پرش به محتوا

تچ کوانگ دوک

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

کوانگ دوک
عنوان(ها)راهب بودایی
نام‌های دیگربُدهی‌ستوه تیک کوانگ دوک
اطلاعات شخصی
زاده
لام وان توک

۱۸۹۷
هوی کان، آنام، هندوچین فرانسه
درگذشته۱۱ ژوئن ۱۹۶۳ (۶۶ سال)
سایگون، ویتنام جنوبی
علت مرگخودکشی از طریق خودسوزی
دینبوداگرایی
سکتمهایانه (سرزمین پاک)
نام‌های دیگربُدهی‌ستوه تیک کوانگ دوک
مرتبه
موقعیتویتنام جنوبی
سال‌های فعالیت۱۹۱۷–۱۹۶۳
دسته‌بندی۱۹۱۷
رتبه حوزوی
  • رئیس هیئت آیین‌های تشریفاتی انجمن راهبان ویتنامی
  • راهب ارشد معبد فوک هوا

تچ کوانگ دوک(زادهٔ لام وان توک؛ ۱۸۹۷ – ۱۱ ژوئن ۱۹۶۳) راهب بودایی مهایانه ویتنامی بود که در ۱۱ ژوئن ۱۹۶۳ با خودسوزی در یک تقاطع شلوغ خیابانی در سایگون(هوشی‌مین کنونی) جان باخت.[۱] کوانگ دوک در اعتراض به آزار و اذیت بوداییان توسط دولت ویتنام جنوبی به رهبری نگو دین دیم، که یک کاتولیک رومی سرسخت بود، دست به این اقدام زد. عکس‌های خودسوزی او در سراسر جهان منتشر شد و توجه‌ها را به سیاست‌های دولت دیم جلب کرد. مالکوم براون برای عکس خود از مرگ این راهب، جایزهٔ عکس سال ورلد پرس را دریافت کرد.

اقدام کوانگ دوک فشار بین‌المللی بر دیم را افزایش داد و او را وادار کرد وعدهٔ اصلاحاتی بدهد تا بوداییان را آرام کند. این اصلاحات اجرا نشدند و باعث وخیم‌تر شدن مناقشه شدند. با ادامهٔ اعتراضات، نیروهای ویژه ارتش جمهوری ویتنام وفادار به برادر دیم، نگو دین نهو، حمله‌های پاگودای ژا لوی را علیه پاگوداهای بودایی آغاز کردند و قلب کوانگ دوک را تصرف کردند و باعث کشته‌شدن افراد و خسارات گسترده شدند. چندین راهب بودایی دیگر نیز از نمونهٔ کوانگ دوک پیروی کردند. سرانجام، کودتایی با حمایت ایالات متحده دیم را سرنگون کرد و او در ۲ نوامبر ۱۹۶۳ ترور شد.

زندگی‌نامه

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

گزارش‌های مربوط به زندگی کوانگ دوک از اطلاعاتی به دست آمده‌اند که توسط سازمان‌های بودایی منتشر شده‌اند. او در روستای هوی کان، در ناحیهٔ وان نین از استان خان هوا در ویتنام مرکزی، با نام لام وان توک به دنیا آمد. او یکی از هفت فرزند لام هوو اونگ و همسرش، نگوین تی نئونگ، بود. در هفت‌سالگی، او برای فراگیری بودیسم نزد دایی مادری و استاد معنوی خود، هوآ ترونگ تچ هوآنگ تام، رفت. تچ هوآنگ تام او را همچون فرزند خود پرورش داد و لام وان توک نامش را به نگوین وان کیت تغییر داد. در ۱۵سالگی، او سوگندهای سامانرا (نوآموز) را به جا آورد و در ۲۰سالگی تحت نام دارمایی تچ کوانگ دوک به عنوان راهب تشرف یافت. نام ویتنامی تچ از «تچ کا» یا «تچ گیا» گرفته شده و به معنای «وابسته به قبیلهٔ شاکیا» است.[۲] پس از تشرف، او به کوهی نزدیک نین هوا سفر کرد و سوگند یاد کرد که به مدت سه سال زندگی یک گوشه‌نشین تنها را با تمرین بودیسم در پیش بگیرد. او در سال‌های بعد به آنجا بازگشت تا پاگودای تین لوک را در اقامتگاه کوهستانی خود افتتاح کند.[۳][۴]

