قیساریه دریایی
קיסריה | |
 ویرانههای قیصریه دریایی | |
  موقعیت در اسرائیل | |
| مکان | قیساریه، اسرائیل |
|---|---|
| منطقه | یهودیه |
| گونه | سکونتگاه |
| تاریخ | |
| سازنده | هیرود بزرگ |
| ساختهشده | 25–13 BCE |
| رهاشده | 1265 CE |
| دورهها | امپراتوری روم تا اواخر سدههای میانه |
| فرهنگها | رومی، بیزانس، اسلامی، صلیبیون |
| اطلاعات بیشتر | |
| مدیریت | سازمان باغات و مناطق طبیعی اسرائیل |
| وبگاه | |
قیساریه و یا قیصریه یا قیصریه دریایی (به لاتین: Caesarea Maritima) یک پارک ملی در خط ساحلی اسرائیل در نزدیکی روستای قیساریه است.[۱][۲] شهری بندری باستانی قیساریه و بندرگاه آن در ۲۵ تا ۱۳ پیش از میلاد توسط هیرود بزرگ ساخته شد. این شهر بهترتیب برای حدود ۶۵۰ سال پایتخت یهودیه رومی، سوریه پریما بود و یکی از مراکز مهم فکری حوزه مدیترانه بهشمار میرفت.[۳][۴] روستای امروزی قیساریه میان تلآویو و حیفا واقع شده و در کنار دریای مدیترانه قرار دارد. در قیساریه دهها سال است که کاوشهای باستانشناسی انجام میشود و کشفهای زیادی در آن شده که گردشگران زیادی را به خود جلب میکند.
این محل نخستین بار در سدهٔ چهارم پیش از میلاد بهعنوان یک مستعمره و روستای بازرگانی فنیقی، با نام «برج استراتون»[۵] به افتخار حاکم صیدا، مسکون شد. این مکان در سدهٔ نخست پیش از میلاد، تحت حکومت حشمونیان گسترش یافت و به یک روستای یهودی تبدیل شد؛[۶] و در سال ۶۳ پیش از میلاد، هنگامی که جمهوری روم این منطقه را ضمیمه کرد، بهعنوان شهری خودمختار اعلام شد. سپس در دورهٔ روم، بهدست هیرود بزرگ، پادشاه تابع یهودیه، بهطور چشمگیری توسعه یافت؛ او بندری بنا کرد و شهر و بندر آن را به افتخار امپراتور آگوستوس با نام قیصریه نامگذاری کرد.
در اوایل دورهٔ روم، قیصریه مقر فرمانداران رومی منطقه شد.[۷][۸] این شهر از سدهٔ نخست تا ششم میلادی پیوسته مسکون بود و در دوران بیزانس به یکی از مراکز مهم اولیهٔ مسیحیت تبدیل شد. اهمیت آن احتمالاً پس از فتح مسلمانان در سال ۶۴۰ میلادی کاهش یافت؛ زمانی که شهر، که در عربی «قیساریه» (قيسارية) نامیده میشد، جایگاه خود را بهعنوان مرکز ایالتی از دست داد.[۹] پس از آنکه در سدهٔ یازدهم توسط حاکمان مسلمان دوباره استحکامبخشی شد، به تصرف صلیبیون درآمد؛ آنان نیز آن را تقویت کرده و به بندری مهم تبدیل کردند، تا اینکه سرانجام در سال ۱۲۶۵ بهدست ممالیک ویران شد.
ویرانههای شهر باستانی در زیر این روستای قیساریه، در دهههای ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ بهمنظور اهداف باستانشناسی کاوش شدند.[۱۰]
نام
[ویرایش]نام لاتین «قیصریه» (Caesarea) همچنین به چندین شهر دیگر در این منطقه نیز اطلاق میشد، بهویژه قیصریه در نزدیکی کوه هرمون و قیصریه، پایتخت کاپادوکیه.
