لرد ولدمورت

لرد ولدمورت
شخصیت هری پاتر
ریف فاینز در نقش لرد ولدمورت در نمایی از هری پاتر و یادگاران مرگ - قسمت اول.
نخستین حضور	هری پاتر و سنگ جادو
آخرین حضور	هری پاتر و فرزند نفرین شده
پدیدآور	جی.کی. رولینگ
ایفاگر	ریف فاینز (از قسمت چهارم تا هشتم) ریچارد برمر (فیلم نخست، فلاش‌بک) ایان هارت (قسمت اول، صداپیشه) کریستین کالسون (قسمت دوم، دوران جوانی) فرانک دیلین (قسمت ششم، دوران نوجوانی) هیرو فاینز-تیفین (دوران کودکی) استفانو روسی (ولدمورت: سرچشمه‌های وارث)
صداپیشه	ادی ایزارد (فیلم لگو بتمن) لیام اوبراین (لگو هری پاتر)
گروه	اسلیترین
اطلاعاتِ درون‌داستانی
لقب	لرد ولدمورت وارث اسلیترین لرد سیاه
نام مستعار	اسمشونبر همان شخصی که می‌دانی
خانواده	تام ریدل پدر (پدر) مروپ گونت (مادر)
خویشاوندان	تامس ریدل (پدر بزرگ پدری) مری ریدل (مادر بزرگ پدری) مارولو گونت (پدر بزرگ مادری) مورفین گونت (دایی) دلفی ریدل (دختر) بلاتریکس لسترنج (همسر)
ملیت	انگلیسی
تولد	۳۱ دسامبر ۱۹۲۶
مرگ	۲ مه ۱۹۹۸

لرد ولدمورت (به انگلیسی: Lord Voldemort) با نام اصلی تام مارولو ریدل (به انگلیسی: Tom Marvolo Riddle) یک شخصیت خیالی در سری رمان‌های فانتزی هری پاتر است. این شخصیت توسط خالق مجموعه هری پاتر یعنی جی.کی. رولینگ خلق شده و آنتاگونیست اصلی داستان در مقابل شخصیت هری پاتر به‌شمار می‌رود. نخستین حضور این شخصیت در رمان هری پاتر و سنگ جادو بود که در سال ۱۹۹۷ منتشر شد. شخصیت ولدومورت چه به صورت فیزیکی و چه از طریق صحنه‌های فلاش‌بک در تمامی فیلم‌ها و رمان‌های هری پاتر حضور دارد. تنها رمان و فیلم که این شخصیت در آن نقشی ندارد، هری پاتر و زندانی آزکابان است.

تام مارولو ریدل در تاریخ ۳۱ دسامبر ۱۹۲۶ به دنیا آمد. مادر او، مروپ ریدل یک ساحره بود که با یک مشنگ به نام تام ریدل ازدواج کرد. بدین ترتیب او یک دورگه محسوب می‌شود. ولدمورت دوران کودکی بسیار سختی را پشت سر گذاشت. بعد از آنکه تام ریدل متوجه می‌شود که مروپ ساحره است، او را رها می‌کند. مروپ نیز مدتی بعد می‌میرد و تام ریدل کوچک در پرورشگاه بزرگ می‌شود. او قدرت‌های ویژه خود از جمله صحبت کردن با مارها را در همان دوران نوجوانی به‌دست آورد. آلبوس دامبلدور بعد از آگاهی از وجود او، ریدل را به هاگوارتز دعوت می‌کند. بعد از ترک هاگوارتز، ریدل با جادوی سیاه آمیخته می‌شود و با چهره‌ای جدید و هویت لرد ولدمورت به دنیای جادویی بازمی‌گردد. او سپاهی از جادوگران درست می‌کند که به مرگ‌خواران مشهور می‌شوند. ولدمورت و یارانش، جادوگران را نژادی برتر نسبت به انسان‌های عادی می‌دانند و هدفشان نیز حکمرانی بر آن‌هاست.