پس از پایان انزوای خودخواسته‌اش، او شروع به سفر در سراسر ویتنام مرکزی کرد و به شرح دارما پرداخت. پس از دو سال، او در پاگودای ساک تو تین آن در نزدیکی نها ترنگ به خلوت‌نشینی رفت. در سال ۱۹۳۲، او به عنوان بازرس انجمن بودایی در نین هوا منصوب شد و سپس به مقام بازرس راهبان در استان زادگاهش، خان هوا، رسید. در این دوره در ویتنام مرکزی، او مسئول ساخت ۱۴ معبد بود.[۵] در سال ۱۹۳۴، او به جنوب ویتنام رفت و در سراسر استان‌ها سفر کرد و آموزه‌های بودایی را گسترش داد. در دوران حضورش در جنوب ویتنام، او همچنین دو سال را در کامبوج گذراند و به مطالعهٔ سنت بودایی تراوده پرداخت.

پس از بازگشت از کامبوج، او در دوران حضورش در جنوب، بر ساخت ۱۷ معبد جدید دیگر نظارت کرد. آخرین مورد از ۳۱ معبد جدیدی که ساخت آن‌ها بر عهدهٔ او بود، پاگودای کوان ته آم در ناحیهٔ فو نوان از استان جیا دین در حومهٔ سایگون بود.[۵] خیابانی که این معبد در آن قرار داشت، بعدها در سال ۱۹۷۵ به خیابان کوانگ دوک تغییر نام یافت. پس از مرحلهٔ ساخت معابد، کوانگ دوک به عنوان رئیس هیئت آیین‌های تشریفاتی جماعت راهبان ویتنامی و همچنین به عنوان راهب ارشد پاگودای فوک هوا منصوب شد؛ پاگودایی که محل اولیهٔ انجمن مطالعات بودایی ویتنام(ABSV) بود.[۵] هنگامی که دفتر ABSV به پاگودای ژا لوی، پاگودای اصلی سایگون، منتقل شد، کوانگ دوک استعفا داد.[۳]

پیشینهٔ دینی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
یادمانی برای کوانگ دوک در محل مرگ او

ویتنام جنوبی اغلب به عنوان کشوری با اکثریت بودایی معرفی می‌شد که بوداییان تا ۷۰ تا ۸۰ درصد جمعیت آن را تشکیل می‌دادند.[۶][۷][۸][۹][۱۰] این ارقام که توسط روزنامه‌نگاران خارجی گزارش شده بودند، بیش از اندازه برآورد شده بودند، زیرا غربی‌ها معمولاً دین عامیانه را با بودیسم اشتباه می‌گرفتند.[۱۱] تعداد واقعی بوداییان بسیار کمتر بود و حداکثر حدود ۲۷ درصد برآورد می‌شد.[۱۲] در آن زمان، به طور کلی گفته می‌شد که رئیس‌جمهور نگو دین دیم سیاست‌های طرفدار کاتولیک را دنبال می‌کند که باعث دشمنی بسیاری از بوداییان شده بود. حکومت به عنوان حکومتی دارای جانبداری نسبت به کاتولیک‌ها در خدمات عمومی و ترفیع‌های نظامی، همچنین در تخصیص زمین و امتیازات تجاری، شناخته می‌شد.[۱۳]

