اسب عربی

اسب عربی

(به عربی: الحصان العربي)‏(به انگلیسی: Arabian Horse)‏ که بعضی اوقات در ایران به آن اسب اصیل میگویند یکی از نژادهای اسب سبک در جهان و متعلق به منطقه خاورمیانه می‌باشد. شناسایی این نژاد بدلیل شکل سر متمایز و دم مرتفع آن آسان میباشد.

این اسب یکی از قدیمترین نژادها در جهان محسوب شده به طوری که کشف‌های باستان شناسی اصول این نژاد را به ۴۵۰۰ سال قبل بر می‌گرداند، اسبهای عربی در منطقه خاورمیانه بوجود آمده و از آنجا از طریق تجارت یا جنگ‌ها به تمام جهان انتشار یافته‌اند، همچنین از این نژاد برای بهبود بخشیدن ویژگی‌های دیگر نژادها از قبیل قدرت تحمل بالا، فرمان پذیری و سرعت استفاده می‌شود.
نژاداسب عربی در طول تاریخ به دست اعراب کوچ نشین پرورش و تکامل یافت تا آنجا که به طور معمول این اسب با صاحب خویش در یک چادر میزیسته. این ارتباط نزدیک و تنگاتنگ با انسان تا به امروز در این نژاد حفظ شده است و آن را به مورد اعتمادترین نژاد اسب برای استفاده در جنگ‌ها مبدل کرده بود، این شیوه پرورش اسب عربی هم اکنون توسط مربیان اروپایی نیز دنبال می‌شود به طوری که مربی اسب با آن مانند یک دوست رفتار می‌کند.
انضباط و فرمانبرداری این اسب سبب می‌شود که به صورت یکی از قویترین نژادها در مسابقات اسب دوانی درآید و این نژاد یک از ده نژاد محبوب در بسیاری از مناطق جهان شامل ایالات متحده آمریکا، کانادا، بریتانیای کبیر، استرالیا، اروپا، آمریکای جنوبی و همچنین سرزمین اصلی آن خاورمیانه است اهمیت این نژاد در جهان تا به آن حد پیش رفته که سازمانی بین المللی مخصوص آن با عنوان سازمان جهانی اسب عرب برای حفظ این نژاد زیبا تشکیل شده است که ایران نیز از اعضای آن میباشد.

تاریخچه

نژادی که امروز بنام عرب شناخته می شود، کهنترین گونه اسب و تنها نژاد کاملا خالص و اصیل می باشد که نقشی اساسی در تاریخ انسان و اسب بازی کرده است. اسب عرب در مراتع غنی در امتداد بین النهرین (که اکنون شامل کشورهای عراق ، سوریه ،قسمتهایی از ایران و شبه جزیره عربستان می گردد) رشد و تکامل یافت .مبدا اسم"عرب" مبهم است . بنا به عقیده برخی ممکن است از کلمه عبری "arabha" "به معنی سرزمین تاریک یا جلگه وسیع بی درخت مشتق شده است اگر چه خاستگاه اسب عرب به صورت یک معما باقی مانده ولی بر اساس شواهد باستان شناسی آنچه مشخص است این نژاد قدمتی حدودا پنج هزار ساله دارد . اجداد اسب عرب کمی کوچکتر از اسب عرب امروزی بوده اند ولی در سایر موارد اسب عرب امروزی بسیار شبیه به اجداد باستانی خود است . جندین خصوصیت ویژه اسب عرب را ازدیگر نژادهای اسب متمایز کرده است که برجسته ترین آنها سر اسب عرب است . ویژگی های سر در اسب عرب نیمرخ مقعر، چشمان برجسته ، منخرین بزرگ ، پوزه ظریف و گوش های کوچک و شکیل است . در باور عرب ، در سیمای اسب اصیل مفاهیم روحانی و الهی متجلی است . پیشانی فراخ در بردارنده تقدیر الهی ، دم بلند سمبلی از غرور و سربلندی و گردن قوسی شکل و یال بلند نمایانگر رشادت و دلاوری است . به درستی مشخص نیست اسب عرب در ابتدا برای کار مورد استفاده قرار گرفت یا برای سواری . اما آنچه مسلم است این نژاد حدود ۱۵۰۰ سال قبل از میلاد مسیح توسط مردم مشرق زمین اهلی شد و با گذر زمان به یک ضرورت جهت تضمین بقای مردم بدوی بدل شد . اسب ها اعتبار بزرگی برای قبایل بدوی بودند . بزرگ هر قبیله می توانست تاریخ شفاهی و اصل و نسب هر خانواده از اسبان را به خوبی شجره نامه اجداد خانواده خود در عشیره شرح دهد. در اکثر نژادهای اسب ، نریان ها از شان و جایگاه بالا تری نسبت به مادیان ها برخوردارند در حالی که در مورد نژاد عرب مسئله متفاوت است . بدوی ها مادیان اصیل را جزء ارزشمندترین دارایی های قبیله محسوب می کردند. مادیان ها بهترین مرکب جهت میادین رزم بودند چرا که (بر خلاف نریان ها ) در پاسخ به نزدیک شدن اسبان دشمن شیهه نمی کشیدند و ایجاد خطر برای مردان قبیله نمی کردند . بهترین مادیان های جنگی در صحنه پیکار رشادت و قدرت خود را به نمایش می گذاشتند وبدون اینکه به زمین بخورند سنگینی بار و زخم سرنیزه ها را تحمل می کردند . یک سوارکار ماهربدوی می توانست به کمک چنین مرکبی به دشمن قبیله خود حمله کرده و با تصاحب رمه های گوسفند ، شتر و بز دشمن ، آنها را به دارایی های قبیله خود بیفزاید .پیروزی در این پیکار های محلی مستقیما وابسته به قدرت ، سرعت و چالاکی اسبان هر قبیله بود. بدوی ها با اسبان خود مسابقه نیز می دادند و برنده مسابقه بهترین اسب از قبیله مغلوب را دریافت می کرد. دریافت یک مادیان به عنوان هدیه افتخار بزرگی محسوب می شد. در مورد مادیان های اصیل خرید و فروش معمول نبود ولی در صورت معامله ، مبلغ مورد معامله بین طرفین اغلب باور نکردنی بود. ارزش و جایگاهی که عرب بدوی برای مادیان قائل بود موجب شد نام و نشان هر دسته از اسبان بر اساس نام ونشان مادرانشان تعیین شود و طبیعتا اگر مادر اسبی مادیانی خوشنام بود این محبوبیت به او نیز به ارث می رسید اسم فامیل (تیره) اسبان اغلب بر اساس نام قبیله یا شیخ پرورش دهنده آنها تعیین می شد . عرب بدوی بیش از هر چیز برای خلوص نژاد اسبانش ارزش قائل بود و هر قبیله معمولا پرورش دهنده تیره ای خاص بود

منابع

• الموسوعة العربية العالمية النسخة الاعلامي
• Archer, Rosemary (1992). The Arabian Horse. Allen Breed Series. London: J. A. Allen. ISBN 0-85131-549-6. 
• Sumi, Akiko Motoyoshi. (2003). ""Contest as ceremony: A pre-Islamic Poetic Contest in horse description of Imru' Al-Qays vs 'Alqaman Al-Fahl" Quoting Letter of the Emir Abd-el-Kader to General E. Daumas in Daumas, The Horses of the Sahara.". Description in Classical Arabic Poetry: Waṣf, Ekphrasis, and Interarts. Brill. ISBN 90-04-12922-7.