توسعه شخصیت

در یک مصاحبه در سال ۱۹۹۹، رولینگ گفت ولدمورت را به عنوان دشمن اصلی هری پاتر خلق کرده و عمداً در ابتدا پیش زمینهٔ داستانی او را کامل نساخته بود. او توضیح داد که ایدهٔ اولیه این بود که هری نمی‌دانست جادوگر است، و از همین نقطه عقب رفت تا ببیند چگونه ممکن است او از هویت واقعی خودش بی‌خبر باشد. وقتی هری یک‌ساله بود، شیطانی‌ترین جادوگر چند قرن اخیر قصد داشت او را بکشد. او والدین هری را کشت و سپس تلاش کرد هری را هم با نفرین از بین ببرد. اما به دلیلی ناشناخته، نفرین روی هری اثر نکرد، و فقط رد زخمی صاعقه‌مانند روی پیشانی‌اش باقی ماند و همان نفرین به خود ولدمورت برگشت؛ و از آن زمان ولدمورت در خفا زندگی می‌کند.

در کتاب دوم، رولینگ مشخص می‌کند که ولدمورت از جادوگران غیر اصیل‌زاده متنفر است، در حالی که خودش دورگه است. رولینگ در مصاحبه‌ای در سال ۲۰۰۰ با بی‌بی‌سی، او را یک زورگوی خودبیزار توصیف کرد و گفت زورگوها معمولاً نقص هایی را که در خود می‌بینند به دیگران نسبت می‌دهند و سپس تلاش می‌کنند آن ها را نابود کنند، و این دقیقاً همان کاری است که ولدمورت انجام می‌دهد. در همان سال، او ولدمورت را «یک روان‌پریش خشمگین و فاقد واکنش‌های انسانی نسبت به رنج دیگران» توصیف کرد. با این حال، در سال ۲۰۰۴ گفت که ولدمورت را بر اساس هیچ فرد واقعیی نساخته است. در سال ۲۰۰۶ نیز توضیح داد که هستهٔ شخصیت ولدمورت بر پایهٔ یک ترس کاملاً انسانی است: ترس از مرگ. او گفت ولدمورت مرگ را ضعف و خفت انسانی می‌داند، و بدترین ترسش مرگ است.

در کل مجموعه، رولینگ نشان می‌دهد که ولدمورت در دنیای جادوگری آن‌قدر ترسناک است که حتی گفتن نام او خطرناک به حساب می‌آید. بیشتر شخصیت‌ها او را «کسی که می‌دانید» یا «آن‌که نباید نامش برده شود» صدا می‌زنند. در کتاب یادگاران مرگ، طلسمی به نام «تابو» روی نام او گذاشته می‌شود که باعث می‌شود ولدمورت یا پیروانش بتوانند هر کسی را که نامش را بر زبان آورد ردگیری کنند. به همین روش، آن‌ها موفق می‌شوند هری و دوستانش رون و هرماینی را پیدا و دستگیر کنند. همچنین رولینگ در کتاب دوم آشکار می‌کند که جملهٔ «I am Lord Voldemort» آناگرامِ نام اصلی او، Tom Marvolo Riddle است.

به گفتهٔ نویسنده، نام ولدمورت یک واژهٔ ساختگی است. این نام از عبارت فرانسوی vol de mort گرفته شده که به معنی «پرواز مرگ» یا «سرقت مرگ» است.

شخصیت پردازی

ویژگی های ظاهری

پس از آن که ولدمورت در کتاب چهارم دوباره جسم خود را به دست می‌آورد، رولینگ او را چنین توصیف می‌کند: پوستی رنگ‌پریده، چهره‌ای به‌سفیدی گچ و شبیه یک جمجمه، سوراخ های بینی باریک و مارگونه، چشمانی سرخ با مردمک های باریک و شبیه گربه، بدنی بسیار لاغر و استخوانی، و دست‌هایی بلند و نازک با انگشتانی غیرطبیعی و بیش از حد کشیده. همان‌طور که در فصل اول کتاب هفتم نیز اشاره شده، او مو و لب هم ندارد.

