پیشینه نام اورشلیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۳۱°۴۶′۲۵″ شمالی ۳۵°۱۴′۰۸″ شرقی / ۳۱٫۷۷۳۶۱°شمالی ۳۵٫۲۳۵۵۶°شرقی / 31.77361; 35.23556

این مقاله به نام‌های متعدد «اورشلیم» در نزد ادیان، اقوام و ملل گوناگون در طول تاریخ می‌پردازد.

سالیم[ویرایش]

سالیم یا شالیم نامی است که در زمان ابراهیم (۲۰۰۰ سال قبل از میلاد) بر این شهر نهاده بودند و نام اورشلیم از آن گرفته شده‌است.

  • لاتین انجیلی:Salem
  • عربی: سالیم Sālīm

مُریّا[ویرایش]

این نام از نام صخره مقدس نزد ادیان ابراهیمی که معبد سلیمان و بعداً مسجدالاقصی و قبة الصخره بر آن بنا شده، گرفته شده‌است.

  • لاتین انجیلی: Moria
  • عربی: مریّا Muriyyā or Murayyā

یبوس[ویرایش]

یبوس از نام دژ کنعانیان که بر صخره مقدس بنا شده بود گرفته شده‌است. این سرزمین در زمان طالوت توسط داوود فتح شد و به جای آن اورشلیم بنا شد و پایتخت حکومت یهودیان گردید.

  • لاتین انجیلی: Iebus
  • عربی: یبوس Yabūs

اورشلیم[ویرایش]

اوراسالیم نام انجیلی این شهر است که معادل عربی آن اورشلیم است. این نام امروزه در مجامع جهانی و کشورهای غیر مسلمان استفاده می‌شود. اورشلیم در عبری (و آرامی) از دو کلمه اور به معنای شهر و جایگاه و شلیم (مثل شلوم به معنای سلام) به معنای سلامت و سلام است و دارالسلام معادل عربی این واژه می‌باشد.

  • لاتین انجیلی: Hierusalem
  • عربی: اورشلیم Ūršalīm, Ūršalaym
  • انگلیسی آمریکایی: Երուսաղեմ / Erousałem
  • عبری معیار יְרוּשָׁלַיִם Yərušaláyim

صهیون[ویرایش]

صهیون نام صخره مقدس نزد یهودیان است و شهر اطراف آن است و کلمه صهیونیسم نیز از آن مشتق شده‌است.

  • لاتین انجیلی: Sion
  • عربی: صهیون Ṣuhyūn
  • عبری معیار: צִיּוֹן Ẓiyyon

آریل[ویرایش]

ایلیا[ویرایش]

از این نام برای اورشلیم در برخی از نوشته‌های کهن پارسی مانند گرشاسپ‌نامه سود برده شده‌است:

بدانگه که ضحاک بد پادشاهمی خواند آن خانه را ایلیا

قدس[ویرایش]

قدس نامی است که به صخره مقدس و سرزمین اطراف آن اطلاق می‌شود. این نام در کشورهایی با فرهنگ اسلامی به کار می‌رود. این نام از واژه عبری Ir Ha-Qodesh به معنای (شهر تقدس) گرفته شده‌است. این نام در قرن چهارم هجری در دوره حکومت بوییان و فاطمیان بر سرزمین‌های مسلمان رواج یافت و در دوره عثمانیان عبارت «قدس شریف» جایگزین شد.

  • عربی: القدس al-Quds، القدس الشریف al-Quds aš-Šarīf
  • ترکی: Kudüs
  • فارسی:قدس
  • عبری استاندارد: הַקֹּדֶשׁ haQódeš

بیت المقدس[ویرایش]

این نام در فارسی بیشتر از «قدس» رواج دارد.

  • عربی: بیت المقدس Bayt al-Maqdis, Bayt al-Muqaddas

بلاط[ویرایش]

این نام ندرتاً در اشعار عربی به کار رفته و از «کاخ پالاتیوم» گرفته شده‌است.

  • عربی: البلاط al-Balāṭ

دژ هوخت‌گنگ یا کنگ دژهودج یا «کَنگْ دِژْ هوخْتَ»[ویرایش]

دژ هوخت‌گنگ، کنگ دژهودج، یا بر طبق تصحیح جلال خالقی مطلق کَنگْ دِژْ هوخْتَ نام شهر بیت‌المقدس در زبان پهلوی و پیش از اسلام بوده‌است و این نام بارها در شاهنامهٔ فردوسی آمده‌است. چنانکه فریدون برای جنگ با ضحاک به دژ هوخت‌گنگ (بیت‌المقدس) می‌تازد و در کاخی بسیار بلند بر تخت ضحاک ماردوش می‌نشیند.[۱][۲][۳][۴][۵][۶]

نمونه‌ها:

به خشکی رسیدند سر کینه جویبه بیت‌المقدس نِهادند روی
که بر پهلَوانی زبان راندندهمی «کَنگْ دِژْ هوخْتَ»ش خواندند

[۷]

پانویس[ویرایش]

^ ابراهیم پورداوود؛ آناهیتا

منابع[ویرایش]

  1. «داستان فریدون و ضحاک». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۰ مارس ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۳.
  2. «اشعار شاهنامه». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۷ اکتبر ۲۰۱۱. دریافت‌شده در ۱۶ فوریه ۲۰۱۳.
  3. وبگاه تبیان
  4. ادبیات فارسی&ActiveStateCode=13 داستان‌های اساطیری[پیوند مرده]
  5. وبگاه علمی دانشجویان ایران[پیوند مرده]
  6. کنگ دز هوخت و کلنگ دس حت (تحقیقی دربارة نام ایوان ضحّاک در شاهنامه و سنی ملوک الارض و الانبیاء)- چنگیز مولایی - سامانه نشریات علمی دانشگاه فردوسی
  7. شاهنامه، جلد اول، تصحیح جلال خالقی مطلق