توزیع سلاح‌های گرم میان نیروهای شبه‌نظامی دفاع از خود روستاها که هدف آن‌ها مقابله با چریک‌های ویت کنگ بود، بنا بر ادعاها باعث شد که سلاح‌ها تنها در اختیار کاتولیک‌ها قرار گیرند.[۱۴] وضعیت «خصوصی» که فرانسوی‌ها بر بودیسم تحمیل کرده بودند و بر اساس آن برای انجام فعالیت‌های عمومی بوداییان نیاز به مجوز رسمی وجود داشت، توسط دیم لغو نشد.[۱۵] زمین‌های متعلق به کلیسای کاتولیک از اقدامات اصلاحات ارضی معاف بودند.[۱۶] همچنین ادعا می‌شد که کمک‌های ایالات متحده به طور نامتناسبی میان روستاهای دارای اکثریت کاتولیک توزیع می‌شد. در دوران دیم، کلیسای کاتولیک از معافیت‌های ویژه‌ای در زمینهٔ تملک اموال برخوردار بود و در سال ۱۹۵۹، او کشور را به مریم مقدس تقدیم کرد.[۱۷] پرچم سفید و طلایی پاپی بنا بر ادعاها در رویدادهای عمومی مهم در ویتنام جنوبی به اهتزاز درمی‌آمد.[۱۸] با این حال، بازنمایی‌های رسانه‌های غربی در آن زمان دچار تحریف بودند،[۱۹][۲۰] زیرا در واقع بودیسم ویتنامی در دوران نخستین جمهوری دیم رونق داشت.[۲۱]

نارضایتی بوداییان پس از ممنوعیت برافراشتن پرچم بودایی در هوئه در اوایل ماه مه، در روز وِساک، یعنی زادروز گوتاما بودا، شدت گرفت. چند روز پیش از آن، کاتولیک‌ها تشویق شده بودند که در جشن مربوط به اسقف اعظم نگو دین توک از هوئه، برادر بزرگ‌تر دیم، پرچم پاپی را به اهتزاز درآورند. جمعیت بزرگی از بوداییان در اعتراض به این ممنوعیت، با به اهتزاز درآوردن پرچم‌های بودایی در روز وساک و راهپیمایی به سوی ایستگاه پخش دولتی، از دستور حکومت سرپیچی کردند. نیروهای دولتی به سوی جمعیت معترضان تیراندازی کردند و ۹ نفر را کشتند. خودداری دیم از پذیرفتن مسئولیت و معرفی ویت کنگ‌ها به عنوان مسئول این فاجعه به اعتراض‌های بیشتر بوداییان و درخواست برابری دینی انجامید.[۲۲] با ادامهٔ امتناع دیم از پذیرش خواسته‌های بوداییان، شدت اعتراض‌ها افزایش یافت.

خودسوزی تیک کوانگ دوک
راهب بودایی مهایانهٔ ویتنامی، تیک کوانگ دوک، در هنگام خودسوزی خود در یک تقاطع خیابانی در سایگون. کوانگ دوک در حالت سنتی نیلوفر بودایی نشسته است و در حالی که شعله‌ها جامه و بدن او را فرا گرفته‌اند، آرامش ظاهری خود را حفظ کرده است. دود سیاه و روغنی از بدن در حال سوختن او برخاسته است. در تصویر همچنین ده‌ها راهب و راهبه که صحنه را مشاهده می‌کنند، یک خودروی آستین وست‌مینستر چند متر پشت سر کوانگ دوک، و یک ظرف خالی پنج‌گالنی بنزین در کنار او دیده می‌شود.
تاریخ۱۱ ژوئن ۱۹۶۳ (1963-06-11)
زمان۹:۳۰ صبح (UTC+07:00)
مکان
نوعاعتراض، خودکشی از طریق خودسوزی
علتتیراندازی‌های جشن وساک در هوئه، یورش به پاگودای سا لویی، بحران بودایی، جنگ ویتنام
انگیزهاعتراض به آزار و سرکوب مذهبی بوداییان توسط دولت ویتنام جنوبی به رهبری نگو دین دیم
نخستین گزارشگردیوید هالبرستام، مالکوم براون
فیلمبرداری توسطمالکوم براون
شرکت‌کننده‌هاکوانگ دوک و حدود ۳۵۰ راهب و راهبهٔ بودایی مهایانهٔ ویتنامی که در اعتراض شرکت داشتند[۲۳]
نتیجهکودتای ۱۹۶۳ ویتنام جنوبی، بازداشت و ترور نگو دین دیم
عکس دیگری از صحنه توسط براون
A higher resolution image of the car, on display at the temple, 15 December 2011.
خودرویی که کوانگ دوک با آن به محل خودسوزی رفت؛ هوئه، پاگودای تین مو

