مگنوس کارلسن
| مگنوس کارلسن | |
|---|---|
در سپتامبر ۲۰۱۶ | |
| نام کامل | سوِن ماگنوس اوئن کارلسن |
| کشور | |
| زاده | ۳۰ نوامبر ۱۹۹۰ (۳۵ سال) تنسبرگ، نروژ |
| عنوان | استاد بزرگ شطرنج |
| قهرمان جهان | ۲۰۱۳ تا ۲۰۲۲ |
| ردهبندی فیده | ۲۸۳۲ (آوریل ۲۰۲۳)[۱] |
| بهترین ریتینگ | ۲۸۸۲ (مهٔ ۲۰۱۴) |
| رنکینگ | ۱ (اکتبر ۲۰۲۳) |
سوِن مگنوس اوئن کارلسِن (به نروژی: Sven Magnus Øen Carlsen) (زادهٔ ۳۰ نوامبر ۱۹۹۰ در تنسبرگ، نروژ) استاد بزرگ و نابغهٔ شطرنج اهل نروژ است که بازیکن شماره یک رتبهبندی جهانی شطرنج و ریتینگ اوج او ۲۸۸۲ است که در عین حال بالاترین ریتینگ تاریخ شطرنج جهان نیز به شمار میرود. از سال ۲۰۰۹، او در ۵ سال پیاپی برندهٔ جایزهٔ معتبر اسکار شطرنج شده است.
کارلسن نخستین بار در مسابقات قهرمانی شطرنج جهانِ زیر ۱۲ سال در سال ۲۰۰۲ به تساوی دست یافت. مدتی بعد از آن، در مسابقهٔ شطرنج شرکت تاتا به رتبهٔ نخست دست پیدا کرد. او در ۱۵ سالگی برندهٔ مسابقات قهرمانی شطرنج نروژ شد و در ۱۷ سالگی در مسابقات شطرنج ۲۰۰۸ کروس، ریتینگِ ۲۷۳۳ را بهدست آورد و عنوان دوم جدول را از آنِ خود کرد.
کارلسن قهرمان بلیتز جهان در سال ۲۰۰۹ شد. درخشش او در رویداد چندجانبهٔ «مروارید بهار نانجینگ» در سپتامبر و اکتبر ۲۰۰۹ یکی از بهترین نتایج تاریخ شطرنج جهان توصیف شد که وی را به ریتینگِ ۲۸۰۱ رساند. کارلسن همچنین قهرمان شطرنج برقآسای جهان در سال ۲۰۰۹ شد.
او در سال ۲۰۱۳، با فتح مسابقات کاندیداتوری شطرنج، توانست حق رویارویی در برابر ویسواناتان آناند را در رقابت قهرمانی شطرنج جهان در سال ۲۰۱۳ بهدست آورد. در این رقابت، کارلسن موفق شد با برتری ۶.۵-۳.۵ مقابل آناند، ضمن کسب عنوان قهرمانی جهان، به سلطهٔ ۶ سالهٔ آناند بر شطرنج جهان خاتمه دهد.
او در سالهای ۲۰۱۴، ۲۰۱۶، ۲۰۱۸، و ۲۰۲۱ نیز، بهترتیب، با کسب پیروزی مقابل ویسواناتان آناند، سرگئی کاریاکین، فابیانو کاروانا، و یان نپومنیاشی، توانست از مقام قهرمانی شطرنج جهان خود دفاع کند.
کارلسن رسماً اعلام کرد که قرار نیست از عنوان خود در سال ۲۰۲۳ دفاع کند.
