پرش به محتوا

پردنیزولون

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پردنیزولون
داده‌های بالینی
نام‌های دیگر11,17-dihydroxy-17- (2-hydroxyacetyl)- 10,13-dimethyl-6,7,8,9,10,11,12,13,14,15,16,17- dodecahydrocyclopenta [a]phenanthren-3-one
AHFS/Drugs.commonograph
مدلاین پلاسa682794
داده‌ها
رده‌بندی داروهای
بارداری
  • استرالیا: A
    کد ATC
    وضعیت قانونی
    وضعیت قانونی
    داده‌های فارماکوکینتیک
    نیمه‌عمر حذف2-3 hours
    دفعPrednisolone is excreted via urine
    شناسه‌ها
    • (۱۱β)-11,17,21-trihydroxypregna-1,4-diene-3,20-dione
    شمارهٔ سی‌ای‌اس
    پاب‌کم CID
    IUPHAR/BPS
    دراگ‌بنک
    کم‌اسپایدر
    UNII
    KEGG
    ChEBI
    ChEMBL
    CompTox Dashboard (EPA)
    ECHA InfoCard100.000.020 ویرایش در ویکی‌داده
    داده‌های فیزیکی و شیمیایی
    فرمول شیمیاییC۲۱H۲۸O۵
    جرم مولی360.444 g/mol g·mol−1
    مدل سه بعدی (جی‌مول)
    • O=C\1\C=C/[C@]4(/C(=C/1)CC[C@@H]2[C@@H]4[C@@H](O)C[C@@]3([C@@](O)(C(=O)CO)CC[C@@H]23)C)C
    • InChI=1S/C21H28O5/c1-19-7-5-13(23)9-12(19)3-4-14-15-6-8-21(26,17(25)11-22)20(15,2)10-16(24)18(14)19/h5,7,9,14-16,18,22,24,26H,3-4,6,8,10-11H2,1-2H3/t14-,15-,16-,18+,19-,20-,21-/m0/s1 ✔Y
    • Key:OIGNJSKKLXVSLS-VWUMJDOOSA-N ✔Y
      (صحت‌سنجی)

    پردنیزولون (به انگلیسی: Prednisolone) نوعی کورتیکواستروئید و از دستهٔ هورمون‌های استروئیدی است که برای درمان برخی انواع آلرژی‌ها، بیماری‌های التهابی، اختلالات خودایمنی، برخی سرطان‌ها، عدم تعادل الکترولیت‌ها و بیماری‌های پوستی به‌کار می‌رود.[۱][۲] از جمله این بیماری‌ها می‌توان به نارسایی قشر غدهٔ فوق‌کلیه، افزایش کلسیم خون، آرتریت روماتوئید، درماتیت، التهاب چشم، آسم، مولتیپل اسکلروزیس و فیموزیس اشاره کرد.[۲] این دارو می‌تواند به‌صورت خوراکی، تزریق وریدی، مصرف موضعی به‌شکل کرم پوستی یا به‌صورت قطرهٔ چشمی استفاده شود.[۳][۴][۲]

    عوارض جانبی شایع در مصرف کوتاه‌مدت شامل تهوع، دشواری در تمرکز، بی‌خوابی، پراشتهایی و خستگی است.[۱] عوارض جانبی شدیدتر شامل مشکلات روان‌پزشکی است که ممکن است در حدود ۵٪ از افراد رخ دهد.[۵] عوارض شایع در مصرف طولانی‌مدت شامل کاهش تراکم استخوان، ضعف، عفونت‌های قارچی (مانند عفونت مخمری) و کبودی آسان پوست است.[۲] اگرچه مصرف کوتاه‌مدت در اواخر دوران بارداری ایمن تلقی می‌شود، مصرف طولانی‌مدت یا مصرف در اوایل بارداری گاهی با آسیب به جنین همراه است.[۶] پردنیزولون یک گلوکوکورتیکوئید است که از هیدروکورتیزون (کورتیزول) ساخته می‌شود.[۷]

    پردنیزولون در سال ۱۹۵۵ کشف و برای استفادهٔ پزشکی تأیید شد.[۷] این دارو در فهرست داروهای ضروری سازمان جهانی بهداشت قرار دارد.[۸] پردنیزولون به‌صورت داروی ژنریک در دسترس است.[۲] در سال ۲۰۲۳، این دارو صد و چهل و ششمین داروی پرنسخه در ایالات متحده بود و بیش از ۳ میلیون نسخه برای آن تجویز شد.[۹][۱۰]