در ۱۰ ژوئن ۱۹۶۳، خبرنگاران آمریکایی مطلع شدند که «چیزی مهم» صبح روز بعد در جادهٔ مقابل سفارت کامبوج در سایگون رخ خواهد داد.[۲۳] بیشتر خبرنگاران این پیام را نادیده گرفتند، زیرا بحران بودایی در آن زمان بیش از یک ماه ادامه یافته بود و روز بعد تنها چند روزنامه‌نگار، از جمله دیوید هالبرستام از نیویورک تایمز و مالکوم براون، رئیس دفتر سایگونِ آسوشیتدپرس، در آنجا حاضر شدند.[۲۳] کوانگ دوک به عنوان بخشی از یک دستهٔ راهپیمایی که از یک پاگودای نزدیک آغاز شده بود، رسید. حدود ۳۵۰ راهب و راهبه در دو صف منظم حرکت می‌کردند که پیشاپیش آن‌ها یک خودروی سدان آستین وست‌مینستر قرار داشت و پلاکاردهایی به زبان‌های انگلیسی و ویتنامی حمل می‌کرد. آن‌ها حکومت دیم و سیاست‌های آن در قبال بوداییان را محکوم کردند و خواستار اجرای وعده‌های برابری دینی شدند.[۲۳] راهب دیگری نیز خود را برای خودسوزی پیشنهاد کرده بود، اما ارشدیت کوانگ دوک برتری یافت.[۲۴]

این اقدام در تقاطع بلوار فان دین فونگ (که اکنون خیابان نگوین دین چیو نام دارد) و خیابان له وان دویت (که اکنون خیابان کاچ مانگ تانگ تام نام دارد)، چند بلوک در جنوب‌غربی کاخ ریاست‌جمهوری (که اکنون کاخ اتحاد مجدد نام دارد) رخ داد. کوانگ دوک همراه با دو راهب دیگر از خودرو خارج شد. یکی از آن‌ها بالشی را روی جاده قرار داد و دومی صندوق عقب را باز کرد و یک ظرف پنج گالنی بنزین بیرون آورد. هنگامی که راهپیمایان دایره‌ای در اطراف او تشکیل دادند، کوانگ دوک روی بالش در حالت سنتی مراقبهٔ بودایی، یعنی وضعیت نیلوفر آبی، نشست. یکی از همراهان، محتویات ظرف بنزین را روی سر کوانگ دوک ریخت. کوانگ دوک رشته‌ای از مهره‌های دعا چوبی را چرخاند و «درود بر آمیتابه» را تکرار کرد، سپس کبریتی روشن کرد و آن را روی خود انداخت. شعله‌ها جامه‌ها و بدن او را فرا گرفتند و دود سیاه و روغنی از پیکر در حال سوختنش برخاست.[۲۳][۲۵]

آخرین سخنان کوانگ دوک پیش از مرگش در نامه‌ای که از خود بر جای گذاشته بود ثبت شده است:

پیش از آن‌که چشمانم را ببندم و به سوی دیدار بودا حرکت کنم، با احترام از رئیس‌جمهور نگو دین دیم درخواست می‌کنم که دلی سرشار از شفقت نسبت به مردم کشور در پیش گیرد و برابری دینی را اجرا کند تا استواری میهن برای همیشه حفظ شود. از بزرگان، راهبان، اعضای سانگها و بوداییان غیرروحانی می‌خواهم که با همبستگی گرد هم آیند و برای پاسداری از بوداگرایی فداکاری کنند.[۳]

دیوید هالبرستام نوشت:

قرار بود دوباره آن صحنه را ببینم، اما یک‌بار دیدنش کافی بود. شعله‌ها از پیکر یک انسان زبانه می‌کشید؛ بدن او به‌آرامی پژمرده و جمع می‌شد، سرش سیاه و سوخته می‌گردید. در هوا بوی گوشت سوختهٔ انسان پیچیده بود؛ انسان‌ها به شکلی شگفت‌آور سریع می‌سوزند. پشت سرم صدای گریه و زاری ویتنامی‌هایی را می‌شنیدم که اکنون در حال جمع شدن بودند. آن‌قدر شوکه شده بودم که نمی‌توانستم گریه کنم، آن‌قدر سردرگم بودم که نمی‌توانستم یادداشت بردارم یا پرسشی بپرسم و آن‌قدر مبهوت بودم که حتی قادر به فکر کردن نبودم... در حالی که می‌سوخت، هرگز عضوی از بدنش را تکان نداد و هیچ صدایی از او بیرون نیامد؛ آرامش و خونسردی ظاهری او تضادی شدید با ناله و شیون مردمی داشت که اطرافش بودند.[۲۶]

بسیاری از راهبان و راهبه‌ها و همچنین برخی رهگذران شوکه‌شده، در برابر راهب در حال سوختن به خاک افتادند. حتی برخی از مأموران پلیس که دستور داشتند جمعیت گردآمده را کنترل کنند، در برابر او به خاک افتادند.[۲۴]

به زبان انگلیسی و ویتنامی، راهبی درون یک میکروفن این جمله را تکرار کرد: «یک کشیش بودایی خود را به آتش می‌کشد و می‌میرد. یک کشیش بودایی به شهید تبدیل می‌شود.» پس از حدود ۱۰ دقیقه، بدن کوانگ دوک به طور کامل سوخت و سرانجام به پشت روی زمین افتاد. پس از فروکش کردن آتش، گروهی از راهبان جسد را با جامه‌های زرد پوشاندند، آن را برداشتند و تلاش کردند درون تابوتی قرار دهند، اما اندام‌ها قابل صاف کردن نبودند و یکی از دست‌ها هنگام انتقال او به پاگودای نزدیکِ ژا لوی در مرکز سایگون از جعبهٔ چوبی بیرون زده بود. در بیرون پاگودا، دانشجویان پلاکاردهای دوزبانه‌ای باز کردند که روی آن نوشته شده بود: «یک کشیش بودایی برای پنج درخواست ما خود را به آتش می‌کشد.»[۲۳]

تا ساعت ۱:۳۰ بعدازظهر، حدود ۱٬۰۰۰ راهب در داخل گرد آمده بودند تا جلسه‌ای برگزار کنند، در حالی که در بیرون، جمعیت بزرگی از دانشجویان طرفدار بوداییان یک مانع انسانی در اطراف آن تشکیل داده بودند. جلسه به‌زودی پایان یافت و همهٔ راهبان به جز ۱۰۰ نفر به‌آرامی محوطه را ترک کردند. نزدیک به ۱٬۰۰۰ راهب، همراه با افراد غیرروحانی، به محل سوزاندن جسد بازگشتند. پلیس در نزدیکی محل باقی ماند. حدود ساعت ۶:۰۰ عصر، سی راهبه و شش راهب به دلیل برگزاری جلسهٔ دعا در خیابان مقابل ژا لوی بازداشت شدند. پلیس پاگودا را محاصره کرد، عبور عمومی را مسدود کرد و با پوشیدن تجهیزات ضدشورش، این تصور را در میان ناظران ایجاد کرد که محاصره‌ای مسلحانه قریب‌الوقوع است.[۲۷]

