بیدخت (گازار)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۳°۱۶′۵۷″ شمالی ۵۹°۳۰′۲۴″ شرقی / ۳۳.۲۸۲۵۰° شمالی ۵۹.۵۰۶۶۷° شرقی / 33.28250; 59.50667

بیدخت
بافت مسکونی بیدخت
اطلاعات کلی
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان خراسان جنوبی
شهرستان بیرجند
بخش مرکزی
دهستان شاخنات
نام محلی بیدخت
نام‌های قدیمی بیدخت
سال بنیاد ۱۵۰۰ قبل از میلاد[نیازمند منبع]
بیدخت بر ایران واقع شده‌است
بیدخت
۳۳°۱۶′۵۶″ شمالی ۵۹°۳۰′۱۷″ شرقی / ۳۳.۲۸۲۱۴۵° شمالی ۵۹.۵۰۴۸۵۰° شرقی / 33.282145; 59.504850
مردم
جمعیت ۲۱۹ نفر[۱]
تراکم جمعیت ۶
نفر بر کیلومتر مربع
مذهب شیعه
جغرافیای طبیعی
ارتفاع از سطح دریا ۲۰۵۰ متر
آب‌وهوا
بارش سالانه ۲۵۰[نیازمند منبع]
اطلاعات روستایی
دهیار مهدی مرشد زاده
ره‌آورد زعفران، زرشک، عناب، فرش، مصنوعات چوبی
پیش‌شمارهٔ تلفن ۰۵۶۱۵۲۱
وب‌گاه رسمی www.bidokht.tk
جملهٔ خوش‌آمد بر تابلوی ورودی روستا به روستای شهید پرور بیدخت خوش آمدید.
دیار سپیدار

روستای بیدخت، روستایی است در دهستان شاخنات از توابع بخش مرکزی شهرستان بیرجند، واقع در استان خراسان جنوبی که بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، جمعیت آن بالغ بر ۲۱۹ نفر می‌باشد.[۱]

جمعیت[ویرایش]

بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵ مرکز آمار ایران، جمعیت آن بالغ بر ۲۱۹ نفر بوده است.[۱]

نژاد و مذهب[ویرایش]

تمام مردم این روستا از نژاد پارس و پیرو مذهب شیعه دوازده امامی هستند.[۲][نیازمند منبع]

گویش[ویرایش]

گویش مردم بیدخت، گویش شاخناتی است که از زیر مجموعه‌های گویش یا لهجه بیرجندی است و از گویش‌های فارسی نو می‌باشد که مانند گویش‌های دیگر به نسبت زبان رسمی کمتر تحول پذیرفته و از این رو بسیاری از ویژگی‌های فارسی کهن را نگه داشته‌است. محمود رفیعی در مقدمه واژه‌نامه گویش بیرجند می‌نویسد که چون بیرجند در نزدیکی کویر و در منطقه‌ای کوهستانی واقع شده، در گذر تاریخ کمتر مورد تاخت و تاز و هجوم قرار گرفته و در نتیجه گویش آن نیز پاکیزه و دست نخورده باقی‌مانده‌است.[۳]غنای گویش شاخناتی در واژگان آن است. این گویش از لحاظ شمار واژه‌ها و تنوع آنها یکی از گویش‌های پرمایهٔ زبان فارسی است.[نیازمند منبع]

اشتغال[ویرایش]

بسیاری از مردم این روستا به درودگری اشتغال دارند. بسیاری از آثار چوبی به جا مانده از سده‌های قبل در استان خراسان جنوبی و منطقه قهستان متعلق به هنرمندان بیدختی است.[نیازمند منبع] علاوه بر درودگری شغل باغبانی، بسته بندی مواد غذایی و صنایع دستی از دیگر مشاغل مهم ساکنان بیدخت است.[۲][نیازمند منبع]

امکانات[ویرایش]

  • دانشگاه بیدخت احد[۴]


کشاورزی[ویرایش]

از محصولات باغی بیدخت می‌توان به زرشک، بادام، زعفران، عناب، توت، شاه توت، سیب، گلابی، به، آلو بخارایی، زرد آلو، آلبالو، هلو، انگور، گردو، انجیر، سنجد، گندم، جو، حبوبات، محصولات جالیزی، گیاهان دارویی و گیاهان علوفه‌ای نام برد. نکته قابل توجه این است که برخلاف دیگر نقاط استان به دلیل سردسیر بودن درخت انار در این روستا میوه نمی‌دهد و همچنین با توجه به مرغوب بودن محصول زرشک و آلو بخارایی در بیدخت به نقاط مختلف کشور و دنیا صادر می‌شود.[۲][نیازمند منبع]

صنایع دستی[ویرایش]

قالیبافی / گلیم بافی / آهنگری / ساخت مصنوعات چوبی / و...[۲]

باستانشناسی[ویرایش]