    موارد مصرف

    [ویرایش | اشتراک‌گذاری]

    پردنیزولون دارای خواص ضدالتهابی و اثر سرکوب دستگاه ایمنی بدن را دارد. پردنیزولون کمک می‌کند تا تورم، قرمزی، خارش، و واکنش‌های حساسیتی کاهش یابند. همچنین در درمان بیماری‌های گوناگونی مانند نفروتیک، آسم، آرتریت، نارسایی آدرنال، مشکلات پوستی، حساسیت شدید، کمک درمان ویروس کرونا کاربرد دارد. این دارو باید بعد غذا مصرف شود. درهنگام مصرف این دارو باید مصرف سدیم کم شود و مصرف پتاسیم افزایش پیدا کند.

    مکانیسم اثر

    [ویرایش | اشتراک‌گذاری]

    پردنیزولون با پیوند برگشت‌ناپذیر به گیرنده‌های گلوکوکورتیکوئید نوع آلفا و بتا عمل می‌کند. گیرنده‌های گلوکوکورتیکوئید نوع آلفا و بتا تقریباً در سراسر بافت‌های بدن وجود دارند.

    عوارض جانبی

    [ویرایش | اشتراک‌گذاری]

    عوارض جانبی ناشی از استفاده از پردنیزولون شامل موارد زیر است:[۱۱][۳]

    • افزایش اشتها، افزایش وزن، تهوع و بی‌حالی
    • افزایش خطر عفونت
    • حوادث قلبی-عروقی
    • اثرات پوستی از جمله قرمزی صورت، کبودی/تغییر رنگ پوست، اختلال در بهبود زخم، نازک شدن پوست، بثورات پوستی، تجمع مایعات و رشد غیرطبیعی مو
    • هایپرگلیسمی؛ بیماران مبتلا به دیابت ممکن است نیاز به افزایش دوز انسولین یا درمان‌های دیابتی دیگر داشته باشند.
    • اختلالات قاعدگی در زنان
    • پاسخ کمتر به هورمون‌ها، به خصوص در زمان‌های استرس‌زا مانند جراحی یا بیماری
    • تغییر در الکترولیت‌ها: افزایش فشار خون، افزایش سدیم و کاهش پتاسیم، منجر به آلکالوز می‌شود.
    • اثرات بر سیستم گوارش: ورم در لایهٔ داخلی معده، برگشت‌پذیر آنزیم‌های کبدی و خطر زخم معده.
    • ناهنجاری‌های عضلانی و اسکلتی، مانند ضعف/از دست دادن عضله، پوکی استخوان (به پوکی استخوان ناشی از استروئید مراجعه کنید)، شکستگی استخوان‌های بلند، پارگی تاندون، و شکستگی کمر.
    • اثرات عصبی، از جمله حرکات غیرارادی (تشنج)، سردردها و سرگیجه.
    • اختلالات روانی-اجتماعی رفتاری و عاطفی[۱۲] که پرخاشگری یکی از شایع‌ترین علائم یا نشانه‌های شناختی است، به‌ویژه در استفاده نوع خوراکی دارو.[۱۳]
    • سوراخ شدن تیغه بینی و سوراخ شدن روده (در برخی شرایط پاتولوژیک)[۱۴][۱۵]
    • ترک پردنیزولون پس از مصرف طولانی مدت یا دوز بالا می‌تواند منجر به نارسایی غده فوق کلیوی شود.[۱۶]

    بارداری و شیردهی

    [ویرایش | اشتراک‌گذاری]

    اگرچه هیچ مطالعه انسانی عمده‌ای در مورد استفاده از پردنیزولون در زنان باردار وجود ندارد، اما مطالعات روی چندین حیوان نشان می‌دهد که ممکن است باعث نقص‌های مادرزادی از جمله افزایش احتمال شکاف کام شود.

    پردنیزولون در شیرِ مادرانی که پردنیزولون مصرف می‌کنند یافت می‌شود.[۱۷]

    اثرات نامطلوب موضعی در چشم

    [ویرایش | اشتراک‌گذاری]
    آب مروارید

    آب مروارید: استفاده طولانی مدت از کورتیکواستروئیدها ممکن است باعث کدر شدن پشت عدسی شود که به عنوان آب مروارید کپسول خلفی نیز شناخته می‌شود. این نوع آب مروارید مسیر نور را از رسیدن به چشم کاهش می‌دهد که در دید خواندن فرد اختلال ایجاد می‌کند. مصرف قطره چشمی پردنیزولون پس از جراحی نیز ممکن است روند بهبودی را به تأخیر بیندازد.[۱۸]