دوران کودکی
[ویرایش | اشتراکگذاری]
ماگنوس کارلسن در ۳۰ نوامبر ۱۹۹۰ در شهر تنسبرگ نروژ بهدنیا آمد.[۲] خانوادهٔ او یک سال در اسپو، فنلاند، و سپس در بروکسل، بلژیک، زندگی میکردند و در ۱۹۹۸ به نروژ بازگشتند و به بروم، نروژ، نقل مکان کردند. البته بعداً در هاسلوم ساکن شدند.[۳] کارلسن در سنین پایین تواناییهای ذهنی و استعدادهای خود را نشان داد، او در دوسالگی قادر به حل پازلهای ۵۰تکهای بود. در چهارسالگی توانایی ساخت اَشکال با لِگو را بهدست آورد. او در این سن از دستورالعملهایی که ویژهٔ افراد ۱۰ تا ۱۴ ساله بود استفاده میکرد.[۴] پدر ماگنوس، که خود شطرنجبازی آماتور محسوب میشد، در پنجسالگیاش به او روش بازیکردن شطرنج را آموخت؛ اما ماگنوس در ابتدا چندان علاقهای به بازی نشان نمیداد.[۵][۶] او سه خواهر دارد، و در سال ۲۰۱۰ اظهار داشت که یکی از چیزهایی که او را به شطرنج ترغیب میکرد تمایل به شکستدادن خواهر بزرگش بودهاست.[۷]

نخستین کتاب شطرنجی که کارلسن مطالعه کرد یافتن طرح[و ۱] اثر بنت لارسن بود.[۸] اولین کتابی هم که در مورد گشایشها مطالعه کرد کتاب اژدهای کامل[و ۲] اثر ادوارد گوفلد بود.[۹] کارلسن مهارتهای اولیهٔ شطرنج را با استفاده از تمرینات شخصی و توضیحات پدرش آموخت، سایمن آگدستین بر حافظهٔ استثنایی کارلسن تأکید میکند و میگوید او در پنجسالگی میتوانست مناطق، پرچمها، و پایتختهای همهٔ کشورهای جهان را بیان کند. بعدها کارلسن حتی جمعیت مناطق و مراکز اداری تقریباً تمام شهرداریهای نروژ را هم حفظ کرد.[۱۰] کارلسن در اولین مسابقهٔ خود در مسابقات قهرمانی شطرنج نروژ شرکت کرد. این مسابقه در سال ۱۹۹۹ برگزار شد و در این زمان کارلسن ۸ سال و ۷ ماه داشت. او در این مسابقات نمرهٔ ۶–۱۱ را بهدست آورد.[۱۱]
کارلسن تا مدتها زیر نظر سایمن آگدستین، استادبزرگ شطرنج، در مدرسهٔ نخبگان ورزشی[و ۳] آموزش میدید.[۲][۱۲] در سال ۲۰۰۰ آگدستین، کارلسن را به توربیورن رینگدال هانسن معرفی کرد. هانسن قهرمان سابق نروژ بود که بعداً عنوان استادبزرگی را نیز بهدست آورد.[۱۳] کارلسن یک سال زیر نظر این مربی به یادگیری شطرنج پرداخت و در همین یک سال ریتینگ او از ۹۰۴ به ۱۹۰۷ افزایش یافت. این موفقیت در سپتامبر ۲۰۰۰ و در مسابقات قهرمانی نوجوانان نروژ رخ داد. کارلسن در این مسابقات بهترین عملکرد را با ریتینگ ۲۰۰۰ بهدست آورد.[۱۴] او، افزون بر شطرنج، حدود سه تا چهار ساعت در روز مطالعه میکردهاست. سرگرمیهای موردعلاقهٔ او نیز فوتبال و خواندن کمیکهای دانلد داک بودهاست.[۱۵] او تا دهسالگی اسکی بازی میکردهاست.[۱۶]