تاریخچه
[ویرایش]برج استراتون
[ویرایش]برج استراتون (استراتونوس پیرگوس) در سدهٔ چهارم پیش از میلاد به دست عبداشترت یکم، یا استراتون یکم، پادشاه صیدون، بنیانگذاری شد.[۶] این مکان در آغاز بهعنوان یک مستعمرهٔ فینیقی و روستای بازرگانی تأسیس شد.[۵] در سال ۹۰ پیش از میلاد، فرمانروای یهودی، الکساندر یانائوس، برج استراتون را در چارچوب سیاست خود برای توسعهٔ صنعت کشتیسازی و گسترش پادشاهی حشمونیان تصرف کرد.[۶] برج استراتون برای دو نسل دیگر همچنان یک سکونتگاه یهودی باقی ماند، تا اینکه در سال ۶۳ پیش از میلاد منطقه تحت سلطهٔ رومیان قرار گرفت و آنان آن را شهری خودمختار اعلام کردند.[۶]
هیرود بزرگ، قیصریه را بنا میکند
[ویرایش]قیصریه در یهودیهٔ رومی، تحت فرمانروایی هیریود بزرگ، پادشاه دستنشاندهٔ یهودی، در حدود سالهای ۲۲ تا ۱۰/۹ پیش از میلاد در نزدیکی ویرانههای پایگاه دریایی کوچک برج استراتون ساخته شد.[۶] این محل، همراه با سراسر یهودیه، در سال ۳۰ پیش از میلاد از سوی روم به هیرود واگذار شد.[۱۱] این شهر مشرکنشین در دوران هیرود دگرگونیهای گستردهای را تجربه کرد و او آن را به افتخار امپراتور روم، قیصر آگوستوس، «قیصریه» نامید.[۶][۱۲] از این زمان، قیصریه بهعنوان پایتخت اداری، اقتصادی و فرهنگی استان یهودیه شناخته میشد.[۱۳]
در سال ۲۲ پیش از میلاد، هیرود ساخت یک بندر آبهای عمیق به نام «سباستوس» را آغاز کرد و انبارها، بازارها، خیابانهای عریض، حمامها، معبدی برای الههٔ روما و امپراتور آگوستوس، و بناهای عمومی باشکوهی را بنا نهاد.[۱۴] هیرود همچنین کاخ خود را بر روی دماغهای که به دریا پیش میرفت ساخت؛ این کاخ دارای استخری تزیینی بود که با رواقها احاطه شده بود.[۱۱][۱۲] هر پنج سال یکبار، این شهر میزبان مسابقات بزرگ ورزشی، نبردهای گلادیاتوری و اجراهای نمایشی در تئاتر خود، مشرف به دریای مدیترانه، بود.[۱۵]
بندر سباستوس
[ویرایش]هیرود بین سالهای ۲۲ تا ۱۵ پیش از میلاد دو موجشکن بندر را ساخت،[۱۶] و در سال ۱۰/۹ پیش از میلاد شهر و بندر را به امپراتور آگوستوس تقدیم کرد (واژهٔ «سباستوس» معادل یونانی «آگوستوس» است).[۱۷] سرعت ساختوساز، با توجه به اندازه و پیچیدگی این پروژه، چشمگیر بود.[۱۸] در اوج شکوفایی خود، سباستوس یکی از شگفتانگیزترین بندرهای عصر باستان به شمار میرفت. این بندر در ساحلی ساخته شده بود که هیچ بندر طبیعی نداشت و بهعنوان یک بندر تجاری مهم در دوران باستان، با بندر کلئوپاترا در اسکندریه رقابت میکرد. یوسف فلاوی مینویسد: «اگرچه موقعیت این مکان بهطور کلی نامساعد بود، [هیرود] چنان بر دشواریها غلبه کرد که استحکام بنا در برابر دریا شکستناپذیر بود و زیبایی آن نیز بیهیچ مانعی به کمال رسیده مینمود.»[۱۹]
در زمان ساخت خود در سدهٔ نخست پیش از میلاد، بندر سباستوس بزرگترین بندر مصنوعی ساختهشده در دریای آزاد بود و حدود ۱۰۰٬۰۰۰ متر مربع را دربر میگرفت.[۱۸][۲۰][۲۱]
موجشکنها از آهک و پوزولان ــ نوعی خاکستر آتشفشانی ــ ساخته شده بودند که در بتن زیرآبی به کار میرفت. هرود برای ساخت دو موجشکن، بیش از ۲۴٬۰۰۰ متر مکعب پوزولان را از شهر پوتئولی (Puteoli)، که امروزه پوتسولی (Pozzuoli) در ایتالیاست، وارد کرد؛ موجشکن جنوبی ۵۰۰ متر و موجشکن شمالی ۲۷۵ متر طول داشت.[۱۸]
حمل چنین حجمی از مصالح دستکم به ۴۴ محمولهٔ دریایی با کشتیهایی به ظرفیت ۴۰۰ تن نیاز داشت.[19] افزون بر این، هیرود ۱۲٬۰۰۰ متر مکعب سنگ کورکار (kurkar) از معادن محلی استخراج کرد تا بهعنوان قلوهسنگ استفاده شود و ۱۲٬۰۰۰ متر مکعب آهک شکفته نیز برای اختلاط با پوزولان فراهم آورد.[۲۲]
,_Caesarea_Maritima,_Israel_(15589720050).jpg)
معماران ناچار بودند راهی برای نصب قالبهای چوبی و ریختن بتن در زیر آب بیابند. یکی از روشها کوبیدن تیرکها در بستر دریا برای ساخت یک محفظه و سپس پر کردن تدریجی آن با بتن پوزولانی بود.[۱۸] با این حال، این روش به غواصان فراوانی نیاز داشت تا تختهها را در زیر آب به تیرکها متصل کنند و همچنین مقدار زیادی پوزولان مصرف میشد.
