زبان نورس باستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زبان نروژی باستان)
پرش به: ناوبری، جستجو
کدکس رونیکوس، نمونه‌ای از قوانین اسکاندیناوی بر روی پوست گاو به خط رونی

نورس باستان یکی از زبان‌های ژرمنی شمالی بوده که در عصر وایکینگ‌ها در میان ساکنان اسکاندیناوی و سکونت‌گاه‌های ایشان در آن سوی دریاها گویشورانی داشته‌است. این زبان تا پیرامون ۱۳۰۰ میلادی زنده بوده‌است.

این زبان از زبان کهن‌تر نیا-نورس در سدهٔ هشتم میلادی زاده‌شد. نوشته‌های نورس باستان به سدهٔ پانزدهم میلادی باز می‌گردد.

نورس باستان سه لهجه داشته‌است: نورس خاوری باستان، نورس باختری باستان و گتلندی باستان. لهجهٔ نورس خاوری باستان در شرق نروژ و نورس باختری باستان در غرب سوئد گویشورانی داشته‌است. زبان‌های ژرمنی شمالی کنونی از نورس باستان مشتق شده‌اند. این زبان‌ها عبارتند از ایسلندی، فاروئی، نروژی، دانمارکی و سوئدی. گویشوران به این زبان‌ها هنوز کمابیش قابلیت درک زبان‌های یکدیگر را دارا هستند.

زبان نورس باستان نخست با خط رونی نوشته می‌شد و سپس خط لاتین جایگزین رونی شد.

پیوند زبانی با زبان‌های کنونی اسکاندیناوی[ویرایش]

توسعهٔ آوایی زبان نورس باستان به زبان‌های کنونی اسکاندیناوی
نیاژرمنی

نورس باستان
ایسلندی باستان

ایسلندی کنونی

فاروئی کنونی

سوئدی کنونی
نمونه
a a <a> a a(:) a/ɛa: a/ɑ: <a> Ic land /lant/?, Fa land /?/ "سرزمین"; dagur Ic /daɣʏr/, Fa /deavur/ "روز"
æ: a: <á> a: au(:) ɔ/ɔa: ɔ?/o: <å> láta Ic [lau:ta], Fa [lɔa:ta] "اجازه دادن"
a: (+i-mut) ɛ: <æ> ɛ: ai(:) a/ɛa: ɛ/ɛ: <ä> mæla Ic [mai:la], Fa [mɛa:la] "سخن گفتن"
a (+i-mut) ɛ <ę> e <e> ɛ(:) ɛ/e: menn Ic/Fa [mɛnn] "مردان"
e e <e>
e: e: <é> e: jɛ(:) a/ɛa: <æ>
i i <i> i ɪ(:) ɪ/i: ɪ/i: <i> Ic/Fa kinn [cɪnn] "چانه"
i: i: <í> i: i(:) ʊɪ(:)
a (+u/w-mut) ɔ <ǫ> ɔ ø> œ(:) <ö> œ/ø: <ø>
a: (+u-mut) ɔ: <ǫ́> ɔ: a:> au(:) <á> ɔ/ɔa: <á> Fa nátt [nɔt:], [tɔa]
u (+a-mut) o <o> o ɔ(:) ɔ/o:
o: o: <ó> o: ou(:) œ/ɔu: ʊ/u: <o> bók Ic /bouk/, Fa [bɔuk], Sw bok /bu:k/ "کتاب"
u u <u> u ʏ(:) ʊ/u: ɵ/ʉ:? <u>
u: u: <ú> u: u(:) ʏ/ʉu: hús Ic /hu:s/, Fa [hʉu:s] "خانه"
a (+i-mut +w-mut) œ <ø₂> ø ø> œ(:) <ö> œ/ø: <ø>
e (+u/w-mut) ø <ø₁>
o: (+i-mut) ø: <œ> ø: ɛ:> ai(:) <æ>
u (+i-mut), i (+w-mut) y <y> y ɪ(:) ɪ/i: ʏ/y:? <y>
u: (+i-mut) y: <ý> y: i(:) ʊɪ(:)
au au <au> au øɪ(:) ɛ/ɛɪ: <ey> ɔ/ø: <o/ö> Ic tvau /tvøɪ:/, Fa tvey /tvɛɪ:/ "دو"
ai ɛi <ei> ɛi ei(:) ‎ ‎ aɪ(:)  ?/e: <e>
‎ ai (+w-mut), au (+i-mut) ‎ ‎øy <ey> ‎ øy " ‎ei(:) ɔɪ(:) <oy> ‎

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Old Norse," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Norse&oldid=442174635 (accessed August 7, 2011).