از پاییز ۲۰۰۰ تا پایان ۲۰۰۲، کارلسن در حدود ۳۰۰ تورنمنت مختلف شرکت داشت.[۱۷] او در اکتبر ۲۰۰۲ در مسابقات قهرمانی زیر ۱۲ سال اروپا شرکت کرد و رتبهٔ ششم را بهدست آورد.[۱۸] ماه بعد نیز برای نخستین بار در مسابقات قهرمانی جهان زیر ۱۲ سال شرکت کرد. این مسابقات در هراکلیون برگزار میشد.[۱۹] پس از آن، او سه مورد از معیارهای استاد بینالمللی شطرنج را کسب کرد. اولی در ژانویهٔ ۲۰۰۳ در گاسدال (نمرهٔ ۷/۱۰، درجهبندی عملکرد ۲۴۵۳)، دومی در ژوئن ۲۰۰۳ در استکهلم (نمرهٔ ۶/۹، درجهبندی عملکرد ۲۴۷۰)، و سومی در ژوئیهٔ ۲۰۰۳ در کپنهاگ (نمرهٔ ۸/۱۱، درجهبندی عملکرد ۲۵۰۳). در نهایت، در ۲۰ اوت ۲۰۰۳، او بهطور رسمی عنوان استاد بینالمللی شطرنج را دریافت کرد.[۲۰] پس از بهپایانرساندن تحصیلات ابتدایی، کارلسن یک سال برای شرکت در مسابقات بینالمللی شطرنج در اروپا ۲۰۰۳ تحصیل را رها کرد و پس از آن تحصیلات متوسطه را در یک مدرسهٔ ورزشی ادامه داد.[۲۱][۲۲] کارلسن، در طول سالهایی که تحصیل را رها کرده بود، در مسابقات مختلفی نظیر سومین مسابقات قهرمانی زیر ۱۴ سال اروپا و نهمین مسابقات قهرمانی زیر ۱۴ سال شرکت کرد.[۲۳][۲۴]
حرفه شطرنج
[ویرایش | اشتراکگذاری]۲۰۰۴
[ویرایش | اشتراکگذاری]کارلسن در سال ۲۰۰۴ در مسابقات شطرنج تاتا استیل[و ۴] در ویک آن زی شرکت کرد و نمره ۱۰/۱۳ را به دست آورد. او در این رقابتها در گروه C قرار گرفت و تنها در مقابل دوسکو پاواسویچ شکست خورد.[۲۵] به دلیل نتیجه خوب در این بازی او اولین معیار استادبزرگی شطرنج را به دست آورد و درجهبندی عملکرد ۲۷۰۲ را کسب کرد. نقطه قوت او مات کردن سیپک ارنست[و ۵] در ۲۹ حرکت بود.[۲۶] پیروزی کارلسن در گروه C باعت شد تا او در سال ۲۰۰۵ در گروه B بازی کند. بازی خیرهکننده او باعث شد تا واشینگتن پست لقب «موتسارت شطرنج» را برای او به کار بگیرد. آگدستین نیز بیان کرد که کارلسن حافظه خوبی دارد و میتواند گستره وسیعی از روشهای بازی را پیش بگیرد.[۲۷] توانایی کارلسن توجه مایکروسافت را جلب کرد و این شرکت حامی او شد.[۲۸]
کارلسن دومین معیار استادبزرگی شطرنج را در مسابقات آئروفلوت اوپن[و ۶] مسکو و در ۱۷ مارس به دست آورد. او در تورنمنت شطرنج سریع[و ۷] ریکیاویک شرکت کرد و قهرمان سابق جهان آناتولی کارپف را شکست داد. در روز بعد بازی او با گری کاسپارف رو در رو شد، در اولین بازی به تساوی دست یافت اما بازی دوم را از دست داد و از دور رقابتها حذف شد.[۲۹]
در ششمین مسابقه قهرمانی شطرنج جهان که از ۱۸ تا ۲۸ آوریل در دبی برگزار شد، کارلسن سومین و آخرین معیار استادبزرگی شطرنج را به دست آورد. به این ترتیب او به جوانترین استادبزرگ شطرنج آن زمان تبدیل شد. (البته بعد از سرگئی کاریاکین که در سن ۱۲ سال و ۷ ماه این عنوان را به دست آورد)[۳۰] کارلسن در مسابقات قهرمانی شطرنج جهانی فیده ۲۰۰۴ شرکت کرد و به عنوان جوانترین شرکتکننده مسابقه اعلام شد، اما در همان دور اول از لئون آرونیان شکست خورد.[۳۱]
در ماه ژوئیه کارلسن و برگ استنستد برای اولین بار در مسابقات قهرمانی شطرنج نروژ به امتیاز ۷/۹ دست یافتند؛ بنابراین بازی دو نفره دیگری تنظیم شد اما استنستد بازی را به خاطر برتری ترک کرد.[۳۲]

۲۰۰۵