مراسم خاکسپاری و پیامدها

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

پس از خودسوزی، ایالات متحده آمریکا فشار بیشتری بر دیم وارد کرد تا مذاکرات دوباره دربارهٔ توافقی که در حال فروپاشی بود، از سر گرفته شود. دیم یک جلسهٔ اضطراری هیئت دولت را برای ساعت ۱۱:۳۰ صبح روز ۱۱ ژوئن برنامه‌ریزی کرده بود تا دربارهٔ بحران بوداییان که تصور می‌کرد رو به پایان است، گفت‌وگو کند. پس از مرگ کوانگ دوک، دیم این جلسه را لغو کرد و به طور جداگانه با وزیران خود دیدار کرد. سفیر موقت ایالات متحده در ویتنام جنوبی، ویلیام تروهارت، به نگوین دین توان، وزیر مشاور دیم، دربارهٔ ضرورت فوری دستیابی به توافق هشدار داد و گفت که وضعیت «به‌طرز خطرناکی به نقطهٔ شکست نزدیک شده است» و انتظار داشت دیم بیانیهٔ پنج‌ماده‌ای بوداییان را بپذیرد. وزیر امور خارجهٔ ایالات متحده دین راسک به سفارت ایالات متحده در سایگون هشدار داد که کاخ سفید در صورت رخ ندادن این امر، به صورت علنی خود را از حکومت جدا خواهد کرد.[۲۸] بیانیهٔ مشترک و امتیازدهی به بوداییان در ۱۶ ژوئن امضا شد.[۲۹]

مراسم خاکسپاری برای ۱۵ ژوئن تعیین شده بود. در آن روز ۴٬۰۰۰ نفر در بیرون پاگودای ژا لوی گرد آمدند، اما مراسم برگزار نشد. در ۱۹ ژوئن، بقایای او از ژا لوی به گورستانی در جنوب شهر منتقل شد تا مراسم سوزاندن دوباره و خاکسپاری انجام شود. پس از امضای بیانیهٔ مشترک، بر اساس توافق میان رهبران بودایی و پلیس، تعداد شرکت‌کنندگان به حدود ۵۰۰ راهب محدود شد.[۲۹]

قلب سالم باقی‌مانده و نمادگرایی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

بدن کوانگ دوک در جریان مراسم خاکسپاری دوباره سوزانده شد، اما گفته می‌شود قلب او سالم باقی ماند و نسوخت.[۲۴] این قلب مقدس دانسته شد و در جامی شیشه‌ای در پاگودای ژا لوی قرار گرفت.[۳۰] یادگار قلب سالم باقی‌مانده به عنوان نمادی از شفقت در نظر گرفته می‌شود.[۲۴] کوانگ دوک توسط بوداییان ویتنامی به عنوان یک بوداسف مورد احترام قرار گرفته است.[۳][۳۱] در ۲۱ اوت، نیروهای ویژهٔ ارتش جمهوری ویتنام تحت فرمان نهو به ژا لوی و دیگر پاگوداهای بودایی در ویتنام حمله کردند. پلیس مخفی قصد داشت خاکستر کوانگ دوک را ضبط کند، اما دو راهب با عبور از حصار پشتی و یافتن پناهگاه در هیئت نمایندگی عملیات ایالات متحده در همسایگی، همراه با کوزهٔ خاکستر گریختند.[۳۲]