روش دیگر، که در موجشکن شمالی به کار رفت، استفاده از دیوارههای دولایهٔ چوبی بود. نجاران در خشکی جعبهای با تیرها و چارچوبهای داخلی و دیوارهای دولایه و آببند در بیرون میساختند. میان لایهٔ داخلی و خارجی این دیوار، فاصلهای حدود ۲۳ سانتیمتر وجود داشت.[۲۳]
گرچه این جعبه کف نداشت، فضای آببند میان دو دیواره باعث میشد بتواند روی آب شناور بماند. پس از انتقال به محل مورد نظر در دریا، پوزولان در فاصلهٔ میان دیوارهها ریخته میشد و جعبه در بستر دریا فرو مینشست و در گوشهها مهار میشد. سپس فضای داخلیِ آبگرفته بهتدریج توسط غواصان با ملات آهک ـ پوزولان و قلوهسنگ کورکار پر میشد تا از سطح آب بالاتر آید.[۲۳]
در موجشکن جنوبی از روش ساخت با بارج استفاده شد. بخش جنوبی سباستوس بیش از بخش شمالی در معرض امواج بود و به موجشکنهای مقاومتری نیاز داشت. بهجای روش دولایهٔ پرشده با قلوهسنگ، معماران بارجهایی را که با لایههایی از بتن پوزولانی و ملات آهک و ماسه پر شده بودند، در آب غرق کردند. این بارجها شبیه جعبههای بدون درپوش بودند و با اتصالات کام و زبانه (mortise and tenon)، همان روشی که در کشتیهای باستانی به کار میرفت، ساخته شده بودند تا آببندی آنها تضمین شود. بارجها ابتدا با لایهای به ضخامت ۰٫۵ متر از بتن پوزولانی سنگین میشدند و سپس به محل مورد نظر شناور میشدند. پس از آن، لایههای متناوب بتن پوزولانی و بتن آهکی بهصورت دستی درون بارج ریخته میشد تا به تدریج فرو رود و تا سطح آب پر شود.[۲۳]
با این حال، مشکلاتی بنیادین وجود داشت که سرانجام به نابودی بندر انجامید. بررسی هستههای بتنی موجشکنها نشان داده است که بتن مورد استفاده بسیار ضعیفتر از بتنهای هیدرولیکی پوزولانی مشابه در بندرهای باستانی ایتالیا بوده است. به دلایلی نامعلوم، ملات پوزولانی به اندازهٔ نمونههای ایتالیایی به قلوهسنگهای کورکار نمیچسبید.[۱۸] همچنین وجود سوراخهای کوچک اما فراوان در برخی از هستهها نشان میدهد که کیفیت آهک پایین بوده و امواج نیرومند بخشی از آن را پیش از سخت شدن از مخلوط خارج کردهاند.[۱۸]
علاوه بر این، در هر پنج هستهٔ مورد مطالعه در قیصریه، تودههای بزرگی از آهک یافت شد که نشان میدهد مخلوط بهدرستی هم زده نشده بود.[۱۸] با این حال، اگر بندر بر روی یک گسل زمینشناختی واقع در امتداد ساحل ساخته نشده بود، این ضعفها احتمالاً تأثیر جدی بر پایداری آن نمیگذاشت. فعالیتهای لرزهای بهتدریج موجشکنها را فرسوده کرد و باعث شد کج شوند و در بستر دریا فرو بنشینند.[۱۹] مطالعات رسوبات کف دریا در قیصریه نیز نشان داده است که در سدهٔ نخست یا دوم میلادی، یک سونامی این منطقه را درنوردیده است.[۲۴]
اگرچه مشخص نیست که این سونامی صرفاً به بندر آسیب رساند یا آن را بهکلی نابود کرد، اما میدانیم که تا سدهٔ ششم میلادی بندر دیگر قابل استفاده نبود و امروزه بقایای موجشکنهای آن بیش از ۵ متر زیر آب قرار دارند.[۲۵]
پایتخت استان رومی
[ویرایش]وقتی یهودیه در سال ۶ میلادی به یک استان رومی تبدیل شد، قیصریه جایگزین اورشلیم بهعنوان پایتخت غیرنظامی و نظامی آن شد و به اقامتگاه رسمی فرماندارانش، مانند پروکوراتور آنتونیوس فِلیکس و پرِفکت پونتیوس پیلاتوس، تبدیل گردید.[۲۶] این شهر عمدتاً یک مرکز تجاری بود که بر تجارت تکیه داشت.
قیصریه بهطور مفصل توسط مورخ رومی-یهودی سدهٔ نخست، یوسف فلاوی، توصیف شده است.[۲۷] یوسف فلاوی بندر آن را هماندازهٔ بندر پیرائوس، بندر اصلی آتن، توصیف میکند.[۲۰] بقایای ساختمانهای اصلی ساختهشده توسط هرود بزرگ و همچنین شهر قرون وسطایی هنوز امروز قابل مشاهده است، از جمله شهر صلیبیون، دیوارهای شهر، ارگ ویرانشده که توسط دریا احاطه شده، و بقایای کلیسا و یک کلیسای دوم. قیصریهٔ هیرودی بهسرعت رشد کرد و در زمان خود به بزرگترین شهر یهودیه تبدیل شد، با جمعیتی حدود ۱۲۵٬۰۰۰ نفر در گسترهای شهری به وسعت ۳٫۷ کیلومتر مربع (۱٫۴ مایل مربع). بر اساس گفتهٔ یوسف فلاوی، قیصریه در سال ۲۶ میلادی صحنهٔ یک اقدام مهم نافرمانی مدنی بود که در اعتراض به دستور پیلاطس برای نصب نشانهای عقاب در معبد اورشلیم رخ داد.[۲۸]
امپراتور وسپاسیان جایگاه آن را به مرتبهٔ یک کلونی ارتقا داد و نام آن را Colonia Prima Flavia Augusta Caesarea گذاشت. به گفتهٔ یوسف فلاوی، آغاز شورش یهودیان در سال ۶۶ میلادی توسط یونانیانِ یک خانهٔ بازرگانی در قیصریه و با قربانی کردن پرندگان در برابر یک کنیسهٔ محلی تحریک شد.[۲۹] در سال ۷۰ میلادی، پس از سرکوب شورش یهودیان، بازیهایی برای جشن پیروزی تیتوس در آنجا برگزار شد. بسیاری از اسیران یهودی به قیصریه آورده شدند؛ کاشر ادعا میکند که ۲٬۵۰۰ اسیر در بازیهای گلادیاتوری «قتلعام شدند».[۳۰]
در پی شورش بارکوخبا، در سال ۱۳۵ میلادی نام قیصریه به سوریه پالاِستینا تغییر یافت.[۳۱] قیصریه یکی از چهار کلونی رومی برای سربازان بازنشستهٔ رومی در منطقهٔ سوریه-فنیقیه بود.[۳۲] قیصریه در موزاییک ربّو (قرن سوم میلادی) نیز از نظر جمعیت غیر یهودی آن ذکر شده است.
