کشت و صنعت کارون

کشت و صنعت کارون شوشتر
کشت و صنعت کارون شوشتر
مختصات: ۳۲°۰۴′۱۲″ شمالی ۴۸°۴۰′۴۵″ شرقی
کشور	ایران
استان	استان خوزستان
شهرستان	شهرستان شوشتر
بخش	بخش مرکزی شهرستان شوشتر
دهستان	دیمچه
جمعیت  (۲۰۰۶)
• کل	۷۲۱
منطقهٔ زمانی	یوتی‌سی +۳:۳۰ (ساعت رسمی ایران)
• تابستانی (DST)	یوتی‌سی +۴:۳۰ (ساعت رسمی ایران)

شرکت کشت و صنعت نیشکر کارون با بیش از 3 هزار نفر کارگر، بزرگ‌ترین کارخانه تولید شکر در ایران و خاورمیانه است که در شمال باختری شهرستان شوشتر قرار دارد. و در زمین‌های کشاورزی این شهرستان بهره‌برداری شده‌است.مساحت کل زمینهای در اختیار شرکت در حدود 46 هزار هکتار می باشد. که از این میزان حدود 30 هزار هکتار آن اراضی زیر کشت بوده و مابقی بصورت جاده، کانال، تأسیسات و... می باشند.

ظرفیت تولید و محصولات

ظرفیت اسمی این کارخانه ۲۰۰ هزار تن شکر در سال است و منبع اصلی آب مزارعش از رودخانه کارون و از پشت سد تنظیمی گتوند تأمین می‌شود و بخشی از نیاز خود را هم از رودخانه دز تأمین می‌کند. محصول اصلی این کارخانه شکر،ملاس و باگاس است.همچنین خوراک دام و ماهی نیز از صنایع جانبی این مجمتع عظیم به‌شمار می‌روند.

تولید سالانه ۱۷۵ هزار تن شکر و ۷۰ هزار تن ملاس، که نشان از عملکرد صنعتی قدرتمند و تأمین بخشی از نیاز استراتژیک کشور دارد.

شرکت‌های تابعه

• شرکت خوراک دام کارون
• شرکت تولیدات غیر نیشکری و دامپروری
• شرکت نئوپان کارون
• شرکت پرورش ماهی کارون
• شرکت کاغذسازی کارون

وضعیت موجود

این شرکت به عنوان یک قطب بزرگ کشاورزی-صنعتی، سهم بسزایی در اقتصاد منطقه دارد.

جنبه تأثیر	توضیحات و گستردگی
تولید	تولید سالانه ۱۷۵ هزار تن شکر و ۷۰ هزار تن ملاس، که نشان از عملکرد صنعتی قدرتمند و تأمین بخشی از نیاز استراتژیک کشور دارد.
اشتغال مستقیم	ایجاد فرصت‌های شغلی مستقیم برای تعداد زیادی از نیروهای متخصص، کارگری و کشاورزی در مجموعه عظیم شرکت.
اشتغال غیرمستقیم	رونق بخشیدن به کسب‌وکارهای وابسته در زنجیره تأمین، حمل‌ونقل، خدمات و پشتیبانی در شهرها و روستاهای اطراف.

مسائل اجتماعی

مدیریت کشت و صنعت کارون در دهه‌های اخیر مورد اعتراض مردم شهرستان شوشتر بوده است. عدم استخدام نیروهای بومی و در عوض استخدام نیروها از شهرهای اطراف همواره مورد اعتراض مردم این شهر بوده است. بعلاوه بی‌توجهی به سلامت مردم شوشتر و سوزاندن مزارع و استفاده از روش‌هایی که باعث بارش خاکستر و آلودگی شدید هوا می‌شود مورد اعتراض مردم شوشتر بوده است.