[ویرایش | اشتراکگذاری]در رویداد اسمارتفیش اسکار شطرنج[و ۸] شهر درامن و در جشنواره بینالمللی شطرنج ۰۵–۲۰۰۴ کارلسن موفق به شکست الکسی شیروف شد و رتبه دهم را در این مسابقات کسب کرد.[۳۳] و در تورنمنت جهان نیز مشترک برنده شد.[۳۴] در ماه ژوئن کارلسن در نیمه نهایی مسابقات شطرنج سریع لئون چهار بازی در برابر ویسواناتان آناند انجام داد که در این زمان رتبه دوم را در جهان داشت و برنده مسابقات قهرمانی شطرنج سریع جهان ۲۰۰۳ نیز بود.[۳۵] در نهایت آناند ۳–۱ پیروز بازی شد.[۳۶]
در مسابقات قهرمانی شطرنج نروژ، کارلسن بار دیگر در جایگاه اول بازی را به پایان رساند، این بار سایمن آگدستین مربی او بود. رقابتهای پلی آف نیز بین ۷ تا ۱۰ نوامبر برگزار شد و این بار کارلسن نسبت به قبل عملکرد بهتری داشت. این رقابتها بسیار نزدیک بود. آگدستین اولین بازی را برنده شد، کارلسن دومی را. بدین ترتیب بازی به دو بازی رفت و برگشت سرعتی تبدیل شد. کارلسن اولین بازی سریع را برنده شد، آگدستین دومی را و این تساوی آن قدر ادامه پیدا کرد که در ششمین بازی آگدستین برنده شد و عنوان قهرمانی را کسب کرد.[۳۷]

در پایان سال ۲۰۰۵، کارلسن در جام جهانی شطرنج ۲۰۰۵ در خانتی-مانسییسک روسیه شرکت کرد. او در مسابقات حذفی با زوراب آزمافراشویلی و ایوان چارپینوف بازی کرد و این بازیکنان را شکست داد. در همین رقابتها او از اوگنی بالیف شکست خورد.[۳۸] اما بعد از آن پیش از باخت دوباره در مقابل یول لوتیر و ولادیمیر مالاخوف به پیروزی رسید. باخت دوباره او در مقابل گاتا کامسکی رقم خورد. در نهایت کارلسن در جایگاه دهم جای گرفت و جوانترین نامزد مسابقات قهرمانی رسمی جهان شد.[۳۹] در اکتبر، او در مراسم یادبود آرنولد ایکرم در گاسدال شرکت کرد و با امتیاز ۸/۹ و درجهبندی عملکرد ۲۷۹۲ مقام اول را کسب کرد.[۴۰]
سبک بازی
[ویرایش | اشتراکگذاری]
کارلسن در نوجوانی برای سبک هجومی اش مشهور شد و سپس به یک بازیکن جهانی تبدیل شد. کارلسن برخلاف اکثر بازیکنان درجه یک دنیا بر روی آمادهسازی برای گشایشها متمرکز نیست و بازی او در گشایشهای مختلف، کار حریفانش را برای آمادهسازی در مقابل او سختتر کردهاست.
تسلط کامل و جنگندگی او در آخر بازی باعث شدهاست تا با قهرمانان پیشین جهان آناتولی کارپف، خوزه رائول کاپابلانکا و بابی فیشر و واسیلی اسمیسلوف مقایسه شود.
رکوردها
[ویرایش | اشتراکگذاری]- کارلسن در سن ۱۳ سالگی در رقابتهای بلیتز جهان در سال ۲۰۰۴ موفق به شکست آناتولی کارپف و کسب تساوی در برابر گری کاسپاروف (دو قهرمان مشهور جهان) شد، تا رکورد قابل توجهی از خود بر جای بگذارد.
- کارلسن در سال ۲۰۰۴ در حالی که ۱۳ سال و ۱۴۸ روز داشت به درجه استاد بزرگی رسید تا به دومین استاد بزرگ جوان در تاریخ شطرنج تبدیل شد. اگر چه در حال حاضر او سومین استاد بزرگ جوان تاریخ شطرنج محسوب میشود.
- در لیست ریتینگ نوامبر ۲۰۰۹ فیده، کارلسن با داشتن ریتینگ ۲۸۰۱ فیده به پنجمین بازیکنتاریخ شطرنج تبدیل شد که از مرز درجه ۲۸۰۰ عبور کردهاست.
