ترول (اینترنت)

برای دیگر کاربردها، ترول (ابهام‌زدایی) را ببینید.

اوباش اینترنتی (در زبان انگلیسی: ترول) در گفتمان اینترنتی به افرادی گفته می‌شود که با رفتار تخریب گرانه در فضای وب به دنبال جلب نظر کاربران، ایجاد تشنج و بیان مطالب محرک و توهین‌آمیز هستند.

اوباش اینترنتی فردی است که در اتاق های گفتگو، تالارها، وب نوشت ها یا تارنماهای کاربر-محور پیام‌هایی ارسال می‌کند که حاوی مطالب ناراحت‌ کننده یا جنجال برانگیز است. در حالی که در یک جمع اینترنتی کاربرانی با حسن نیت بحثی را دنبال میکنند، اوباش اینترنتی با تحریک سایرین و با پیش کشیدن بحث های نامربوط یا توهین آمیز، به دنبال مطرح کردن خود و متشنج کردن فضای گفتگو است.

اطلاق اوباش اینترنتی به یک کاربر بعضا ممکن است امری نسبی باشد. به این معنی که نوشته های یک کاربر ممکن است از دید بخشی از کاربران یک وب گاه خراب کاری و اوباشی گری تلقی شود ولی همان نوشته ها از دیدگاه عده ای دیگر، سازنده و مفید باشد. در این موارد معمولا موضوع به اختلاف نظر میان افراد و لحن گوینده برمیگردد. تشخیص نهایی اینکه چه نوشته ای تخریبگرانه و چه کاربری اوباش اینترنتی است با مدیر وبگاه یا تالار گفتگو است. جریمه کاربر خاطی می تواند محدود شدن استفاده از امکانات سایت یا مسدود شدن کامل حساب کاربری یا حتی وارد شدن آی پی کاربر در لیست سیاه باشد.

یکی از چالش های دائمی دارندگان وب گاه ها و تالارهای گفتگو مقابله با خرابکاری و در عین حال برقراری آزادی بیان است. آزادی بی حد و حصر باعث تحمل اوباش ها می شود و در نهایت به بر هم خوردن فضای آرام گفتگو می انجامد و از طرفی کنترل و حذف انتقادات هم به دیکتاتوری ختم می گردد. یکی از تکنیک های بازدارنده ای که سایت های شناخته شده نظیر فیس بوک، بلاگر و غیره برای مقابله با خرابکاری انجام میدهند محدود کردن امکان فعالیت به کاربران ثبت نام کرده است. با این روش آمار خرابکاری تا حدی کاهش می یابد چرا که خرابکاری را مشکل تر و ردیابی کاربر خاطی را آسان تر می کند.

ذکر این نکته ضروریست که اوباشی گری اینترنتی یک رفتار است و اوباش اینترنتی لزوما این رفتار را تمام مدت و در همه سایت ها بروز نمیدهد. ممکن است یک کاربر که در ابتدا رفتار سازنده داشته است برای مدتی از خود رفتار تخریب گرانه نشان دهد. لذا عبارت اوباش اینترنتی یک برچسب قطعی نیست، بلکه مقطعی و وابسته به موقعیت است.

یکی از رایج ترین شیوه های اوباشی گری در اینترنت استفاده از مغالطه حمله ی شخصی است. به این معنی که در بحث با کاربری دیگر به جای آنکه استدلال او را تحلیل کنیم، نیت و شخصیت خود او را زیر سوال برده یا با انگ زدن و فحاشی او را تحریک به مقابله به مثل کنیم.

اخیرا رسانه های جمعی این واژه را در خارج از حوزه ی وب نیز به کار برده اند و حوزه استعمال آن در حال گسترش است.

ریشهٔ واژه

ادعا شده است که معادل انگلیسی این مفهوم، ترول، از یک کارواژه ی کهن در زبان فرانسوی، trôler، وام گرفته شده‌ است که معنای اصلی آن "به دنبال خود کشیدن و به این سو و آن سو بردن دیگران" است.. در حالت نام واژه، نام یک هیولای اسطوره ای در زبان نروژیِ باستان است. در انگلیسیِ نو به شگردی در ماهیگیری گفته میشود که در آن در یک قایق در حال حرکت، طعمه را به قلاب بسته و برای به دام انداختن ماهیان به آرامی در آب حرکت میدهند.

این اصطلاح برای کاربران وب فارسی هنوز چندان شناخته شده نیست و معمولا با نوع خاصی از کمیک استیریپ های جوان پسند اشتباه گرفته میشود. فرهنگستان ادب فارسی نیز هنوز واژه ی معادلی برای آن وضع نکرده است.

واژه اوباش در این مقاله با توجه به نحوه استعمال آن در زبان فارسی به هر دو گونه مفرد و جمع به کار رفته است.