فساد اداری

در سال ۱۴۰۱ مدیر سازمان تعزیرات حکومتی ایران اعلام کرد که عبدالمجید میرزاپور، مدیر عامل شرکت کشت و صنعت کارون شوشتر، به دلیل احتکار بیش از ۴۳ هزار تُن شِکر به انفصال دائم از خدمات دولتی محکوم شده است و این حکم بلافاصله و از همان روز باید اجرا شود. ولی وی با وجود حکم قضایی انفصال از خدمت پست خود را ترک نکرد و از انجام حکم قضایی خودداری کرد. پس از آن کشاورزان شوشتری و اهالی منطقه دیمچه شوشتر در مصلی نماز جمعه اهواز تجمع کردند و خواستار اجرای حکم انفصال دائم میرزاپور، مدیرعامل شرکت کشت و صنعت کارون شدند. با این وجود این فرد همچنان از اجرای حکم قضایی خودداری کرده است. برخی رسانه‌ها استنکاف عبدالمجید میرزاپور از اجرای حکم قضایی در مورد انفصال از خدمات دولتی را به فساد و قدرت فراتر از قانون وی نسبت داده‌اند.

مسائل زیست‌محیطی

کشت و صنعت کارون و تأثیر آن بر محیط‌زیست، باید گفت که این صنعت در حوزه‌هایی اقدامات مثبتی انجام داده است

اقدام مثبت	توضیح مختصر	منبع
مبارزه بیولوژیک با آفات	پرورش و رهاسازی بیش از ۸۰۳ هزار زنبور تلنموس برای کنترل آفت ساقه‌خوار نیشکر (سزامیا) و حذف استفاده از سموم شیمیایی.	اداره حفاظت محیط زیست شوشتر
سیستم بازچرخانی آب	راه‌اندازی سیستم بازچرخانی آب در کارخانه تولید نیشکر برای کاهش مصرف منابع آبی.	اداره حفاظت محیط زیست شوشتر
پایگاه تکثیر حیات وحش	استقرار سایت تکثیر و پرورش آهو و گوزن زرد ایرانی در محدوده شرکت.	اداره حفاظت محیط زیست شوشتر

سایر اقدامات محیط‌زیستی صنعت نیشکر در خوزستان

علاوه بر اقدامات کشت و صنعت کارون، شرکت‌های نیشکر دیگر در خوزستان نیز اقدامات مثبت گسترده‌تری را گزارش کرده‌اند که می‌تواند دیدگاه کلی مثبت به این صنعت را نشان دهد:^[۵]

• احیای تالاب‌ها: هدایت زهاب‌های تصفیه‌شده و بخشی از حقابه به تالاب شادگان برای کمک به احیای آن.
• ایجاد کمربند سبز و مقابله با ریزگردها: کاشت نیشکر به عنوان یک دیواره سبز برای مهار ریزگردها و تلطیف هوای منطقه.
• حذف سموم و کودهای شیمیایی: استفاده از کودهای آلی و مبارزه بیولوژیک به جای سموم شیمیایی.
• تصفیه‌خانه‌های مدرن: داشتن هفت تصفیه‌خانه صنعتی برای تصفیه پساب‌ها و بازگرداندن آب به چرخه طبیعت.
• اقتصاد چرخه‌ای و بازیافت: تولید محصولات جانبی مانند کاغذ از باگاس (برای جلوگیری از قطع درختان)، تولید زغال زیستی و کود آلی از پسماندها.

فناوری‌های سبز مبتنی بر نیشکر

ضایعات نیشکر (باگاس) در تحقیقات دانشگاهی به عنوان یک ماده اولیه ارزان و در دسترس برای ساخت جاذب‌های زیستی مورد استفاده قرار گرفته است. از این جاذب‌ها برای پالایش آلاینده‌های سمی مانند فنول و سرب از آب و پساب استفاده می‌شود که نمونه‌ای از ظرفیت این صنعت برای کمک به حل چالش‌های محیط‌زیستی است.

مسائل زیست‌محیطی

پدیده نادر بارش خاکستر از آسمان شوشتر و گتوند مشکل عمده‌ای است که توسط کشت و صنعت کارون برای مردم شوشتر و گتوند ایجاد شده‌است. این کشت و صنعت پس از برداشت نیشکر و استحصال شکر سفید در کارخانه، باقی‌مانده آن را در مزارع می‌سوزاند. این اقدام باعث تولید خاکستر و فرود آن بر مناطق مجاور به ویژه شوشتر و گتوند شده‌است.