باستان شناسی و بازسازی
[ویرایش]کاوشهای بزرگمقیاس باستانشناسی از دههٔ ۱۹۵۰ و ۱۹۶۰ آغاز شد و تا امروز ادامه دارد و توسط داوطلبانی که زیر نظر باستانشناسان فعالیت میکنند انجام میشود. بیشتر این کاوشها توسط ایالات متحده و اسرائیل انجام شده است.[۳۳] بقایای مربوط به دورههای مختلف کشف شدهاند، بهویژه از شهر بزرگ دورههای رومی و بیزانسی و از شهر مستحکم صلیبیون. از مهمترین یافتههای دورهٔ کلاسیک میتوان به تئاتر رومی؛ معبدی وقفشده به الههٔ روما و امپراتور آگوستوس؛ هیپودروم که در سدهٔ دوم بهعنوان تئاتری متعارف بازسازی شد؛ تیبِریوم که در آن باستانشناسان قطعهای سنگ آهکیِ بازاستفادهشده با کتیبهای وقفنامهای یافتند که نام پونتیوس پیلاتوس را ذکر میکند—تنها یافتهٔ باستانشناختی که نام و عنوان او را در خود دارد؛ یک قنات دوگانه که آب را از چشمههای دامنهٔ کوه کارمل میآورد؛ یک دیوار مرزی؛ و یک خندق ۲۰۰ فوتی (۶۰ متر) عرض که بندر را از جنوب و غرب محافظت میکرد.
در سال ۱۹۸۶، انجمن اکتشافات اسرائیل یافتههای باستانشناسی L.I. Levine و E. Netzer را طی سه فصل کاوش (۱۹۷۵، ۱۹۷۶ و ۱۹۷۹) در قیصریه منتشر کرد.[۳۴] در سال ۲۰۱۰، بررسیها و کاوشهای باستانشناسی توسط دانی واینبرگر و کارمیت گور از طرف سازمان آثار باستانی اسرائیل (IAA) انجام شد،[۳۵] و همچنین توسط پیتر گندلمن و یعقوب شارویت از طرف IAA، یوسف پوراث، بورلی گودمن و میخال آرتزی از طرف دانشگاه حیفا.[۳۶] این محوطه تا سال ۲۰۱۳ نیز همچنان مورد کاوش قرار گرفت.[۳۷] مرحلهٔ جدیدی از پژوهشها در سال ۲۰۱۸ تحت هدایت جوزف ال. رایف، فیلیپ لیبرمن و پیتر گندلمن از طرف دانشگاه وندربیلت و IAA آغاز شد.
در فوریهٔ ۲۰۱۵، باستانشناسان دریایی و اعضای باشگاه غواصی سازمان آثار باستانی اسرائیل اعلام کردند که حدود ۲۰۰۰ سکهٔ طلا متعلق به بیش از ۱۰۰۰ سال پیش کشف شده است. به گفتهٔ پژوهشگران، این سکهها ممکن است بخشی از کشتی تجاری بزرگی باشند که با شهرها و بنادر ساحلی مدیترانه در حال تجارت بوده و احتمالاً برای پرداخت حقوق پادگان نظامی فاطمی استفاده میشدهاند.[۳۸] در ژانویهٔ ۲۰۲۱، پژوهشگران این سکههای کشفشده در سال ۲۰۱۵ را دوباره بررسی کردند و صدها سکهٔ دیگر نیز بازیابی کردند. این سکهها با نوشتههای عربی در هر دو طرف، از طلای ۲۴ عیار و با خلوص ۹۵ درصد بودند.[۳۹]
یک مجموعهٔ بزرگ، واقع در منطقهٔ CC باستانشناسان، در نخستین انسولای شهر رومی و بیزانسی در جنوب دیوار صلیبی و نزدیک دریا، در امتداد دکومانوس، بهعنوان پرایتوریوم رومیِ فرماندار مالیِ سوارکاران استفاده میشد و سپس به مقر فرماندار بیزانسی تبدیل شد.[۴۰] این مجموعه شامل یک کلیسا-باسیلیکا با آبسیس بود که قضات در آن مینشستند، زیرا بنا بهعنوان تالار دادگستری استفاده میشد؛ چنانکه قطعات کتیبههایی که هزینههای قابل مطالبهٔ منشیان دادگاه را شرح میدهند، این امر را تأیید میکنند.
