هالبرد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ناچخ)
پرش به: ناوبری، جستجو
گونه‌ای از هالبرد.

هالبرد یک سلاح نیزه‌ای دو دستی می‌باشد که بیشتر در قرون ۱۴ و ۱۵ میلادی مورد استفاده بوده است. هالبرد از یک تیغهٔ تبر به همراه سرنیزه نصب شده بر انتهای یک تیرک بلند ساخته می‌شود. این سلاح همیشه تیغهٔ قلاب شکلی درسوی دیگر تیغهٔ تبری دارد که برای مهار کردن سلاح جنجگوی مقابل به کار می‌رود. هالبرد طولی بین ۱٫۵ تا ۱٫۸ متر دارد.[۱] احتمالاً تبرزین هالبرد در سده ی سیزدهم میلادی در سوئیس پدید آمده باشد. این جنگ افزار روی یک دیرک که هشت فوت درازایش بوده، نصب می شده است.این گونه تبرزین دارای یک تبر چهارگوش شکل که در بالای آن یک نیزه ی خیلی تیز بلند قرار داشته بوده و در طرف دیگر تبر یک چنگک داشته است. این جنگ افزار بسیار پُرتوان بوده و در بیشتر ارتش های اروپایی تا پایان سده ی شانزدهم مورد استفاده قرار می گرفته است. در آن زمان، این تبرزین بیشتر جنبه ی تزیینی پیدا کرده بود.[۲]

تاریخچه[ویرایش]

یک عضو گارد سوئیس مسلح به هالبرد در واتیکان

تولید هالبرد بسیار کم هزینه بود و در میدان نبرد تحرک بالایی داشت. در نهایت با اصلاح هالبرد، نقاط قوت آن به طور کامل تر توسعه داده شدند تا ارتباط بهتری با نیزه و درازنیزه برقرار کند و همچنین امکان عقب راندن سواره نظام را بیابد. چنگک پشت تبر می توانست سوار را از اسب با پایین بکشد. دهقانی سوئیسی چارلز مارتین، دوک بورگوندی را با هالبرد به قتل رساند، اتفاقی که صرفا با یک ضربه بی تردید منجر به پایان جنگ های بورگندی شد. محققان گمان می کنند که یک هالبرد پشت جمجمه ی ریچارد سوم را در نبرد بازورث فیلد شکافت.

ناچخ[ویرایش]

ناچَخ واژه‌ای فارسی، (هم‌ریشه با ناشَک سانسکریت به معنای نابودکننده)، و به معنای تبرزین دوتیغه‌است.[۳]

در متون فارسی به این نوع جنگ‌افزار اشاره‌های زیادی شده و از ناچخ ده منی و ناچخ سه منی نیز یاد شده که به انواع سنگین ناچخ‌ها اشاره دارد.[۴]

در داستانی‌های ادبی[ویرایش]

در فارسنامه ابن بلخی آمده‌است: «و انوشیروان تبرزین به دست داشت و بعضی گویند ناچخی و اول کسی که تبرزین و ناچخ ساخت او بود و از بهر این کار ساخت تا مزدک را بدان زخم کند که شمشیری نمی‌توانست داشت.[۵]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. https://en.wikipedia.org/wiki/Halberd
  2. ليدي پلودن , مولي بريرلي , آسا بريگ , زيرنظر مارگوت شاهين و ديگران. جنگ و اسلحه ، ترجمه محمد نژد، تهران: انتشارات پدیده
  3. فرهنگ معین، سرواژهٔ «ناچَخ»
  4. دهخدا: ناچخ.
  5. فارسنامهٔ ابن بلخی ص ۹۰