هانس آسپرگر

هانس آسپرگر
زادهٔ	۱۸ فوریه ۱۹۰۶
درگذشت	۲۱ اکتبر ۱۹۸۰ (۷۴ سال) وین
ملیت	اتریش

هانس آسپرگر (انگلیسی: Hans Asperger؛ ۱۸ فوریه ۱۹۰۶ – ۲۱ اکتبر ۱۹۸۰) یک نظریه‌پرداز پزشکی، استاد دانشگاه، و پزشک کودکان اهل اتریش بوده‌است. عمدهٔ شهرت آسپرگر به دلیل تحقیقات وی بر اختلالات ذهنی در کودکان است. از وی بیش از ۳۰۰ مقاله در زمینهٔ اختلالات توهمی به‌چاپ رسیده‌است. آسپرگر در دانشگاه وین و تحت راهنمایی فرانتس هامبورگر پزشکی آموخت. به دلیل خدمات وی در پژوهش بر روی اوتیسم، نشانگان آسپرگر به نام وی نامگذاری گردید. الفریده یلینک، برنده جایزه نوبل ادبیات، که در کودکی از درخودماندگی رنج می‌برده، تحت درمان آسپرگر بوده‌است. مدارکی نیز مبنی بر همکاری وی با حزب نازی موجود است.

زندگی و تحصیلات

هانس آسپرگر با نام کامل «یوهان فریدریش کارل آسپرگر» در ۱۸ فوریهٔ ۱۹۰۶ در شهر هاوسبرون در نزدیکی وین به دنیا آمد. پدرش حسابدار بود و مادرش از خانواده‌ای کشاورز می‌آمد. او دو برادر داشت که هر دو در کودکی درگذشتند.

آسپرگر از کودکی علاقهٔ زیادی به زبان‌ها و علوم داشت. تحصیلات پزشکی خود را در دانشگاه وین آغاز کرد و پس از فارغ‌التحصیلی، در بیمارستان کودکان دانشگاه مشغول به کار شد. او در دههٔ ۱۹۳۰ به روان‌پزشکی کودک علاقه‌مند شد و به مطالعهٔ رفتارهای غیرمعمول در کودکان پرداخت.

فعالیت‌های علمی و معرفی «روان‌پریشی اوتیستیک»

در سال ۱۹۴۴، آسپرگر مقاله‌ای منتشر کرد که در آن گروهی از کودکان با ویژگی‌هایی چون دشواری در تعاملات اجتماعی، علایق محدود و رفتارهای تکراری را توصیف کرد. او این وضعیت را «روان‌پریشی اوتیستیک» (Autistic Psychopathy) نام‌گذاری کرد. این مقاله بر اساس بررسی صدها کودک با اختلالات روانی تدوین شده بود.

او تأکید کرد که بسیاری از این کودکان دارای توانایی‌های شناختی بالا هستند، اما در برقراری ارتباط اجتماعی دچار مشکل‌اند. برخی از آن‌ها استعدادهای خاصی در زمینه‌هایی مانند ریاضیات، موسیقی و زبان داشتند.

کشف سندرم آسپرگر

هانس آسپرگر نخستین بار در سال ۱۹۴۴ در مقاله‌ای با عنوان «روان‌پریشی اوتیستیک در کودکی» (Autistische Psychopathie im Kindesalter) ویژگی‌های رفتاری خاصی را در گروهی از کودکان توصیف کرد که امروزه به‌عنوان بخشی از طیف اوتیسم شناخته می‌شوند. او در این مقاله، چهار کودک را معرفی کرد که علیرغم داشتن هوش طبیعی یا بالا، در تعاملات اجتماعی، همدلی، و ارتباط غیرکلامی دچار اختلال بودند. این کودکان همچنین علایق محدود، رفتارهای تکراری، و شیوهٔ گفتار رسمی و غیرعادی داشتند

آسپرگر این وضعیت را «روان‌پریشی اوتیستیک» نام‌گذاری کرد و معتقد بود که این کودکان، با وجود مشکلات ارتباطی، توانایی‌های بالقوه‌ای در زمینهٔ تفکر مستقل، خلاقیت، و دستاوردهای علمی دارند. او آن‌ها را «پروفسورهای کوچک» می‌نامید و باور داشت که جامعه باید جایگاهی برای این افراد فراهم کند

با وجود اهمیت مقالهٔ آسپرگر، آثار او به‌دلیل انتشار به زبان آلمانی و شرایط سیاسی آن زمان، تا دهه‌ها در خارج از اتریش ناشناخته باقی ماندند. در سال ۱۹۸۱، روان‌پزشک بریتانیایی لورنا وینگ با انتشار مقاله‌ای در نشریهٔ پزشکی «Psychological Medicine»، اصطلاح «سندرم آسپرگر» را برای نخستین بار به‌کار برد و به آثار آسپرگر ارجاع داد. او این اختلال را به‌عنوان نوعی اوتیسم با عملکرد بالا معرفی کرد که فاقد تأخیر زبانی است