در سال ۲۰۱۸، یک موزاییک رنگارنگ و نادر مربوط به سدهٔ دوم تا سوم میلادی در پارک ملی قیصریه، نزدیک یک پل صلیبی، کشف شد. این موزاییک تصویر سه مرد با توگا، طرحهای هندسی و کتیبهای عمدتاً آسیبدیده به زبان یونانی را در بر دارد. این اثر یکی از معدود نمونههای باقیمانده از موزاییکهای آن دوره در اسرائیل است و با ابعاد ۳٫۵ در ۸ متر، به گفتهٔ کاوشگران، «کیفیتی بسیار نادر و بالا» دارد که با بهترین نمونههای اسرائیل قابل مقایسه است.[۴۱]
در سال ۱۹۶۲، تیمی از باستانشناسان اسرائیلی و آمریکایی در شنهای قیصریه سه قطعهٔ کوچک از یک کتیبهٔ سنگی عبری یافتند که شامل نامهای ناقص مکانهایی مرتبط با نوبتهای کاهنی بود (بخشهای دیگر بعداً بازسازی شد) و به سدههای سوم تا چهارم میلادی تاریخگذاری شد. ویژگی منحصربهفرد این کشف آن است که محلهای سکونت نوبتهای کاهنی در جلیل را نشان میدهد، مکانهایی که احتمالاً پس از نخستین جنگ یهود-روم در دورهٔ هادریان توسط یهودیان دوباره اسکان داده شده بودند.[۴۲][۴۳][۴۴][۴۵]
کلیسای اصلی بیزانسی، یک مارتیریون هشتضلعی، در سدهٔ ششم ساخته شد و دقیقاً بر روی سکویی قرار گرفت که پیشتر معبد هرود را نگه میداشت، همانگونه که در عمل رایج مسیحی معمول بود. این مارتیریون با موزاییکهای غنی فرش شده و با محوطههای کوچک شعاعی احاطه شده بود. باستانشناسان چندین سرستون برگدار یافتهاند که نماد صلیب را نیز در خود دارند. این محوطه بعدها دوباره مورد استفاده قرار گرفت و این بار به مسجد تبدیل شد.
در سال ۲۰۰۵، کاوشگران یک پنل قرن ششم را یافتند که بهخوبی حفظ شده بود و با موزاییکی نفیس از شیشهٔ طلایی و شیشهٔ رنگی مات تزئین شده بود و بهعنوان میز استفاده میشد؛ این اثر با نقش صلیبها و گلرزها طراحی شده بود.[۴۶] [۴۷]در سال ۲۰۱۸ نیز گنجینهای مهم شامل ۲۴ سکهٔ طلا و یک گوشوارهٔ طلایی کشف شد که بهطور احتمالی به سال ۱۱۰۱ میلادی نسبت داده میشود.[۴۸]
در سال ۲۰۲۵، باستانشناسان سازمان آثار باستانی اسرائیل (IAA) و شرکت توسعهٔ قیصریه یک تابوت سنگی مرمری مربوط به دورهٔ رومی را در قیصریه کشف کردند که حدود ۱۷۰۰ سال قدمت دارد. این تابوت صحنهای از مسابقهٔ نوشیدن میان خدایان دیونیسوس و هرکول را نشان میدهد. در این نقشبرجسته، هرکول در حال تکیه دادن و آشکارا مست تصویر شده، در حالی که دیونیسوس در کنار مئنادها، ساتیرها و پلنگها پیروز به تصویر کشیده شده است.[۴۹][۵۰][۵۱]
آباره
[ویرایش]چندین آباره بهصورت پیدرپی برای تأمین آب قیصریهٔ رومی و بیزانسی ساخته شدند: آباره مرتفع، قنات کمارتفاع و لولهٔ جنوبی.[۵۲][۵۳] قنات مرتفع آب را از دامنههای کارمل در شمالشرقی قیصریه تأمین میکرد و از دو دره، ناحال تنینیم و ناحال آدا، عبور میکرد.[۵۲] پنج کاوش نجاتبخش که بین سالهای ۱۹۹۴ تا ۲۰۰۲ انجام شد به درک بهتر روند توسعهٔ آنها کمک کرد و به انتشار پژوهشهایی توسط یوسف پوراث و دیگران انجامید.[۵۲][۵۳]
آباره مرتفع پیش از دو آباره دیگر ساخته شد.[۵۳] این آباره حدود شش قرن بهطور پیوسته مورد استفاده قرار گرفت، تا زمان سقوط شهر به دست سپاهیان مسلمان در سال ۶۴۰/۶۴۱ میلادی.[۵۲] این سازه از سه کانال تشکیل شده بود که بهصورت متوالی ساخته شدند و در طول تاریخ خود چندین بار دچار تغییر شدند.[۵۲] کانال A نخستین کانال بود، سپس کانال B ساخته شد که در کنار کانال A در سمت راست آن قرار داشت، و بعدها کانال C جایگزین کانال B شد.[۵۲] هر دو کانال A و B از چشمههای عین شونی (عبری: عینوت شونی) تغذیه میشدند، در حالی که کانال C از چشمههای مرتفعتر ناحال تنینیم آب میگرفت.[۵۲] کانال C یک کانال گرانشی بود که بر روی کانال B ساخته شد و تنها یک بخش آن شامل لولهکشی سهگانهٔ سفالی بود که در کف کانال B قرار داده شده بود.[۵۲] در جایی که کانال A از درهٔ ناحال آدا عبور میکند، بخشی از آن به کانال D منحرف شده بود.[۵۲]
کانال A در فاصلهای میان افتتاح قیصریه توسط هرود در سال ۱۰/۹ پیش از میلاد و دورهٔ هادریان (۱۱۷–۱۳۸ میلادی) ساخته شد؛ شواهد باستانشناسی (معماری و نوع نخستین اندود) نشان میدهد که این کانال پس از دورهٔ هیرود و احتمالاً در دوران دودمان فلاوی (۶۹–۹۶ میلادی) ساخته شده است.[۵۲] پس از آن، در دورهٔ هادریان، کانال B ساخته شد.[۵۲] به نظر میرسد انحراف کانال D پیش از ساخت مخزن مصنوعی آب ایجادشده توسط سد ناحال تنینیم بوده است.[۵۲] آخرین مرحلهٔ این قنات، کانال گرانشی (کانال C2) بود که برای جایگزینی لولهٔ کانال C ساخته شد.[۵۲]
