قالی پازیریک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
قالی پازیریک
Pazyrykfull.jpg
قالی بدست آمده از دره پازیریک
اطلاعات کلی
نام قالی پازیریک
دوره به‌طور قطعی مشخص نیست. احتمالاً پارت‌ها یا مادها
تاریخ ساخت سده پنجم و چهارم پیش از میلاد
محل اکتشاف دره پازیریک (جنوب سیبری مرکزی و در ۷۹ کیلومتری مرز مغولستان)
کاشف سرگی رودنکو، باستان‌شناس روس
تاریخ کشف ۱۳۲۸ (۱۹۴۹)
محل نگهداری موزه آرمیتاژ، سن پترزبورگ، روسیه
اطلاعات فیزیکی
جنس پشم
اندازه ۱٫۹۸ در ۱٫۸۹ متر

قالی پازیریک قدیمی‌ترین فرش جهان است که در سال‌های ۱۳۲۶ تا ۱۳۲۸ خورشیدی (۱۹۴۹-۱۹۴۷) توسط سرگی رودنکو، باستان‌شناس روسی در دره پازیریک واقع در ابتدای رشته‌کوه‌های آلتای در محدوده کشور روسیه، در کنار اشیاء باستانی مشهوری مانند گلدان چوبی، مومیایی دوید، نقش اسب سواری[۱] به همراه آثاری دیگر در گور یخ‌زدهٔ یکی از فرمانروایان سکایی کشف شد.[۲]

قالی پازیریک یک قالی پشمی با رنگهای زنده‌است. این فرش چهارگوش تقریباً مربع بوده و ابعاد آن ۱٫۹۸ در ۱٫۸۹ متر است. نقش‌هایی که در آن دیده می‌شود شامل تصویر سوارکاران، آهوهای در حال چرا کردن و جانوران افسانه‌ای با سر عقاب و بدن شیر است و حاشیه‌ای گل‌دار دارد.

هویت تاریخی[ویرایش]

سرگی رودنکو پس از بررسی ساختار فرش و نگاره‌های آن متوجه شباهت زیاد نقش‌مایه‌های این فرش با نقش برجسته‌های تخت جمشید شد.[۳] بیشتر پژوهشگران این قالی را از دست‌بافت‌های پارت‌ها یا مادها می‌دانند. اما همچنان دربارهٔ تاریخچه حقیقی این فرش نظریه‌های متفاوتی ارائه شده‌است که بی‌تاثیر از جریان‌های سیاسی نبوده‌است[۲]

سایت‌های ایرانی به‌طور قطعی پازیریک را متعلق به ایران نشان می‌دهند اما این نظریه با تحقیقات دانشمندان تطابق ندارد. فرش پازیریک به‌طور حتم متعلق به دوره پارت‌ها یا مادی‌ها بوده‌است و از نظر جغرافیایی متعلق به شمال ایران و اطراف دریای خزر بوده‌است، دانشمندان گمان می‌برند که این فرش از نظر محدوده ساخت، به احتمال قوی متعلق به ارمنستان کنونی یا بخش‌های شمالی ایران است.[۴]

بررسی‌ها[ویرایش]

نتایج آزمایش رادیواکتیو قدمت گورهای دره پازیریک را تا سده‌های پنجم و چهارم پیش از میلاد نشان داده‌است.

دره پازیریک دره‌ای کوچک در شمال کوهستان آلتایی (در جنوب سیبری مرکزی و در ۷۹ کیلومتری مرز مغولستان) است.[۲]

نشانه‌های زیادی وجود دارد که بافت و طرح این فرش را به قوم لر نسبت می‌دهد از جمله نوع گره‌های فرش و همچنین یک ردیف ستاره‌های چهارپر نقش شده در قسمت مرکزی این فرش که روی اشیای مکشوف در لرستان نیز دیده می‌شود.[۵][۶][۷][۸]

نگارخانه[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «قدیمی‌ترین فرش جهان». تاریخ فرش. 
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ ۲٫۲ «پازیریک». دانشنامه اسلامیکا. 
  3. اوپی. ص ۲۶، ۲۸. 
  4. «فرش پازیریک». تاریخ ما. بازبینی در 27/08/1396. 
  5. جیمز اوپی، «معمایی بنام پازیریک»، ترجمة کیخسرو سُبحه، قالی و گلیم، دورة 2، ش 3 (شهریور 1372)؛ صفحه 26 تا 28
  6. ماریا. زاویتوخینا، «پازیریک»، پیام یونسکو، سال 8، ش 86 (دی 1355)
  7. جیمز اوپی، «معمایی بنام پازیریک»، ترجمة کیخسرو سُبحه، قالی و گلیم، دورة 2، ش 3 (شهریور 1372)؛ صفحه 29
  8. پرهام سیروس «قالی پازیریک چگونه ممکن است بافت بیابانگردان آلتایی باشد»، فرش دستباف ایران، سال 3، ش 1 (بهار و تابستان 1375 الف)؛

پیوند به بیرون[ویرایش]