- با سن ۱۸ سال و ۱۱ماه؛ کارلسن رکورد جوانترین فردی که موفق به عبور از ریتینگ ۲۸۰۰ شدهاست را ثبت کرد. رکوردی که در سال ۲۰۲۱ توسط علیرضا فیروزجا شکسته شد.
- کارلسن در ژانویه ۲۰۱۰ با ۱۸ سال سن جوانترین بازیکن تاریخ شطرنج شد که در ردهٔ اول ریتینگ فدراسیون بینالمللی شطرنج قرار گرفتهاست. این رکورد پیش از این در اختیار ولادیمیر کرامنیک بود.
- در لیست ریتینگ ژانویه ۲۰۱۳ فیده، کارلسن به درجه ۲۸۶۱ دست یافت و بدین ترتیب رکورد ریتینگ ۲۸۵۱ گری کاسپاروف را که در ژوئیه ۱۹۹۹ ثبت شده بود، شکست. او بعدها رکورد خود را به ۲۸۸۲ ارتقا داد.
- او در سال ۲۰۱۳ با کسب عنوان قهرمانی جهان در سن ۲۲ سالگی، با چند ماه اختلاف نسبت به سن گری کاسپاروف در رقابت قهرمانی جهان سال ۱۹۸۵، تبدیل به دومین قهرمان جوان تاریخ شطرنج جهان شد.
- از ژوئیه ۲۰۱۸ تا اکتبر ۲۰۲۰، کارلسن ۱۲۵ مسابقه شطرنج کلاسیک را بدون باخت پشت سر گذاشت و رکورد بیشترین بازی پیاپی بدون باخت را ثبت کرد. رکورد پیشین متعلق به دینگ لیرن با ۱۰۰ بازی پیاپی بدون شکست بود.

کارلسن در مسابقات ۲۰۱۰ شطرنج کلاسیک در لندن
رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۲
[ویرایش | اشتراکگذاری]کارلسن برای شرکت در مسابقات کاندیداتوری شطرنج در سال ۲۰۱۲ که در مارس و مه ۲۰۱۱ برگزار شد، انتخاب شده بود. اما در نوامبر ۲۰۱۰ در نامهای به رئیس فیده، کیرسان ایلیومژینوف، انصراف خود از شرکت در این مسابقات اعلام کرد! وی در نامه خود خواهان لغو تمام امتیازات ویژه برای قهرمان جهان در مسابقه قهرمانی جهان آینده و برگزاری یک تورنمنت ۸ یا ۱۰ نفره بین بهترین بازیکنان مشابه تورنمنت قهرمانی جهان ۲۰۰۵ و ۲۰۰۷ شده بود.
با غیبت کارلسن، این مسابقات در نهایت با قهرمانی بوریس گلفاند اسرائیلی به پایان رسید. اما گلفاند در رقابت قهرمانی شطرنج جهان مقابل ویسوآناتان آناند هندی پس از تساوی در ۱۲ بازی، در بازیهای سریع شکست خورد.[۴۱]
رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۳
[ویرایش | اشتراکگذاری]
براساس رتبه فیده خود، کارلسن بار دیگر مجوز شرکت در مسابقات کاندیداتوری شطرنج را بهدست آورد. این مسابقات در ماههای مارس و آوریل ۲۰۱۳ برگزار شد و کارلسن فاتح آن شد، و بنابراین توانست حق رویارویی در مقابل ویسواناتان آناند در قهرمانی شطرنج جهان ۲۰۱۳ را بهدست آورد.
رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۳ از تاریخ ۱۸ آبان ۱۳۹۲ به میزبانی شهر چنای در هند آغاز شد. در این رقابت که مقرر شده بود در طی ۱۲ مسابقه به انجام برسد، کارلسن پس از انجام ۱۰ مسابقه با نتیجه ۶٬۵–۳٬۵ از ویشی آناند قهرمان جهان پیش افتاد و بدون نیاز به برگزاری دو مسابقه آخر، عنوان قهرمانی شطرنج جهان را به دست آورد.
رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۴
[ویرایش | اشتراکگذاری]
رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۴ از تاریخ ۱۶ آبان تا ۲ آذر ۱۳۹۳ بین مگنِس کارلسن و ویسواناتان آناند قهرمان کاندیداتوری جهان به میزبانی شهر سوچی در روسیه آغاز شد.
در این رقابت که مقرر شده در طی ۱۲ مسابقه به انجام برسد، کارلسن پس از انجام ۱۱ مسابقه با نتیجه ۶٫۵–۴٫۵ از ویسواناتان آناند پیش افتاد و بدون نیاز به برگزاری مسابقه آخر، مجدداً عنوان قهرمانی شطرنج جهان را به دست آورد.
رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۶
[ویرایش | اشتراکگذاری]
در این بازیها که از ۱۱ تا ۲۹ نوامبر ۲۰۱۶ در نیویورک آمریکا برگزار شد[۴۲] سرگئی کاریاکین و کارلسن پس از ۱۲ بازی رسمی (کلاسیک) با نتیجه ۶ بر ۶ مساوی شدند (آخرین بازی ۲۹ نوامبر ۲۰۱۶)[۴۳] و برای تعیین قهرمان جهان بازیهای تساوی شکنی را به صورت شطرنج سرعتی (رپید و بلیتز) انجام دادند. در پایان این بازیها در تاریخ ۳۰ نوامبر ۲۰۱۶ وی توانست با دو تساوی و دو برد با نتیجه ۳ بر ۱ مقام قهرمانی شطرنج جهان را برای بار دیگر حفظ کند.[۴۴]
رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۱۸
[ویرایش | اشتراکگذاری]در این بازیها که از ۹ تا ۲۸ نوامبر ۲۰۱۸ در شهر لندن برگزار شد. فابیانو کاروانا و کارلسن پس از ۱۲ بازی رسمی (کلاسیک) و کسب ۱۲ تساوی پیاپی، با نتیجه ۶ بر ۶ مساوی شدند (آخرین بازی ۲۶ نوامبر ۲۰۱۸). و برای تعیین قهرمان جهان بازیهای تساوی شکنی را به صورت شطرنج سرعتی (رپید و بلیتز) انجام دادند. در پایان این بازیها در تاریخ ۲۸ نوامبر ۲۰۱۸، کارلسن توانست با سه برد پیاپی و با نتیجه ۳ بر ۰ مقام قهرمانی شطرنج جهان را برای بار دیگر حفظ کند.[۴۵]
رقابت شطرنج قهرمانی جهان در سال ۲۰۲۱
[ویرایش | اشتراکگذاری]رقابت شطرنج جهان در سال ۲۰۲۱ از تاریخ ۵ آذر ۱۴۰۰ بین مگنِس کارلسن و یان نپومنیاشی قهرمان کاندیداتوری جهان به میزبانی شهر دبی در امارات آغاز شد. در این مسابقه، کارلسن پس از انجام ۱۱ مسابقه با نتیجه ۷٬۵ بر ۳٬۵ از رقیب خود پیشی گرفت و پنجمین قهرمانی پیاپی جهان خود را جشن گرفت.
واژهنامه
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ "Magnus Carlsen FIDE Chess Profile". ratings.fide.com (in English). Retrieved 2019-07-29.
- 1 2 McClain, Dylan Loeb (2008). "Magnus Carlsen, chess prodigy from Norway". The New York Times. Retrieved 4 January 2013.
- ↑ Danielsen, Arne (2010). Mesteren. Magnus Carlsen og sjakkspillet (in Norwegian). Oslo: Cappelen Damm. p. 27. ISBN 978-82-02-33754-4.
- ↑ Agdestein (2004), p. 10.
- ↑ FT's Paris correspondent (28 November 2014). "Magnus Carlsen, an unlikely chess master". Financial Times.
{{cite web}}:|author=نام عام دارد (کمک) - ↑ Max, D.T. (21 March 2011). "The prince's gambit: A chess star emerges for the post-computer age". The New Yorker. Retrieved 4 January 2013.
- ↑ Davidson, Max (2 December 2010). "My perfect weekend: Magnus Carlsen". The Telegraph.
- ↑ "Just checking". New in Chess (7): 106. 2006.