قنات کمارتفاع (یا قنات سطح پایین)، که آب را از مخزن ناحال تنینیم تأمین میکرد، احتمالاً در اواخر سدهٔ پنجم یا اوایل سدهٔ ششم و در دورهٔ بیزانسی ساخته شده است، بر اساس نظر یشو درای که پیشنهاد خود را بر نامهٔ اسقف پروکوپیوس غزه (حدود ۴۶۵–۵۲۸ میلادی) به امپراتور آناستاسیوس یکم (حکومت ۴۹۱–۵۱۸ میلادی) استوار میکند.[۵۳] پروکوپیوس در این نامه به بازسازی بندر قیصریه اشاره میکند که نشانهای برای تاریخ پروژهٔ تنینیم ارائه میدهد.[۵۴] این دیدگاه با برآورد یوسف پوراث در سال ۲۰۰۲ که تاریخ ساخت را اواخر قرن چهارم یا اوایل قرن پنجم دانسته بود (بر اساس شواهد غیرمستقیم)، در تضاد است.[۵۳][۵۴] پوراث اشاره کرده است که این قنات تا سدهٔ ششم نیز مورد استفاده بوده است.[۵۳]
لولهٔ جنوبی (یا «قنات لولهای» در نقشهٔ SWP سال ۱۸۸۰[۵۴]) آب را از چشمهٔ عینالعسال در کرانهٔ راست (شمالی) حوضهٔ پایین ناحال هادرا، در حدود ۴ کیلومتری جنوب-جنوبشرقی شهر، به قیصریه منتقل میکرد.[۵۲][۵۳] این سازه احتمالاً به سدهٔ چهارم میلادی تعلق دارد و از لولههای سفالی ساخته شده بود که بیرون آنها با بتن پوشانده شده بود.[۵۳]
در دورهٔ صلیبی، شهر کوچک فرانکی ناچار بود برای تأمین آب خود از یک کانال روباز استفاده کند.[۵۵]
جستارهای وابسته
[ویرایش]نگارخانه
[ویرایش]
تاریخ
[ویرایش]ناصر خسرو در سال ۴۳۸ هجری در سفرنامهی خود مینویسد:
و از آن جا به شهری رسیدیم و آن را قیساریه خوانند و از عکه تا آن جا هفت فرسنگ بود. شهری نیکو با آب روان و نخلستان و درختان نارنج و باروی حصین و دری آهنین و چشمههای آب روان. در شهر مسجد آدینهای نیکو٬ چنان که چون در ساحتِ مسجد نشسته باشند تماشا و تفرج دریا کنند. و خُمی رخامین آن جا بود که همچو سفال چینی آن را تنُک کرده بودند چنان که صد من آب در آن گنجد،
پانویس
[ویرایش]- ↑ Raban, Avner; Holum, Kenneth G. (1996). Caesarea Maritima : a retrospective after two millennia. Leiden: E.J. Brill. p. xxvii
Caesarea Maritima, more commonly Caesarea Palaestinae in the ancient texts, was a foundation of Herod the Great. [Footnote: Also Caesarea Stratonis, etc.; see I. Benzinger, RE 4 (1894), s.v. Caesarea (10), 1291-92.]
- ↑ Masalha, N. (2018). Palestine: A Four Thousand Year History. Zed Books. pp. 97–98.
- ↑ Rabbān, A.; Holum, K.G. (1996). Caesarea Maritima: A Retrospective After Two Millennia. Documenta et monumenta orientis antiqui / Documenta et monumenta orientis antiqui. E.J.Brill. p. 578.
- ↑ Prawer, J.; Ben-Shammai, H. (1996). The History of Jerusalem: The Early Muslim Period (638-1099). NYU Press. p. 10.
- 1 2 Evans, Craig A. (14 January 2014). The Routledge Encyclopedia of the Historical Jesus
- 1 2 3 4 5 6 Duane W. Roller; Robert L. Hohlfelder (1983). "The Problem of the Location of Straton's Tower". Bulletin of the American Schools of Oriental Research (252): 61–68.
- ↑ "Founded in the years 22-10 or 9 B.C. by Herod the Great, close to the ruins of a small Phoenician naval station named Strato's Tower (Stratonos Pyrgos, Turns Stratonis), which flourished during the 3d to 1st c. B.C. This small harbor was situated on the N part of the site. Herod dedicated the new town and its port (limen Sebastos) to Caesar Augustus. During the Early Roman period, Caesarea was the seat of the Roman procurators of the province of Judea. Vespasian, proclaimed emperor at Caesarea, raised it to the rank of Colonia Prima Flavia Augusta, and later Alexander Severus raised it to the rank of Metropolis Provinciae Syriae Palestinae." A. Negev, "CAESAREA MARITIMA Palestine, Israel" in: Richard Stillwell et al. (eds.), The Princeton Encyclopedia of Classical Sites (1976).