در سال‌های پیشین زندگی‌اش — آن‌طور که در فلش‌بک‌های کتاب دوم و ششم دیده می‌شود — تام مارولو ریدل جذاب و قدبلند بود، با پوستی روشن، موهای کاملاً مشکی و چشمان قهوه‌ای تیره. ظاهرش به او اجازه می‌داد بسیاری از مردم را تحت‌تأثیر قرار دهد. باور بر این است که تبدیل شدن او به این وضعیت هیولایی نتیجه‌ی ساختن جان پیچ ها (هورکراکس) و از دست دادن تدریجی انسانیتش پس از چندپاره کردن روح بوده است.

در نسخهٔ سینمایی، چشمان ولدمورت آبی با مردمک‌های گرد هستند، زیرا تصمیم گرفته شد رالف فاینز (بازیگر نقش ولدمورت) لنز رنگی استفاده نکند.

شخصیت

رولینگ ولدمورت را «شرورترین جادوگر دوران ها» توصیف کرده است. او توضیح داده که ولدمورت یک «روان‌پریش خشمگین است، تهی از هرگونه واکنش انسانی نسبت به رنج دیگران» و تنها هدفش در زندگی این است که به قدرت مطلق و جاودانگی برسد. او سادیست است و مردم—به‌ویژه مشنگ‌ها—را برای تفریح خود شکنجه می‌کند و می‌کشد. او وجدان ندارد، هیچ حس پشیمانی یا همدلی تجربه نمی‌کند و ارزش و انسانیت هیچ‌کس جز خودش را به رسمیت نمی‌شناسد. ولدمورت نیازی به همراهی یا دوستی انسانی احساس نمی‌کند و توانایی درک عشق یا محبت به دیگران را ندارد. او خود را برتر از همه می‌داند، تا جایی که اغلب خودش را در سوم‌شخص با عنوان «لرد ولدمورت» خطاب می‌کند. رولینگ همچنین گفته ولدمورت «به شکلی باورنکردنی قدرت‌طلب است و عملاً نژادپرست». او توضیح می‌دهد که اگر ولدمورت در آینهٔ آرزو ها نگاه کند—آینه‌ای که بزرگ‌ترین خواستهٔ قلبی را نشان می‌دهد—«خودش را می‌بیند؛ بی نیاز، کامل و جاودانه. این همان چیزی است که او می‌خواهد.»

رولینگ همچنین گفته که زاده‌شدن ولدمورت تحت تأثیر آمورتن‌شیا —یک معجون عشق که مادرش، جادوگری به نام مروپ گانت، به تام ریدلِ مشنگ داده بود— با ناتوانی او در درک عشق ارتباط دارد؛ این «راهی نمادین برای نشان دادن این است که او حاصل ازدواجی بدون عشق است—اما البته همه‌چیز می‌توانست متفاوت باشد اگر مروپ زنده می‌ماند و خودش او را بزرگ می‌کرد و دوستش می‌داشت. افسون وادارکننده‌ای که در پی آن تام ریدل پدر ولدمورت شد مهم است، چون نشان‌دهندهٔ اجبار است، و راه‌های کمی هست که ورود به این دنیا را از این تحقیرآمیزتر و تبعیض‌آمیزتر کند.»

مانند بیشتر شخصیت‌های شرور کلاسیک، غرور و خودبزرگ‌بینی ولدمورت سرانجام باعث سقوط او می‌شود. او همچنین از ترس بیمارگونهٔ مرگ رنج می‌برد؛ چیزی که از نگاه او ضعفی شرم‌آور و ننگین برای انسان محسوب می‌شود. طبق گفتهٔ رولینگ، بوگارت ولدمورت، جسد خود اوست. رولینگ همچنین گفته تفاوت اصلی میان هری و ولدمورت این است که هری مرگ‌پذیری را می‌پذیرد و همین باعث می‌شود در نهایت از دشمنش نیرومندتر باشد.

توانایی‌ها و مهارت‌های جادویی

رولینگ در سراسر مجموعه، ولدمورت را به‌عنوان جادوگری بسیار قدرتمند، باهوش و بی‌رحم معرفی می‌کند؛ کسی که از او به‌عنوان بزرگ‌ترین و نیرومندترین جادوگر تاریک تاریخ یاد می‌شود. او یکی از ماهرترین لجیلیمنس‌ها (توانایی خواندن ذهن) و همچنین از اکلومنس‌های برجستهٔ جهان است؛ می‌تواند ذهن دیگران را بخواند و ذهن خود را در برابر نفوذ محافظت کند. او و دامبلدور تنها جادوگرانی هستند که توانایی آپارات -غیب و ظاهر شدن- بی‌صدا را دارند. گفته می‌شود تنها جادوگری که ولدمورت از او می‌ترسید، دامبلدور بود.

