مقبره باباپیر

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
مقبره باباپیر
Baba pir 1396.jpg
نام مقبره باباپیر
کشور  ایران
استان استان اصفهان
شهرستان خوانسار
اطلاعات اثر
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۱۱۲۰
تاریخ ثبت ملی ۱۰ آبان ۱۳۵۴

مقبره باباپیر یا شیخ اباعدنان قریشی مربوط به سدهٔ ۶ و ۷ ه‍.ق است و در خوانسار، خیابان سرچشمه، پ۲ واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۰ آبان ۱۳۵۴ با شمارهٔ ثبت ۱۱۲۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۱]

شیخ کیست[ویرایش]

صاحب این بقعه از پایه‌گذاران مذهب شیعه جعفری در اوایل قرن هفتم در در شهرهای اصفهان، بروجرود، لرستان، نهاوند و خوزستان می‌باشد. شیخ صفی‌الدین اردبیلی در سال ۶۷۸ برای کسب دانش به نزد صاحب این بقعه آمده است. غیر صاحب این بقعه شیخ اباعدنان قریشی و شش تن دیگر از عرفا در این بقعه دفن هستند. در سال ۱۲۵۵ دو نفر از فرزندان شیخ اباعدنان قریشی این بقعه را مرمت و بازسازی کردند.[۲]۹۱

بر روی صندوق چوبی داخل بقغه به سال ۹۵۴ چنین قید شده‌است:

چاکر و بنده ائمه دین شیعه پاک صدر دین حسین و در طرف دیگر نوشته شده مشایخ العظام الکرام (شیخ نظام الدین حیدر و شیخ شرف الدین هدایت الله و شیخ فتوح الدین عبدالفتاح و شیخ کمال الدین عارف و شیخ اباعدنان و شیخ شمس الدین محمد و شیخ زین الدین علی و شیخ تاج الدین حسن خدام هذه البقه المتبرکه[۳][۴][۵]

کاشیکاری مقبره باباپیر - پارک ملی سرچشمه - شهرخوانسار

مشخصات بنا[ویرایش]

آرامگاه اولیه تنها با سنگ بر روی چشمه‌ای به نام «چشمه پیر» بنا شده بود و بنای فعلی بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) در دوره صفویه بر روی آرامگاه قبلی به سبک مغولی یا سلجوقی احداث شد. یکی از اشخاص مدفون در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) «صدرالدین حسین» است که مرشد شیخ زاهد گیلانی و مراد شیخ صفی الدین اردبیلی نیای شاهان صفوی بوده‌است به همین دلیل شاهان صفوی برای این بقعه اهمیت خاصی قائل بودند و زیارتگاه رجال و شاهزادگان صفوی بود، از این رو به دستور مریم بیگم همسر شاه طهماسب صفوی در خوانسار مدرسه و حمام نیز ساخته شده‌است.[۶]

بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) دارای گنبد دو پوش دو متری، ۱۲ ترکی از نوع گنبدهای رک یا نوک تیز با مصالح لاشه سنگ و آجر است. (۱۲ ضلع نشانه‌ای از ۱۲ امام یا ۱۲ تَرک کلاه صفویه می‌باشد)[۷]

می‌گویند؛ پوشش گنبد مذکور از طلا بوده که در قرن ۱۳ در سالهای قحطی به سرقت رفته و درب قدیمی بقعه نیز که به صورت گره چینی بوده در سال ۱۳۵۷ به سرقت رفته‌است.[۷]

مرمت بنا[ویرایش]

در سال ۱۲۵۵ دو نفر از نوادگان بابا پیر به نام‌های شیخ علی و شیخ صادق به مرمت بقعه اقدام نمودند. در سال ۱۳۵۵ نیز مبلغ ۲۵۰ هزار ریال جهت مرمت بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) توسط نماینده وزارت فرهنگ و هنر وقت اختصاص که در نهایت در زمستان سال ۱۳۵۷ طی بازدید مرحوم آیت الله منتظری مرمت مجددی صورت گرفت. در سال ۱۳۶۷ قبل از بازدید آیت الله رفسنجانی اقدامات شایسته‌ای نیز توسط مرحوم فاضلی خوانساری در بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره باباپیر) انجام شد. در نهایت امر نیز در سال ۱۳۸۷ با اختصاص بودجه‌ای توسط آیت الله خامنه‌ای مرمت لازم به نحو احسن صورت پذیرفت.[۷]

موقوفات[ویرایش]

این بقعه موقوفات زیادی داشته از جمله ابراهیم شاه از سلسله گورکانی تمام باغستان سرچشمه (پارک ملی سرچشمه فعلی خوانسار) را در سال ۸۹۲ بنام بابا پیر وقف نمود. البته وقف نامه موجود فعلی مربوط به سال ۱۳۱۱ ه‍.ق است که طی آن عایدات موقوفات بقعه شیخ اباعدنان قریشی (مقبره بابا پیر) صرف مرمت مقبره و مایحتاج صادران، واردان، سفره درویشان و مجاوران مزار است.[۷][۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «دانشنامهٔ تاریخ معماری ایران‌شهر». سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ایران. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲۳ اکتبر ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۱۹/۵/۲۰۱۱. 
  2. میرمحمدی، حمیدرضا. جغرافیای خوانسار. مولف، ۱۳۷۲. 
  3. منتهی الامال؛ سیره حلبی، ج۱، ص ۲۶
  4. کامل ابن اثیر، ج ۲، ص ۲۱۰
  5. ضیاء الابصار فی تراجم علماء خوانسار -گردآوری مهدی ابن الرضا
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ماهنامه میراث جاویدان - سال 12 - شماره 25
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ ۷٫۳ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :0 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).