- ↑ Isaac, B.H., The Near East Under Roman Rule: Selected Papers (Brill, 1997), p. 15
- ↑ Archaeological literature in the 1970s seemed to favour complete abandonment in the 7th century, but this view has been corrected with further excavations in the 1980s. See
- ↑ Raban and Holum, 1996, p. 54
- 1 2 In the year 30 BCE the (Phoenician) village was awarded to Herod, who built a large port city at the site, and called it "Caesarea" in honor of his patron Octavian Augustus Caesar....The city transformed rapidly into a great commercial centre, and by the year 6 BCE became the headquarters of the Roman government in Palestine. Since Caesarea had no rivers or springs, drinking water for the prospering Roman and Byzantine city was brought via a unique high-level aqueduct, originating at the nearby Shuni springs, some 7.5 km northeast of Caesarea. [...] Caesarea served as a base for the Roman legions who quelled the Great Revolt that erupted in 66 BCE [sic], and it was here that their commanding general Vespasian was declared Caesar. After the destruction of Jerusalem, Caesarea became the most important city in the country: Pagans, Samaritans, Jews and Christians lived here in the third and fourth centuries CE
- 1 2 Gilman, D. C.; Peck, H. T.; Colby, F. M., eds. (1905). "Cæsarea Palestinæ" . New International Encyclopedia (1st ed.). New York: Dodd, Mead.
- ↑ Masalha, Nur (2018). Palestine : a four thousand year history. London. p. 93
- ↑ Crossan, 1999, p. 232
- ↑ Hohlfelder, Robert L. "Caesarea". Anchor Yale Bible Dictionary. 1: 800.
- ↑ Votruba, G., 2007, Imported building materials of Sebastos Harbour, Israel, International Journal of Nautical Archaeology 36: 325-335.
- ↑ Raban, A., 1992. Sebastos: the royal harbour at Caesarea Maritima - a short-lived giant, International Journal of Nautical Archaeology 21: 111-124.
- 1 2 3 4 5 6 7 Hohlfelder, R. 2007. "Constructing the Harbour of Caesarea Palaestina, Israel: New Evidence from ROMACONS Field Campaign of October 2005". International Journal of Nautical Archaeology 36:409-415.
- 1 2 Holum, K. 1988. King Herod's Dream: Caesarea on the Sea. New York: Norton.
- 1 2 George Menachery, 1987 in Kodungallur, City of St. Thomas, Azhikode, 1987, Chapter II note 19 quotes the National Geographic article: Robert L. Hohlfelder, "Caesarea Maritima, Herod the Great's City on the Sea". The National Geographic, 171/2, February 1987, pp. 260-79. 2000 years ago, Caesarea Maritima welcomed ships to its harbour called Sebastos. Featuring innovative design and hydraulic concrete, this building feat set a standard for harbours to come. A monumental work, city and harbour were constructed on an unstable storm-battered shore, at a site lacking a protective cape or bay. The project challenged Rome's most skilled engineers. Hydraulic concrete blocks, some weighing 50 short tons (45 t) anchored the north breakwater of the artificial harbour ... Caesarea Maritima, rival to Alexandria in the Eastern trade, a city worthy to be named for Herod's patron, Caesar Augustus, master of the Roman world, in view of its opulence and magnificence.
- ↑ Votruba, G. 2007. "Imported Building Materials of Sebastos Harbour, Israel." International Journal of Nautical Archaeology 36:325-335.
- ↑ Porath, Yosef; Epstein, Mindi; Friedman, Zaraza; Michaeli, Talila (2013). Hurowitz, Ann Roshwalb (ed.). Caesarea Maritima I: Herod's circus and related buildings Part 1: Architecture and stratigraphy. Vol. 53. Israel Antiquities Authority
- 1 2 3 Brandon, C., 1996, Cements, Concrete, and Settling Barges at Sebastos: Comparisons with Other Roman Harbor Examples and the Descriptions of Vitruvius, Caesarea Maritima: A Retrospective after Two Millennia, 25-40.
- ↑ Reinhardt, E., Goodman, B., Boyce, J., Lopez, G., Hengstum, P., Rink, W., Mart, Y., Raban, A. 2006. "The Tsunami of 13 December A.D. 115 and the Destruction of Herod the Great's Harbor at Caesarea Maritima, Israel." Geology 34:1061-1064
- ↑ Reinhardt, E., Goodman, B., Boyce, J., Lopez, G., Hengstum, P., Rink, W., Mart, Y., Raban, A. 2006. "The Tsunami of 13 December A.D. 115 and the Destruction of Herod the Great's Harbor at Caesarea Maritima, Israel." Geology 34:1061-1064
- ↑ A History of the Jewish People, H. H. Ben-Sasson editor, 1976, page 247: "When Judea was converted into a Roman province [in 6 CE, page 246], Jerusalem ceased to be the administrative capital of the country. The Romans moved the governmental residence and military headquarters to Caesarea. The centre of government was thus removed from Jerusalem, and the administration became increasingly based on inhabitants of the Hellenistic cities (Sebaste, Caesarea and others)."
- ↑ Jewish Antiquities XV.331ff; The Jewish War, I.408ff
- ↑ Antiquities of the Jews XVII:III:1,2,3. The Jewish War II:IX:3.
