دوره پیش‌دودمانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
لوحه نارمر که گمان می‌رود یکپارچگی دو مصر را به تصویر کشیده باشد.

دوره پیش دودمانی مصر باستان، که با نام‌های دورهٔ آغاز سلسله‌ها،[۱] سلسلهٔ صفر[۲] یا دوره ۰ و نقاده III نیز شناخته می‌شود، دوره‌ای از تاریخ مصر است که روند تشکیل حکومت شکل آشکارتری به خود می‌گیرد. این دوره تقریباً از ۳۲۰۰ پیش از میلاد و پادشاهی شاه عقرب اول تا ۳۰۰۰ پیش از میلاد ادامه داشت. در این دوره اندیشه اینکه پادشاهان به عنوان سر دستگاه حکومتی وجود داشته باشند، پدید آمده بود ولی این پادشاهان هنوز بخشی از یک دودمان را تشکیل نمی‌دادند. احتمال دارد که پادشاهان این دوره نه تنها به هم هیچ ربطی نداشته باشند، که در دوران فرمانروایی خود در نبرد با یکدیگر بوده باشند. در این هنگام مصر هنوز یکپارچه نشده بود و با برآمدن نارمر (در بعضی نوشتارها همان منس) در۳۱۵۰ پیش از میلاد، این یکپارچگی پدید آمد و نخستین دودمان مصر تشکیل شد.

نخستین موارد ثبت شده از زبان مصری در نوشته‌های هیروگلیف در این دوران پدید آمدند. شواهد باشتان‌شناسانه محکمی نیز وجود مناطق مسکونی مصری نشین مستعمره‌وار در جنوب کنعان را اثبات می‌کنند.

شهرها[ویرایش]

چندین شهر کوچک و بزرگ در این دوره در کناره نیل به وجود آمدند. سده‌ها جنگ و نبرد اما مصر علیا را به سه منطقه اصلی تقسیم کرد: تینیس، نقاده، و نخن. به دلیل قرار گرفتن در میان دو شهر دیگر، نقاده نخستین شهری بود که سقوط کرد. پس از سقوط نقاده، تینیس توانست همه مصر سفلی را به تصرف خود درآورد. روابط تینیس و نخن نامشخص است ولی این احتمال هست که این دو شهر به گونه مسالمت‌آمیز متحد شده باشند و پادشاهان تینیسی فرماندهی هر دو منطقه را در دست گرفته باشند. فرمانروایان شهر تینیس در گورستان ام‌القعاب در ابیدوس به خاک سپرده شده‌اند.

پیشرفت[ویرایش]

بعضی از دستاوردهای فناوری و کشاورزی و تاریخی برای نخستین بار در این دوره دیده شده‌اند. از جمله این نوآوری‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • نخستین هیروگلیف‌ها
  • نخستین شرح‌ها بر وضعیت جغرافیایی مناطق که بر روی لوحه‌هایی به تصویر کشیده می‌شدند
  • نخستین به‌کارگیری سِرِخ‌ها
  • نخستین گورستان‌های ویژه خاندان پادشاهی
  • به گمانی نخستین سامانه‌های آبیاری

منابع[ویرایش]

  1. «دورهٔ آغاز سلسله‌ها» [باستان‌شناسی] هم‌ارزِ «Proto-Dynastic period» مترادفِ: «دورهٔ جرزه‌ای، سلسلهٔ صفر» هم‌ارزِ واژهٔ بیگانه‌ای دیگر (Gerzean period, Dynasty o)؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر غلامعلی حداد عادل، «فارسی»، در دفتر ششم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۸۵-۶ (ذیل سرواژهٔ دورهٔ آغاز سلسله‌ها) 
  2. «سلسلهٔ صفر» [باستان‌شناسی] هم‌ارزِ «0 Dynasty»؛ منبع: گروه واژه‌گزینی و زیر نظر غلامعلی حداد عادل، «فارسی»، در دفتر ششم، فرهنگ واژه‌های مصوب فرهنگستان، تهران: انتشارات فرهنگستان زبان و ادب فارسی، شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۷۵۳۱-۸۵-۶ (ذیل سرواژهٔ سلسلهٔ صفر) 

پیوند به بیرون[ویرایش]