سرندیپیتی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
تصویربردار فقط قصد داشت از حواصیل کاکل‌سیاه (پرندهٔ بزرگ‌تر) عکس بگیرد، و هنگام گرفتن این عکس متوجه وارد شدن دارکوب کاکل‌دار به درون کادر تصویر نبود.

سرندیپیتی (به انگلیسی: Serendipity) از منشاء «سرندیپ» نام سیلان درفارسی قدیم (سری لانکا ی امروزی) ، به یافته یا دست آوردی اتفاقی و مفید (مثبت) گفته می‌شود که جوینده به دنبالش نبوده و به صورت جانبی و اتفاقی بدست آمده است.

از این گونه موارد می‌توان این یافته‌های بسیار معروف را برشمرد: پنیسیلین، قرص وایاگرا، تفلون، اشعه ایکس، ولکرو، برگه‌های یادداشت چسبنده (مثل "پوست ایت")، لینولئوم، جوراب نایلون، ال اس دی...

یک شرکت ترجمهٔ بریتانیایی این کلمه را جزو ده‌تا از سخت‌‌ترین کلمات انگلیسی برای ترجمه دانسته است.[۱]

پیشینه[ویرایش]

اولین بار هوراس والپول ‏(en) (۱۷۱۷–۱۷۹۷) نویسنده انگلیسی در سال ۱۷۵۴ میلادی در نامه‌ای خطاب به هوراس مان ‏(en) در فلورانس از این کلمه استفاده کرد و می‌نویسد که این واژه را با تکیه بر افسانهٔ ایرانی «سه شاهزاده سرندیپ» (اثر نویسندهٔ پارسی‌گوی امیرخسرو دهلوی) نوشته است، داستانی که قهرمانانش دائماً چیزهایی کشف می‌کنند که به دنبالش نبوده‌اند. واژهٔ «سرندیپ» نام فارسی سری لانکا است.

واژه‌های مرتبط[ویرایش]

ویلیام بوید واژهٔ زمبلانیتی (به انگلیسی: zemblanity) را برای اولین‌بار به عنوان متضاد واژهٔ «سرندیپیتی» به کار برده است، به معنی دست پیدا کردن به یافته‌های منفی قابل انتظار. این واژه برگرفته از نام نوایا زملیا است.

واژهٔ دیگر بهرامدیپیتی (به انگلیسی: Bahramdipity) است که برگرفته از نام و شخصیت بهرام گور است به آن صورتی که در داستان سه شاهزاده سرندیپ بیان شده. این واژه به معنی از بین بردن رویدادها و یافته‌های سرندیپیتیایی توسط افراد صاحب قدرت است.

منابع[ویرایش]

  • Pek van Andel: کتاب Anatomy of the unsought finding. مجله British Journal for the Philosophy of Science سال ۱۹۹۴، شماره ۴۵ ص ۶۳۱ تا ۶۴۸
  • Heinrich Zankel: کتاب Die Launen des Zufalls. Wissenschaftliche Entdeckungen von Archimedes bis heute. دارمشتات، ۲۰۰۲ شابک: ۵–۴۲۸–۸۹۶۷۸–۳

پیوند به بیرون[ویرایش]