- ↑ , Perseus Project BJ2.14.5
- ↑ Kasher, Aryeh (1990) Jews and Hellenistic Cities in Eretz-Israel: Relations of the Jews in Eretz-Israel with the Hellenistic Cities During the Second Temple Period (332 BCE-70CE)
- ↑ Shimon Applebaum (1989) Judaea in Hellenistic and Roman Times: Historical and Archaeological Essays, Brill Archive;
- ↑ Butcher, Kevin (2003). Roman Syria and the Near East. Getty Publications. p. 320
- ↑ https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1988-09-04-vw-1925-story.html
- ↑ https://www.israelexplorationsociety.com/
- ↑ http://www.antiquities.org.il/m_digs_eng.aspx?shana=2010
- ↑ Israel Antiquities Authority, Excavators and Excavations Permit for Year 2010, Survey Permit # A-5949, Survey Permit # G-10, and Survey Permit # G-25
- ↑ Israel Antiquities Authority, Excavators and Excavations Permit for Year 2013, Survey Permit # A-6743
- ↑ https://www.bbc.com/news/world-middle-east-31517433
- ↑ Bradley, Charlie (15 January 2021). https://www.express.co.uk/news/world/1384582/archaeology-news-shipwreck-treasure-valuable-israel-spt
- ↑ Patrich, Joseph (2008). "A Government Compound in Roman-Byzantine Caesarea". The New Encyclopedia of Archaeological Excavations in the Holy Land (NEAEHL). Vol. 5. pp. 1668–1680.
- ↑ https://www.timesofisrael.com/rare-greek-inscription-and-colorful-1800-year-old-mosaic-uncovered-at-caesarea/
- ↑ Avi-Yonah, Michael (1962). "A List of Priestly Courses from Caesarea". Israel Exploration Journal. 12 (2): 137–139.
- ↑ Avi-Yonah, Michael (1964). "The Caesarea Inscription of the Twenty-Four Priestly Courses". Eretz-Israel: Archaeological, Historical and Geographical Studies. L.A. Mayer Memorial Volume (1895-1959): 24–28
- ↑ Samuel Klein, Barajta der vierundzwanzig Priester Abteilungen (Baraitta of the Twenty-Four Priestly Divisions), in: Beiträge zur Geographie und Geschichte Galiläas, Leipzig 1909
- ↑ Vardaman, E. Jerry and Garrett, J.L., The Teacher's Yoke, Waco TX 1964
- ↑ https://web.archive.org/web/20190621112626/https://www.haaretz.com/1.4984722
- ↑ https://web.archive.org/web/20080228223934/http://www.haaretz.com/hasite/images/iht_daily/D280108/250mosaic_Jes.jpg
- ↑ https://www.bbc.com/news/world-middle-east-46429990
- ↑ https://www.jpost.com/archaeology/article-857056
- ↑ https://www.timesofisrael.com/archaeologists-find-unique-1700-year-old-sarcophagus-depicting-booze-battle-between-2-gods/
- ↑ https://www.jns.org/1700-year-old-roman-sarcophagus-uncovered-in-caesarea/
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 https://publications.iaa.org.il/atiqot/vol81/iss1/10
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Schram, Wilke D. (2013). "Caesarea (Israel)". romanaqueducts.info.
- 1 2 3 Dray, Yehoshua (Yeshu) (2014). Christoph Ohlig; Tsvika Tsuk (eds.). "Taninim Dam – A Byzantine Flushing Mechanism" (PDF). Cura Aquarum in Israel II: Water in Antiquity: Proceedings of the 15th International Conference on the History of Water Management and Hydraulic Engineering in the Mediterranean Region, Israel, 14– 20 October 2012. Schriften der Deutschen Wasserhistorischen Gesellschaft (DWhG) e. V. 21. Translated by Miriam Webber and edited by Ilana Gonen. Papierfliegerverlag (Clausthal-Zellerfeld), for DWhG (Siegburg) and Israel Nature and Parks Authority: 81-91 (88).
- ↑ https://caesarea.com/en/rec-leisure/the-aqueduct/
- مشارکتکنندگان ویکیپدیا. «Caesarea Maritima». در دانشنامهٔ ویکیپدیای انگلیسی، بازبینیشده در ۱۸ مه ۲۰۱۵.
پیوند به بیرون
[ویرایش]
- انحلالها در پادشاهی اورشلیم
- باستانشناسی دریایی در اسرائیل
- بنیانگذاریها در سده ۱ (پیش از میلاد) در یهودیه
- بنیانگذاریهای دهه ۱۱۰۰ (میلادی) در پادشاهی اورشلیم
- پارکهای ملی اسرائیل
- تاریخ اسرائیل
- شهرهای فینیقی
- قلعهها در اسرائیل
- قلعهها و دژهای پادشاهی اورشلیم
- قلعههای جنگهای صلیبی
- قلعههای صلیبیون
- قیصریه (اسرائیل)
- محوطههای باستانشناختی در اسرائیل
- مناطق حفاظتشده استان حیفا
- مناطق مسکونی بنیانگذاریشده در سده ۱ (پیش از میلاد)
- مناطق مسکونی پیشین در جنوب غربی آسیا
- مناطق مسکونی در امپراتوری بیزانس
- یهودیت در روم باستان
- فهرست آزمایشی میراث جهانی یونسکو
- شهرهای نابودشده
- آبارههای رومی خارج از روم