- ↑ Agdestein, Simen (2014). Hvordan Magnus Carlsen ble verdensmester. Oslo: NKI forlaget. p. 23.
- ↑ Agdestein, Simen (2014). Hvordan Magnus Carlsen ble verdensmester. Oslo: NKI forlaget. p. 14.
- ↑ Agdestein (2004), p. 14.
- ↑ Agdestein (2014), p. 36
- ↑ "FIDE Chess Profile 1501720 Hansen, Torbjorn Ringdal". FIDE. Retrieved 15 September 2016.
- ↑ Agdestein (2004), pp. 16–18; 26.
- ↑ Agdestein (2004), pp. 78–79.
- ↑ Agdestein (2014), p. 17
- ↑ Agdestein (2004), p. 80.
- ↑ "European U12 Championship". Italian Chess Federation. Retrieved 1 September 2015.
- ↑ "17° World Championship u12 (boys)". BrasilBase. Retrieved 1 September 2015.
- ↑ Agdestein (2004), p. 190.
- ↑ Agdestein (2004), p. 104.
- ↑ "Sulky 'Mozart of chess' the new Kasparov". Sydney Morning Herald. Retrieved 31 January 2015.
- ↑ "European Youth Championship Boys – U14". Chess-Results. 22 November 2003. Retrieved 5 January 2013.
- ↑ "World Youth Chess Championship 2003 - Boys-14". Chess-Results. Retrieved 1 September 2015.
- ↑ Carlsen, Magnus (2004). "Magnificent Magnus". New in Chess (2): 48–51.
- ↑ Kavalek, Lubomir (23 February 2012). "Mozarts of Chess". Huffpost. Retrieved 6 August 2018.
- ↑ Agdestein, Simen (2006). "On the Road". New in Chess (4): 17–21.
- ↑ Berntsen, Mathias (27 January 2004). "The Mozart of Chess: Mega Magnus in Wijk aan Zee". ChessBase News. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ "Boy meets Beast in Reykjavik". ChessBase News. 19 March 2004. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ "Magnificent Magnus, the world's youngest grandmaster". ChessBase News. 30 April 2004. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ "FIDE WCC R1: Youngest and oldest falter". ChessBase News. 20 April 2004. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ "Østenstad slo ut Magnus Carlsen i sjakk-NM" (in Norwegian). Aftenposten.com. 5 September 2004. Retrieved 5 February 2013.
- ↑ "Top 100 Players October 2004 – Archive". FIDE. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ "Smartfish sensation: Carlsen defeats Shirov". ChessBase News. 4 January 2005. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ "World Champion Vishy Anand!". ChessBase News. 2 نوامبر 2003. Archived from the original on 17 اکتبر 2013. Retrieved 21 اوت 2013.
- ↑ "Kasimdzhanov and Anand win 3:1, 3:1". ChessBase News. 11 June 2005. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ Valaker, Ole (9 November 2005). "Deilig å vinne". Nettavisen (in Norwegian). Archived from the original on 22 ژوئیه 2012. Retrieved 4 January 2013.
- ↑ "Bareev defeats Carlsen, Bacrot KO's Lautier". ChessBase News. 9 December 2005. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ "Khanty-Mansiysk: The prodigies are through". ChessBase News. 15 December 2005. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ Svensen, Tarjei J. (20 October 2005). "14-year-old Carlsen with 2792 performance". ChessBase News. Retrieved 3 January 2013.
- ↑ Magnus Carlsen drops out of World Championship cycle Chessbase.com, 5 دسامبر 2010
- ↑ «2016 World Chess». World Chess. دریافتشده در ۲۰۱۶-۱۱-۲۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «World Championship, Game 12: Draw». FIDE. www.fide.com. دریافتشده در ۲۰۱۶-۱۱-۲۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «Carlsen, Magnus vs. Karjakin, Sergey | Carlsen-Karjakin World Chess Championship 2016». chess۲۴.com. دریافتشده در ۲۰۱۶-۱۲-۰۱.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ «کارلسن قهرمان رقابتهای جهانی شطرنج شد 2018». isna.ir. دریافتشده در ۲۰۱۸-۱۱-۲۸.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