محل انتخاب‌شده برای خودسوزی، در مقابل سفارت کامبوج، این پرسش را مطرح کرد که آیا این موضوع تصادفی بوده یا انتخابی نمادین. تروهارت و مقام سفارت، چارلز فلاوری، احساس کردند که این مکان برای نشان دادن همبستگی با دولت کامبوج به رهبری شاهزاده نورودوم سیهانوک انتخاب شده است. روابط میان ویتنام جنوبی و کامبوج پرتنش بود: سیهانوک در سخنرانی خود در ۲۲ مه، دیم را به بدرفتاری با بوداییان ویتنامی و اقلیت قومی خِمر متهم کرده بود. روزنامهٔ طرفدار دیم، Times of Vietnam، در ۹ ژوئن مقاله‌ای منتشر کرد که در آن ادعا شده بود راهبان کامبوجی بحران بوداییان را تشویق می‌کنند و این بحران بخشی از توطئهٔ کامبوج برای گسترش سیاست خارجی بی‌طرف‌گرایانهٔ خود به ویتنام جنوبی است. فلاوری یادداشت کرد که دیم «آماده و مشتاق بود که در همهٔ اقدامات سازمان‌یافتهٔ بوداییان، دست پنهان کامبوج را ببیند».[۳۳]

A portrait of a middle-aged man, looking to the left in a half-portrait/profile. He has chubby cheeks, parts his hair to the side and wears a suit and tie.
نگو دین دیم

دیم در ساعت ۱۹:۰۰ روز مرگ کوانگ دوک، یک سخنرانی رادیویی انجام داد و اظهار کرد که از این رویداد عمیقاً ناراحت است. او خواستار «آرامش و میهن‌پرستی» شد و وعده داد که مذاکرات متوقف‌شده با بوداییان از سر گرفته خواهد شد. او تأکید کرد که مذاکرات به‌خوبی پیش می‌رفتند و در دوره‌ای از تنش‌های دینی، بر نقش فلسفهٔ کاتولیکی شخص‌گرایی در حکومت خود تأکید کرد. او ادعا کرد که افراط‌گرایان واقعیت‌ها را تحریف کرده‌اند و اظهار داشت که بوداییان می‌توانند «روی قانون اساسی، یعنی من حساب کنند».[۲۷]

ارتش جمهوری ویتنام به این درخواست پاسخ داد و برای منزوی کردن افسران مخالف، نمایشی از همبستگی با دیم به راه انداخت. سی افسر بلندپایه به رهبری ژنرال له وان تی، عزم خود را برای اجرای همهٔ مأموریت‌هایی که به ارتش برای دفاع از قانون اساسی و جمهوری واگذار شده بود، اعلام کردند. این بیانیه ظاهری بود که توطئه‌ای در حال شکل‌گیری برای برکناری دیم را پنهان می‌کرد.[۳۴] برخی از امضاکنندگان این بیانیه بعدها شخصاً در سرنگونی و مرگ دیم در نوامبر نقش داشتند. ژنرال‌های دونگ وان مین و تران وان دون، مشاور نظامی رئیس‌جمهور و فرمانده ارتش که قرار بود رهبری کودتا را بر عهده بگیرند، در خارج از کشور بودند.[۳۴]

مادام نهو که یک نوکیش کاتولیک و همسر برادر کوچک‌تر و مشاور ارشد دیم، نگو دین نهو، بود و در آن زمان به عنوان بانوی اول ویتنام جنوبی شناخته می‌شد(زیرا دیم مجرد بود)، گفت که اگر شاهد «کباب شدن» یک راهب دیگر باشد، برایش دست خواهد زد.[۳۵] بعدها در همان ماه، دولت دیم ادعا کرد که پیش از آنکه کوانگ دوک مجبور به خودکشی شود، به او مواد مخدر داده شده بود.[۳۶] این حکومت همچنین براون را متهم کرد که به کوانگ دوک رشوه داده است تا خود را به آتش بکشد.[۳۷]