تاریخچه ی نخستین

در اوایل دهه ی 1990، در میان کاربران باسابقه ی گروه خبری alt.folklore.urban اصطلاح "تور کردن تازه کارها" باب شده بود. مقصود از این عبارت دست انداختن و شوخی با کاربران تازه وارد است. به این معنی که کابران دیگر به عمد با پیش کشیدن بحث های تکراری که قبلا به کرات مطرح شده بود، تازه واردها را یه واکنش و پاسخگویی وامیداشتند. افراد قدیمی با دیدن عنوان های تکراری متوجه میشدند که داستان از چه قرار است، اما نو-کاربران با دیدن این مطالب وارد بحث های بی فایده می شدند و به این ترتیب کاربران دیگر آنها را دست انداخته و مورد تمسخر قرار می دادند. یک نمونه معروف مطرح کردن بحث سیالیت شیشه های قدیمی بود. در شیشه های قدیمی به نظر میرسد که قسمت پایینی ضخیم تر از بخش فوقانی است، لذا این تصور رایج اما نادرست وجود دارد که شیشه در گذر زمان حرکت کرده و مانند مایعات سرازیر میشود. در واقع آنچه باعث میشود شیشه های قدیمی اینطور به نظر برسد به شیوه ی ساخت آنها در گذشته برمیگردد وگرنه شیشه تغییر شکل نمیدهد. این واقعیت علمی یکی از مواردی بود که بارها در در این گروه خبری بحث شده بود و باسابقه ها از آن مطلع بودند. با این حال برای تفنن و شوخی با تازه واردها هر از چندگاهی یکی از کاربران این تصور غلط را مطرح میکرد تا نو-کاربران را به واکنش شدید و بحث های بیهوده وادار کند. لذا در آن وقت ها این اصطلاح بار معنایی منفی نداشت و اوباش اینترنتی می توانست کاربری باسابقه باشد که صرفا قصد شوخی با تازه واردی را دارد.

انواع شناخته شده اوباش اینترنتی

اوباش اینترنتی از لحاظ عملکرد، طبع و شخصیت به چهار دسته اصلی تقسیم میشوند :

• اوباش بازیگوش

این کاربران معمولا طرح جدی برای بر هم زدن نظم سایت ندارند و به راحتی قابل شناسایی هستند. روش خرابکاری آنها نیز بسیار پیش پا افتاده و مشخص است و معمولا با حمله مستقیم به کاربران دیگر همراه است.

• اوباش تکنیکی

در اینجا فرد خرابکار بازی را جدی تر گرفته است و طرح هوشمندانه تری برای خرابکاری دارد. معمولا برای رسیدن به هدف خود دست به خلق یک شخصیت میزند و با ایجاد یک حساب کاربری سعی میکند به صورت مداوم در بحث ها ورود کرده و ایجاد تشنج کند.

• اوباش تاکتیکی

یک خرابکار بسیار جدی است که برای رفتار تخریب گرانه خود طرح طولانی مدت و بسیار زیرکانه دارد. این افراد معمولا با همکاری یک یا چند نفر دیگر طرح خود را پیاده میکنند. اینان به طور سازمان یافته و در مدت زمان بسیار طولانی که ممکن است ماه ها یا حتی سالها طول بکشد با کمک یکدیگر در سایت ها اخلال ایجاد میکنند. تکنیک های استفاده شده ممکن است به گونه ای باشد که شناسایی رفتار خرابکارانه را مشکل کند. معمولا این افراد از خلاهای قانونی در سایت ها و فروم ها سوء استفاده میکنند و در درازمدت نظم سایت را بهم میزنند.

• اوباش سلطه گر

این گونه از خرابکارها کاربرانی هستند که با سوء نیت اما با ظاهر موجه دست به ایجاد لیست های پستی (mailing lists) میزنند و حتی ممکن است خود صاحب تالار گفتگو باشند و با رفتار سرکوبگرانه کاربران دیگر را آزار دهند.

رو ندادن به اوباش اینترنتی

اصطلاح شناخته شده ای در فضای وب وجود دارد که در مواجهه با خرابکاری اوباش اینترنتی و برای آرام کردن سایر کاربران به کار برده میشود. در مواردی که کاربری با سوء نیت قصد تحریک سایرین را دارد، معمولا از سوی کاربران باتجربه گفته میشود که "اوباش را محل نده!" یا "اوباش را نادیده بگیر!" (در انگلیسی: !Don't feed the troll)

علت این است که قصد یک اوباش اینترنتی تنها ایجاد تشنج و تحریک سایرین برای جلب توجه است، نه ایجاد بحث سازنده. برخی کاربران گمان میکنند که با پاسخ دادن مودبانه، استدلال و درخواست از این افراد برای تصحیح رفتارشان می توانند آنها را اصلاح کنند. با وجود اینکه ممکن است بعضا کاربران دیگر، بحثی که به قصد ایجاد تشنج شروع شده است را به سمت و سوی درستی هدایت کنند، اما در بیشتر موارد پاسخ دادن به اینگونه افراد به تشنج و درگیری بیشتر می انجامد و اوباش اینترنتی نیز از لحاظ روانی به ادامه کار تشویق میشوند، در حالی که بی اعتنایی به خرابکاری این افراد و وانهادن آنها به مدیران وب گاه آنها را از ادامه این کار خسته و منصرف می کند.

استعمال در رسانه های جمعی

یکی از موارد رایج اطلاق این اصطلاح، درباره افرادی است که با حمله به سایت های افراد تازه درگذشته و نوشتن عبارات توهین آمیز قصد ناراحت کردن خانواده ی درگذشتگان را دارند. رسانه های جمعی این اصطلاح را در حوزه های خارج از اینترنت نیز به کار برده اند. بعضا دیده شده است که رسانه ها درمواردی که فردی به قصد آزار و اذیت، شخصیت حقیقی یا حقوقی دیگری را مورد حمله لفظی قرار میدهد نیز از این اصطلاح استفاده کرده اند.

جستارهای وابسته

• پتنت ترول

منابع

• «مدخل ترول». مشارکت‌کنندگانِ دانش‌نامه‌ٔ هنر و ادبیات گمانه‌زن. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۱۸ فوریه ۲۰۰۷. 

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ ترول (اینترنت) موجود است.