در کتاب پایانی، ولدمورت بدون هیچ تکیه گاهی پرواز می کند و اطرافیان از دیدن آن شگفت‌زده می‌شوند. ولدمورت، مانند خاندان نیاکانش «گانت»، یک «مار زبان» است؛ یعنی توانایی صحبت‌کردن با مارها را دارد. این توانایی را از جدش، سالازار اسلیترین، به ارث برده است. خانوادهٔ گانت در میان خود به زبان مارها صحبت می‌کردند. این ویژگی بسیار نادر احتمالاً به‌دلیل ازدواج‌های درون‌خانوادگی در خاندان گانت حفظ شده بود. هنگامی که ولدمورت در کودکی قصد جان هری را می‌کند، توانایی حرف زدن با مارها به‌واسطهٔ همان تکه روح ولدمورت به هری منتقل می‌شود. پس از نابودی آن تکهٔ روح، هری این توانایی را از دست می‌دهد. در یک فلش‌بک در کتاب ششم، ولدمورت هنگام مصاحبهٔ کاری به دامبلدور فخر می‌فروشد که «مرزهای جادو را بیش از هر زمان دیگری وسعت بخشیده است». دامبلدور می‌گوید دانش ولدمورت دربارهٔ جادو گسترده تر از هر جادوگر زنده است و حتی نیرومندترین طلسم‌ها و محافظت‌های دامبلدور نیز احتمالاً در برابر ولدمورت کامل شده مقاومت نمی‌کردند. دامبلدور همچنین گفته ولدمورت احتمالاً باهوش‌ترین دانش‌آموز تاریخ هاگوارتز بوده است. با وجود اینکه ولدمورت در مهارت‌های جادویی خارق‌العاده است، او در نیرومندترین جادوی موجود —یعنی عشق— به طرز عظیمی ناتوان و ناآگاه است. همین ناتوانی در عشق ورزیدن و اعتماد کردن، بزرگ‌ترین ضعف او در مجموعه محسوب می‌شود. ولدمورت ابتدا باور ندارد که جادویی قدرتمندتر از جادوی خودش وجود داشته باشد، اما پس از بازگشت به قدرت، به مرگ‌خواران اعتراف می‌کند که جادوی باستانی و نیرومندی که لیلی پاتر ایجاد کرد را نادیده گرفته بود، جادویی که هری را از آسیب حفظ می‌کرد.

رولینگ در وب‌سایتش نوشته چوبدستی ولدمورت از درخت سرخدار ساخته شده است؛ شیرهٔ این درخت سمی است و سرخدار در فرهنگ ها نماد مرگ به‌شمار می‌آید. این انتخاب در تضاد عمدی با چوبدستی هری است که از درخت خاس (هالی) ساخته شده؛ درختی که گفته می‌شود شر را دور می‌کند.

رولینگ در کتاب‌ها توضیح می‌دهد که میان ولدمورت و هری ارتباط جادویی وجود دارد که منشأ آن جای زخم روی پیشانی هری است. زمانی که نفرین مرگ ولدمورت که قصد داشت با استفاده از آن هری را بکشد باز می گردد و او را بی‌جسم می‌کند، همین رویداد باعث ایجاد زخم معروف صاعقه مانند می‌شود. در کتاب‌ها —و تا حدودی در فیلم‌ها— این زخم به‌عنوان شاخص حضور ولدمورت عمل می‌کند: هرگاه ولدمورت نزدیک باشد یا احساس خشم زیاد و یا شعف کند، زخم هری می سوزد. به گفتهٔ رولینگ، ولدمورت با حمله به هری در کودکی، به او «ابزارهایی داد که هیچ جادوگر دیگری در اختیار نداشت، جای زخم و توانایی‌ای که به‌دنبال آن آمد؛ یک پنجرهٔ جادویی به ذهن ولدمورت بود».

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Lord Voldemort». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۲۵.