خزان (بیرجند)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۳°۲۲′۳۸″ شمالی ۵۹°۲۹′۳۰″ شرقی / ۳۳.۳۷۷۲۲° شمالی ۵۹.۴۹۱۶۷° شرقی / 33.37722; 59.49167 روستای خزان ، روستایی است در دهستان شاخن از توابع بخش مرکزی شهرستان بیرجند، واقع در استان خراسان جنوبی که بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، جمعیت آن بالغ بر ۴۵۷ نفر بوده است [۱].

منبع[ویرایش]

استان خراسان جنوبی روستای خزان از مسیر بیرجند-آرین شهر-مهموئی-گازار- بیستکنج- بیماد وخزان92کیلومترتامرکز استان فاصله دارد.این روستا به دلیل واقع شدن در ارتفاعات سردره گازار ازشرایط آب وهوایی سردونیمه کوهستانی برخوردار است .وجه تسمیه نام روستا هم همین سردی وطوفانی بودن آب وهوای روستا میباشد . درسال 1389 منوگرافی روستای خزان درغالب پروژه دانشجویی کارشناسی توسط آقای حسین مرتضائی نوشته شده است که حاصل یک سال تلاش وکوشش نامبرده با همکاری همه ریش سفیدان و تحصیل کردگان محلی وصرف هزینه زیاد می باشد .در این منوگرافی همه آداب- رسوم وعقاید ومراسم دینی مذهبی ومحلی مردم روستا بیان شده است .این کار تحقیقی بی نظیر یک شاهکار درزمینه منوگرافی روستایی ایران میباشد که از نظر تعداد موضوعات وتصاویر واصطلاحات محلی در نوع خود در ایران مسبوغ به سابقه نیست ولی متاسفانه تا بحال مغفول واقع شده است .روستای خزان فعلا تابع دهستان شاخن بخش مرکزی شهرستان بیرجند است وپیش بینی میشود با توجه به گستردگی این بخش انشاءالله در آینده نزدیک در تقسیمات کشوری آن تجدید نظر شود ویک بخش مجزا به مرکزیت گازار تشکیل شود .این روستا ازشمال با روستاهای شوراب وفورجان واز مشرق با روستاهای میریک و مبارک آباد وازمغرب با روستاهای مهمویی وگازار واز جنوب با روستاهای بیماد وبیستکنج همسایه است .روستای خزان از قدیم الایام به مرکز دعانویسی شهرت داشته ومتاسفانه هنوز هم ادامه دارد.بزرگانی چون حاج حسین صادقی (امام جمعه اسبق بیرجند)وپدرش مرحوم آخوند صادقی بزرگ وحاج احمد زرپاش ونیز حاج آقا قلی از بزرگان وپایه گزاران این روستا میباشند . پیشینه تاریخی این روستا به دوران قبل از اسلام می رسد که آثار باقی مانده از قلاء وویرانه های تاریخی روستا بیانگر این حقیقت است آثاری چون گورستان گبرها،قلعه وگورستان عبدالوهاب ،قلعه واشکال سنگ نوشته وگورستان بازرگان ،قلعه وگورستان خونیک ونوخان و قلعه کوه ازجمله مهمترین آثار باستانی این روستا میباشد . از جمله جاهای مهم دیدنی روستا میتوان به قلعه کوه ،مزار پیر طریق ،غار اسبور ،سنگ نوشته لاخ تگ بازرگان ومزرعه خزان رانام برد .روستای خزان در سال 1394 تعداد339 نفر جمعیت ثابت دارد که از این تعداد164 نفر زن و175 نفر مرد میباشند.اما افرادی که از روستا مهاجرت نموده ودر نقاط مختلف کشور سکونت دارند ازساکنین ثابت روستا بیشتر است.روند مهاجرت جوانان روستا به دلیل خشکسالیهای پیاپی سالهای اخیر رشد مضاعفی یافته وبه همین دلیل مدارس راهنمایی ودبیرستان تعطیل شده ودبستان هم با تعداد کمی دانش آموز اداره میشود-آب بسیاری از قنوات خشکیده وبعضی همکه کاملا خشک نشده است آبدهی بسیار اندکی دارد. این قنوات بیشتر روی 14 شبانه روز یک دور اداره میشود. هر2 ساعت آب یک دانگ است واهالی روستانوبت خود رابا توجه به نفر جلو وپشت سر تشخیص میدهند.اسناد مالکیت دست نویس وبر اساس آداب ورسوم محلی استوار است وتا کنون هیچ ملکی دفتر چه مالکیت از اداره ثبت اسناد یا بنیاد مسکن انقلاب اسلامی ندارند.از محصولات مهم کشاورزی روستا میتوان زرشک ،بادام ،پسته وگردو را نام برد. هرخانواده در کنار کار کشاورزی چند گوسفند وبز وچند قطعه مرغ هم پرورش میدهد که گوشت مصرفی خودشان را از آنها تامین مینمایند-روشهای خرده مالکی در این محل حکم فرماست .شورای اسلامی ودهیاری روستا با کمک وهمیاری مردم طرح بهسازی را در روستادر سال1389 اجرا نموده اند ونیز مسجد جامع قدیم روستا تخریب ویک مسجد بزرگ با500متر زیر بنا احداث شده . این روستا فعلا روحانی ساکن ندارد وهمان دعا نویس محلی متاسفانه امور مذهبی مردم را انجام میدهد.جاده اصلی روستا به شهر آسفالت شده ودربرخی راههای صحرایی نیز خودرو میتواند به سختی تردد نماید. کاشت ،داشت وبرداشت محصولات کشاورزی در چند سال اخیر متحول شده ومردم بجای استفاده از الاغ برای شخم زدن زمینها از تراکتور وتیلر بهره میگیرند وبجای کاشت گندم وجو وشلغم وچغندر بیشتر در زمینهای آبی زرشک وبادام وگردو می کارند ولی در زمینهای دیمی بیشتر گندم وهندوانه وخربزه کاشت میشود .

                               نویسنده :حسین مرتضائی