تندیس بزرگ‌زاده اشکانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
تندیس بزرگ‌زاده اشکانی
SurenaImage.jpg
اطلاعات کلی
نام تندیس بزرگ‌زاده اشکانی
دوره اشکانیان
تاریخ ساخت ۱۵۰ سال پس از میلاد
منسوب به سورنا
محل اکتشاف روستای شمی شهر ایذه در استان خوزستان
تاریخ کشف ۱۳۱۲ه‍.ش
محل نگهداری موزه ایران باستان
اطلاعات فیزیکی
جنس برنز
اندازه ۱۹۴ سانتیمتر (بلندی)
۶۰ سانتیمتر (پهنا)

تندیس بزرگ‌زاده اشکانی یا مرد شمی یکی از اصلی‌ترین آثار باقی‌مانده از هنر اشکانیان است. جنس این تندیس از مفرغ توخالی است.[۱]این تندیس در موزه ایران باستان نگهداری می‌شود. اغلب محققان بر این باورند که این تندیس منسوب به سورنا سردار مشهور پارت‌ها ست.[۲][۳]اما پروفسور آرش سلحشور معتقد است این تندیس متعلق به یکی از شاهک‌های الیماییان (کامناسکیر) است که همزمان با حکومت‌های سلوکیان و اشکانیان در بخش‌هایی از جنوب غربی ایران فرمانروایی می‌کردند. به اعتقاد آندره گدار سر و بدن این مجسمه جداگانه ساخته شده‌اند و ساخت آن‌ها نیز در دو محل جداگانه صورت گرفته‌است. اگر چه گدار مي گويد که جنس مفرغ سر مجسمه با بدنه آن متفاوت است اما هيچ دليلي را در اين خصوص يادآور نمي شود. زمانی که در سال 1936م، اورل اشتاین باستان‌شناس یهودی اهل مجارستان، از محوطه روستای تاریخی شمی بازدید کرد، دریافت که مردم، مجسمه بزرگی از جنس مفرغ را کشف کرده‌اند و از آن نگهداری می‌کنند. اورل اشتاین با بررسی و حفاری محلی که مجسمه در آنجا پیدا شده بود، ده‌ها شیء تاریخی و پایه‌های مجسمه مفرغی را یافت. این اکتشافات، اهمیت محوطه تاریخی شمی را آشکار کرد و باعث شد باستان شناسان دیگری نیز به کاوش در آن بپردازند؛ این کاوش‌ها همچنان در محوطه شمی ادامه دارد.[۴]

اکتشاف[ویرایش]

تندیس مرد شمی در سال ۱۳۱۲ه‍.ش در حوالی «کله چندار» روستای شمی از شهر ایذه، هنگامی که کارگران مشغول پی کنی برای ساخت و ساز بودند با پیکرهٔمفرغی بزرگی برخورد می‌کنند.[۵] این تندیس با شماره ۲۴۰۱ در موزه ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۶]

مشخصات[ویرایش]

تندیس مرد شمی، ۱۹۴ سانتیمتر بلندی و پهنای آن ۶۰ سانتیمتر است و از مفرغ توخالی به شیوه ریخته‌گری ساخته شده‌است.[۱]آرایش موها و پوشش آن مانند سوارکاران است. بالاپوش یقه هفتی و شوار بر تن دارد و کمربندش با پلاک‌های فلزی آراسته شده‌است.[۷] دست راست این تندیس، بطور کامل و دست چپش از مچ به پایین از بین رفته‌است.

آثار هنری مرتبط[ویرایش]

  • در تاریخ ۱۲ مهر ۱۳۹۴ کتابی با عنوان «الیما مرد مفرغی شمی» در موزه ملی ایران رونمایی شد.[۸]
  • فیلم کوتاه مستندی به نام «شمی؛ زادگاه مرد مفرغی، نیایشگاهی الیمایی» توسط خبرگزرای میراث فرهنگی ساخته شد که در آن از کشف آثار مرتبط با دوره الیمائی در محوطه کشف تندیس مرد شمی می‌پردازد.[۹]

نگارخانه[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ سید نوید خوش نظر. «مجسمه مرد شمی متعلق به کیست؟». مجله اینترنتی آنزانتک، ۲۴ فروردین ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۵. 
  2. «سردار پارت‌ها در ایذه». موسسه فرهنگی و اطلاع‌رسانی تبیان. 
  3. «The Battle of Carrhae Parthian Empire». بازبینی‌شده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۵. 
  4. «SHAMI STATUE». بازبینی‌شده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۵. 
  5. «مرد پارتی، مرد شمی، یا سردار پارت‌ها». خبرگزاری میراث فرهنگی. بازبینی‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۵. 
  6. «ادامه جدال مجسمه‌های شهری؛ اشک مرد اشکانی هم درآمد». پایگاه خبری آفتاب، ۱۹ تیر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۵. 
  7. «دامه جدال مجسمه‌های شهری؛ اشک مرد اشکانی هم درآمد». خبرآنلاین، ۱۹ تیر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۱۰ نوامبر ۲۰۱۵. 
  8. «کتاب الیما مرد مفرغی شمی رونمایی می‌شود». خبرگزرای کتاب ایران، ۱۱ مهر ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۱۵ نوامبر ۲۰۱۵. 
  9. «شمی؛ زادگاه مرد مفرغی، نیایشگاهی الیمایی». خبرگزاری میراث فرهنگی، ۳ آذر ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۱۶ نوامبر ۲۰۱۵. 

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]