    نازک شدن قرنیه: وقتی کورتیکواستروئیدها در طولانی مدت استفاده می‌شود، نازک شدن قرنیه و صلبیه نیز یکی از پیامدهای آن است. در صورت عدم توقف، نازک شدن ممکن است در نهایت منجر به سوراخ شدن قرنیه شود.[۱۹]

    آب‌سیاه: استفاده طولانی مدت از کورتیکواستروئیدها می‌تواند باعث افزایش فشار داخل چشمی (IOP)، آسیب رساندن به عصب بینایی و تضعیف بینایی شود. کورتیکواستروئیدها باید با احتیاط در بیماران مبتلا به بیماری‌های همزمان آب‌سیاه استفاده شوند. پزشکان IOP بیماران را در صورتی که بیش از ۱۰۳ روز از قطره‌های چشمی کورتیکواستروئید استفاده کنند، پیگیری می‌کنند.[۲۰]

    جستارهای وابسته

    [ویرایش | اشتراک‌گذاری]

    منابع

    [ویرایش | اشتراک‌گذاری]
    1. 1 2 Stuart MC, Kouimtzi M, Hill SR, eds. (2009). WHO Model Formulary 2008. World Health Organization. pp. 53–54. hdl:10665/44053. ISBN 978-92-4-154765-9.
    2. 1 2 3 4 5 "Prednisolone". The American Society of Health-System Pharmacists. Archived from the original on 23 December 2016. Retrieved 8 December 2016.
    3. 1 2 "Orapred ODT- prednisolone sodium phosphate tablet, orally disintegrating". DailyMed. 11 September 2019. Archived from the original on 12 May 2021. Retrieved 9 March 2020.
    4. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Omnipred label وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
    5. ↑ "Pevanti 10mg Tablets – Summary of Product Characteristics (SPC) – (eMC)". Medicines. UK. 1 December 2014. Archived from the original on 20 December 2016. Retrieved 13 December 2016.
    6. ↑ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام Drugs.com pregnancy وارد نشده است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).
    7. 1 2 Kim KW, Roh JK, Wee HJ, Kim C (2016). Cancer Drug Discovery: Science and History. Springer. p. 169. ISBN 978-94-024-0844-7. Archived from the original on 10 September 2017.
    8. ↑ World Health Organization (2025). The selection and use of essential medicines, 2025: WHO Model List of Essential Medicines, 24th list. Geneva: World Health Organization. doi:10.2471/B09474. hdl:10665/382243. License: CC BY-NC-SA 3.0 IGO.
    9. ↑ "Top 300 of 2023". ClinCalc. Archived from the original on 12 August 2025. Retrieved 12 August 2025.
    10. ↑ "Prednisolone Drug Usage Statistics, United States, 2013 - 2023". ClinCalc. Retrieved 18 August 2025.
    11. ↑ "Flo-Pred- prednisolone acetate suspension". DailyMed. 28 February 2019. Archived from the original on 9 May 2021. Retrieved 9 March 2020.
    12. ↑ "Pediapred- prednisolone sodium phosphate solution". DailyMed. 29 January 2020. Archived from the original on 9 May 2021. Retrieved 9 March 2020.
    13. ↑ "Prednisolone (Oral Route)". Mayo Clinic. Retrieved 1 August 2023.
    14. ↑ ReMine SG, McIlrath DC (1980). "Bowel perforation in steroid-treated patients". Annals of Surgery. 192 (4): 581–6. doi:10.1097/00000658-198010000-00016. PMC 1347010. PMID 7425698.
    15. ↑ Cervin A, Andersson M (September 1998). "Intranasal steroids and septum perforation--an overlooked complication? A description of the course of events and a discussion of the causes". Rhinology. 36 (3): 128–32. PMID 9830677.
    16. ↑ "Pediapred- prednisolone sodium phosphate solution". DailyMed. 29 January 2020. Archived from the original on 9 May 2021. Retrieved 9 March 2020.
    17. ↑ "Pediapred- prednisolone sodium phosphate solution". DailyMed. 29 January 2020. Archived from the original on 9 May 2021. Retrieved 9 March 2020.
    18. ↑ "Prednisolone (ophthalmic): Drug information".
    19. ↑ "Prednisolone (ophthalmic): Drug information".
    20. ↑ "Prednisolone (ophthalmic): Drug information".
    • فرهنگ داروهای ژنریک ایران، دکتر حشمتی، ۱۳۸۷
    برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=پردنیزولون&oldid=43443864»