وجود قبرهایی با وسایل و اشیای قدیمی در نزدیکی قلعه بیدخت و در قبرستان قدیمی داخل خرمن روستا نشان می‌دهد که قدمت این روستا به دوران پیش از اسلام برمی گردد ولی متأسفانه تاکنون عمیات کاوش باستانشناسی در این منطقه صورت نگرفته که موجب سوء استفاده سودجویان برای تاراج آثار تاریخی روستا گریدیده است. همچنین از قلاع این روستا می‌توان به قلعه بیدخت، قلعه چهکند و قلعه کلاته نو نام برد که به دلیل حملات مداوم اقوام مهاجم ترک، افقان و ازبک و همچنین دزدان تا اواخر حکومت قاجاریه مورد استفاده قرار می گرفته ولی با توجه به عدم استفاده از قلاع بعد از ایجاد ارتش به دست رضاخان و ایجاد پاسگاه در روستا، قلاع رو به ویرانی نهاد و بازسازی این بناها که به عنوان میراث غنی گذشتگان می‌باشد مورد لزوم است. سنگ نگاره کوه مزار برک در نزدیکی بیدخت که تصویر چند بز کوهی و یک مرد در آن نقش بسته است و این سنگ نگاره نشان دهنده حضور اجتماعات انسانی بیابان گرد می‌باشد و نیز ممکن است دلالت بر حضور اقوام ساگارتی دراین منطقه باشد.[۲][نیازمند منبع]

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

جاذبه‌های مختلف گردشگری در بیدخت وجود دارد که تعدادی از آنها عبارتند از:

  1. قلعه بیدخت
  2. قلعه چهکند
  3. قلعه کلاته نو

موسیقی و ابزارهای آن[ویرایش]

سازها و ابزارهای موسیقی که در دوره سخن ما در بیدخت شناخته بودند و مورد استفاده واقع می‌شدند بیشتر همان سازها و آلات و ادواتی بودند که از دیر باز در بیشتر شهرها و روستاهای شهرستان بیرجند شناخته شده و به کار می رفته‌اند در اینجا برخی از انها را با تلفظ گویشی و شرح می‌آوریم:

  1. بوق buq: بوق
  2. تار tar: تار
  3. تبل tabl: تبل
  4. تلک تلکو telek telekku: جق جقه
  5. تمبک tombak: تنبک/دنبک
  6. تمبور tambur: طنبور
  7. توتک tutak:
  8. دتار dotar: دو تار
  9. توتکچه tutakche:
  10. دهل dohol: دهل (طبل بزرگ)
  11. دیره deyre: دایره/داریه/دف:
  12. زرب zarb: ضرب
  13. سرنا sorna: سرنا/سورنا
  14. سنتور santur: سنتور
  15. ...

غذاهای محلی[ویرایش]

آش / آبگوشت بیدختی / گورماست / و...[۲][نیازمند منبع]

طبیعت و آب و هوا[ویرایش]

این روستا به دلیل کوهپایه‌ای بودن، دارای آب و هوایی معتدل و کوهستانی است که به همراه سرسبزی و زیبایی و نیز وجود کوههای زیبا،، چهره‌ای ییلاقی و تفرجگاهی به خود گرفته‌است.[۲][نیازمند منبع]

بزرگان بیدخت[ویرایش]

روستای بیدخت زادگاه بسیاری از شخصیت‌های علمی همانند:

  • مهندس غلامحسین نصری (استاد دانشگاه تهران)

و تعداد زیادی عضو هیئت علمی، پزشک و روحانی و... در داخل و خارج از کشور

امکانات[ویرایش]

  • مخابرات
  • پوشش تلفن همراه
  • اینترنت
  • پوشش کامل شبکه‌های تلویزیونی
  • تعاونی‌های روستایی
  • حسینیه
  • مسجد
  • بانک
  • دفتر پست
  • دفتر بیمه
  • کانونهای فرهنگی، تربیتی و ورزشی
  • دبستان
  • اجرای طرح هادی
  • سیستم مکانیزه جمع آوری زباله[۲][نیازمند منبع]

مهاجرت[ویرایش]

به دلیل خشکسالی‌های متعدد و طولانی مدت در بیدخت که موجب خشک شدن اکثر قنات(کاریز)ها شده است عدهٔ بسیاری از ساکنان روستا به شهرهای بیرجند، مشهد، نیشابور، ایرانشهر، کرمان، تهران، کرج و اصفهان مهاجرت کرده‌اند.[۲][نیازمند منبع]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ «شناسنامه آبادی‌های کشور سال ۱۳۸۵». مرکز آمار ایران. بازبینی‌شده در ۵ سپتامبر ۲۰۱۳. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ ۲٫۳ ۲٫۴ ۲٫۵ ۲٫۶ ۲٫۷ ۲٫۸ نقل قول شفاهی: محمد مرشدزاده
  3. محمود رفیعی، واژه‌نامه گویش بیرجند
  4. دانشگاه‌ها و مراکز آموزشی بیرجند