در سال ۱۹۹۱، مقالهٔ اصلی آسپرگر توسط اوتا فریث، پژوهشگر آلمانی‌تبار، به زبان انگلیسی ترجمه شد و زمینهٔ ورود رسمی این اختلال به طبقه‌بندی‌های پزشکی فراهم شد. سندرم آسپرگر در سال ۱۹۹3 وارد نسخهٔ دهم طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها (ICD-10) و در سال ۱۹۹۴ وارد نسخهٔ چهارم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-IV) شد

با این حال، در نسخه‌های جدیدتر DSM-5 (۲۰۱۳) و ICD-11 (۲۰۱۹)، سندرم آسپرگر به‌عنوان تشخیص مستقل حذف شد و در قالب «اختلال طیف اوتیسم» طبقه‌بندی گردید، چرا که تفاوت‌های بالینی میان این اختلال و سایر انواع اوتیسم به اندازه‌ای نبود که تشخیص جداگانه‌ای توجیه‌پذیر باشد

تأثیرات بین‌المللی و ترجمه آثار

اگرچه آثار آسپرگر در زمان حیاتش محدود به اروپا بود، اما در دههٔ ۱۹۸۰، پژوهشگر بریتانیایی لورنا وینگ با معرفی مفهوم «سندرم آسپرگر» بر اساس آثار او، موجب شناخته‌شدن جهانی نام آسپرگر شد. مقالهٔ اصلی او در سال ۱۹۹۱ توسط اوتا فریث به انگلیسی ترجمه شد.

در سال ۱۹۹۳، سندرم آسپرگر وارد طبقه‌بندی بین‌المللی بیماری‌ها (ICD) شد و در سال ۱۹۹۴ نیز در نسخهٔ چهارم راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-IV) گنجانده شد.

ارتباط با رژیم نازی و جنجال‌های اخلاقی

پژوهش‌های جدید نشان داده‌اند که آسپرگر در دوران رایش سوم با کلینیک «آم اشپیگل‌گروند» در بیمارستان اشتاینهوف وین همکاری داشته است. این کلینیک محل اجرای برنامهٔ «اتانازی کودکان» نازی‌ها بود که در آن حدود ۸۰۰ کودک معلول بین سال‌های ۱۹۴۰ تا ۱۹۴۵ کشته شدند.

اگرچه آسپرگر عضو حزب نازی نبود، اما برخی از کودکان را به این مرکز ارجاع داده بود. میزان آگاهی او از اهداف این برنامه و نقش دقیقش هنوز مورد بحث است. این موضوع باعث شده تا برخی از پژوهشگران خواستار حذف نام او از اصطلاحات پزشکی شوند.

فعالیت‌های آموزشی و درمانی

آسپرگر در طول جنگ جهانی دوم، کلینیکی برای کودکان مبتلا به اوتیسم در دانشگاه وین راه‌اندازی کرد که به‌عنوان مدرسهٔ شبانه‌روزی نیز فعالیت می‌کرد. در این مرکز، او با پرستاری به نام «ویکتورین زاک» همکاری داشت که از نخستین کسانی بود که روش‌های درمانی مبتنی بر موسیقی، حرکت و گفتار را برای کودکان اوتیستیک طراحی کرد. این کلینیک در سال ۱۹۴۴ در جریان بمباران وین تخریب شد و زاک نیز در این حادثه جان باخت.

زندگی شخصی و ویژگی‌های فردی

آسپرگر فردی منزوی و جدی بود. او علاقهٔ زیادی به مطالعه داشت و بیش از ۱۰٬۰۰۰ جلد کتاب جمع‌آوری کرده بود. همکارانش نقل کرده‌اند که او اغلب در سخنرانی‌ها و نوشته‌هایش از آثار کلاسیک، شعر و کتاب مقدس نقل‌قول می‌کرد.

او در سال ۱۹۳۵ با «هانا کالمن» ازدواج کرد و صاحب پنج فرزند شد. در سال ۱۹۴۴ به‌عنوان پزشک ارتش آلمان در کرواسی خدمت کرد و پس از جنگ به وین بازگشت و فعالیت‌های علمی خود را ادامه داد.

مرگ و میراث

هانس آسپرگر در ۲۱ اکتبر ۱۹۸۰ در وین درگذشت. آثار او پس از مرگش نقش مهمی در شکل‌گیری شناخت مدرن از اختلالات طیف اوتیسم ایفا کردند. با این حال، جنجال‌های اخلاقی پیرامون همکاری احتمالی او با رژیم نازی همچنان بر میراث علمی‌اش سایه افکنده‌اند.