ریسک سیستمی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

ریسک سیستمی (انگلیسی: Systemic risk) در دانش مالی، به معنای احتمال سقوط ناگهانی، در کل یک سیستم مالی می‌باشد.[۱][۲] این ریسک می‌تواند منجر به بی‌ثباتی یا آشوب در بازارهای مالی گردد.[۳][۴] موضوع مهم دیگر در بحث ریسک سیستمی، سرایت ریسک است؛ که به معنی احتمال گسترش تغییرات مهم اقتصادی در یک کشور، به کشورهای دیگر می‌باشد. سرایت به دو نوع سرایت طرف معامله و سرایت اطلاعات، طبقه‌بندی می‌شود. هر یک از انواع سرایت در بازار مالی مورد نظر، در نهایت به سمت ریسک سیستمی هدایت خواهد شد.[۵] بحران‌های بانکداری دهه‌های پیش و در رأس آنها بحران مالی ۲۰۱۲–۲۰۰۷، سبب شد تا بحث ریسک سیستمی در بازارهای مالی، مورد توجه سیاست‌گذاران کلان اقتصادی، قرار گیرد.[۶]

ریسک فراگیر به احتمال از کارافتادگی در کل سیستم در اثر ایجاد شکست یا بحران در یک بخش یا قسمتی از بازار اطلاق می‌گردد. این ریسک در اثر حرکت هم‌زمان یا همبستگی بین بخش‌های بازار ایجاد می‌شود؛ بنابراین ریسک فراگیر زمانی اتفاق می‌افتد که همبستگی بالایی بین ریسک‌ها و بحران‌های بخش‌های مختلف بازار وجود داشته باشد یا زمانی که ریسک‌های بخش‌های مختلف در یک بخش از بازار یا یک کشور با سایر بخش‌ها و کشورها مرتبط و همبسته باشد.[۷]

آچاریا و همکاران (۲۰۰۹) تعریف زیر را ارائه دادند:

«ریسک توزیع گسترده ورشکستگی و ناتوانی مؤسسات مالی یا یخ زدن بازارهای سرمایه که می‌تواند به‌طور قابل‌ملاحظه‌ای عرضه سرمایه به بخش واقعی اقتصاد را کاهش دهد». ريسك فراگیر (سیستمی) احتمال سقوط در سيستم مالي است. اين ريسك مي‌تواند منجر به بي‌ثباتي و يا آشوب در بازارهاي مالي شود كه در اثر وقوع حوادث و رويدادها يا شرايط غيرسيستماتيك در واسطه‌های مالي ايجاد و يا برانگيخته و تشديد مي‌شود. ريسك فراگیر به احتمال از كارافتادگي در كل سيستم در اثر ايجاد شكست يا بحران در يك بخش يا قسمتي از بازار اطلاق مي‌گردد. اين ريسك در اثر حركت هم‌زمان و يا همبستگي بين بخش‌هاي بازار ايجاد مي‌شود. بنابراين ريسك فراگیر زماني اتفاق مي‌افتد كه همبستگي بالايي بين ريسك‌ها و بحران‌هاي بخش‌هاي مختلف بازار وجود داشته باشد و يا زماني كه ريسك‌هاي بخش‌‌‌‌‌‌‌‌هاي مختلف در يك بخش از بازار يا يك كشور با ساير بخش‌ها و كشورها مرتبط و همبسته باشد. عواملي كه باعث می‌شود ريسك فراگیر تشديد شود عبارت‌اند از: 1. مفهوم اقتصادي مدل‌ها به‌خوبی درك نمي‌شود.‌ ممكن است مدل اقتصادي هر شخصي صحيح و درست باشد ولي اين حقيقت كه تمام مدل‌ها از مباني تئوريكي مشابهي استفاده مي‌كنند و اينكه رابطه بين بازارهاي مالي و اقتصاد به‌خوبی درك نشده، به تشديد شدن ريسك فراگیر منجر مي‌شود. 2. ريسك‌هاي نقدينگي در مدل‌هاي ارزش‌گذاری مورد استفاده در معاملات بازارهاي مالي به‌طور كامل در نظر گرفته نمي‌شود. ازآنجاکه تمام مدل‌هاي در اين سناريو درگير نمي‌شوند، تمام مشاركت‌كنندگان در يك بازار غيرنقدشونده با استفاده از اين مدل‌ها با ريسك فراگیر مواجه مي‌شوند. تعاریف متفاوتی از ریسک فراگیر در سال‌های اخیر ارائه شده است، بانک مرکزی اروپا (ECB) ریسک فراگیر را به‌صورت ریسکی که، ناتوانی یک نهاد برای رسید به اهدافش در موعد مقرر باعث شود بقیه نهاد‌ها در این زمان نتوانند به اهدافشان برسند. این چنین شکستی باعث مشکلات نقدینگی و اعتباری معنی‌داری می‌شود و در نتیجه می‌تواند اعتبار یا پایداری بازار را تهدید کند. بن برناک ، کارشناس امور بانکی آمریکا، تعریف وسیع‌تری از ریسک فراگیر اراده می‌دهد، به این صورت که ریسک فراگیر، پیشرفت‌هایی است که نه‌تنها یک یا دو سازمان بلکه پایداری کل سیستم مالی و درنتیجه اقتصاد وسیع‌تر را تهدید می‌کند. بعد از تعریف مفهوم ریسک فراگیر باید ابزار اندازه¬گیری مناسب برای آن طراحی گردد، که علاوه بر تکنیک‌های پیچیده برای طراحی شاخص‌هایی که در مقابل بحران‌های سیستمی هشدار می‌دهند، به در دسترس بودن اطلاعات لازم به‌عنوان ورودی‌های شاخص نیز بستگی دارد. همچنین باید به ارتباط متقابل بین مؤسسات مالی نیز توجه شود. اندازه¬گیری ریسک فراگیر را می‌توان به دو عنصر تفکیک نمود: اولی بر تشخیص شاخص‌های هشدار اولیه برای حباب دارایی‌ها و دومی به ارزیابی نقش مؤسسات انفرادی در ریسک فراگیر تمرکز دارد.

[۷]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. What is Systemic Risk
  2. The Economics of Legal Tender Laws, Jorg Guido Hulsmann (includes detailed commentary on systemic risk inherent in بانکداری ذخیره کسری)
  3. Banking and currency crises and systemic risk, George G. Kaufman (World Bank), بایگانی اینترنت
  4. What is systemic risk anyway?, Gerald P. Dwyer
  5. Systemic Risk: Relevance, Risk Management Challenges and Open Questions, Tom Daula
  6. Systemic Risk, Steven L. Schwarcz
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ خطای یادکرد: خطای یادکرد:برچسب <ref>‎ غیرمجاز؛ متنی برای یادکردهای با نام :0 وارد نشده‌است. (صفحهٔ راهنما را مطالعه کنید.).

[۱]

  • ابراهیم‌پور، سامان. 7. اندازه‌گیری ریسک سیستمی با رویکرد مفصل. سازمان بورس، 1395.