برای آن اثر تب بر قوی قائل می باشند.

میوه های آن را بصورت کیاوئی 2500 خریداری می کنند.

خواص درمانی

این گیاه از قدیم‌الایام مورد شناسایی مردم بوده و از آن تحت نام های rhamnos ، paliurus استفاده های درمانی بعمل می آمده است. سابقاً به عنوان قابض ، مقوی ، مدر ، ضد نزله مصرف می شده است. ریشه و برگ این گیاه جهت رفع بیماریهای نزله و اسهال به کار می رفته است. میوه گیاه بطوری که در کتب علمی و داروئی جدید منعکس است دارای اثر مدر و دفع کننده اسید اوریک خون و اوره است. و از آن می توان جهت کاهش کلسترول خون نیز استفاده به عمل آورد. در رفع رسوبات اداری موثر واقع می شود. بعلاوه مصرف آن باعث پایین آمدن فشار خون می گردد. برای کاهش قند خون و دیابت معجزه آسا است.

صور داروئی

دم کرده 30 در هزار میوه خشک در آب به مقدار 3 – 4 فنجان در روز خیسانده میوه در شراب سفید – عصاره آبی به مقدار 30 قطره و 3 مرتبه در روز.

آزمایش های دقیق شمیایی ، هنوز بر روی اعضای مختلف این گیاه به عمل نیامده است.

منابع[ویرایش]