تأثیر سیاسی و رسانه‌ای

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

عکس‌هایی که مالکوم براون از خودسوزی گرفته بود، به‌سرعت از طریق خبرگزاری‌ها منتشر شدند و در صفحهٔ نخست روزنامه‌های سراسر جهان به چاپ رسیدند. بعدها خودسوزی به عنوان نقطهٔ عطفی در بحران بوداییان و نقطه‌ای تعیین‌کننده در فروپاشی حکومت دیم شناخته شد.[۳۸]

تاریخ‌نگار سث جیکوبز اظهار داشت که کوانگ دوک «آزمایش دیمِ آمریکا را نیز به خاکستر تبدیل کرد» و اینکه «پس از آنکه تصاویر براون در ذهن افکار عمومی جهان جای گرفتند، هیچ مقدار التماس و درخواست نمی‌توانست اعتبار از دست‌رفتهٔ دیم را بازگرداند».[۳۹] الن همر این رویداد را چنین توصیف کرد که «تصاویر تاریکِ آزار و اذیت و وحشت را برانگیخت که با واقعیتی عمیقاً آسیایی همخوانی داشت؛ واقعیتی که از درک غربی‌ها فراتر بود».[۴۰] جان مکلین، یکی از مقام‌های سفارت ایالات متحده، خاطرنشان کرد که این عکس «تأثیری شوک‌آور با ارزشی غیرقابل محاسبه بر آرمان بوداییان داشت و به نمادی از وضعیت موجود در ویتنام تبدیل شد».[۳۸] ویلیام کلبی، که در آن زمان رئیس بخش خاور دورِ سیا بود، اظهار نظر کرد که دیم «بحران بوداییان را به شکلی بسیار بد مدیریت کرد و اجازه داد گسترش یابد. اما واقعاً فکر نمی‌کنم پس از آنکه آن راهب خود را سوزاند، کار زیادی از دست آن‌ها برمی‌آمد».[۳۸]

رئیس‌جمهور جان اف. کندی، که دولتش حامی اصلی حکومت دیم بود، هنگامی از مرگ کوانگ دوک مطلع شد که در حالی که با برادرش، دادستان کل رابرت اف. کندی، تلفنی صحبت می‌کرد، روزنامه‌های صبح را به دستش دادند. گزارش شده است که کندی گفت‌وگوی خود دربارهٔ تبعیض نژادی در آلاباما را با فریاد «یا عیسی مسیح!» قطع کرد. او بعدها اظهار داشت که «هیچ تصویر خبری‌ای در تاریخ تا این اندازه در سراسر جهان احساسات برنیانگیخته».[۳۹] سناتور ایالات متحده، فرانک چرچ(دموکرات از آیداهو)، عضو کمیتهٔ روابط خارجی سنا، اظهار داشت که «چنین صحنه‌های هولناکی از زمانی که شهدای مسیحی دست در دست هم به سوی میدان‌های رومی رفتند، دیده نشده بود».[۴۰]

در اروپا، این عکس‌ها در دههٔ ۱۹۶۰ در خیابان‌ها به عنوان کارت‌پستال فروخته می‌شدند و چین میلیون‌ها نسخه از این تصویر را در سراسر آسیا و آفریقا توزیع کرد تا آنچه را امپریالیسم آمریکا می‌نامید، نشان دهد.[۳۷] یکی از عکس‌های براون بر روی خودرویی که کوانگ دوک با آن حرکت کرده بود نصب شده است و بخشی از یک جاذبهٔ گردشگری در هوئه به شمار می‌رود.[۳۷] برای براون و آسوشیتدپرس، این تصاویر از نظر بازاریابی موفقیت‌آمیز بودند. ری هرندون، خبرنگار یونایتدپرس اینترنشنال(UPI) که آن روز دوربین خود را فراموش کرده بود، به‌شدت و به صورت خصوصی از سوی کارفرمایش مورد انتقاد قرار گرفت. UPI تخمین زد که ۵٬۰۰۰ خواننده در سیدنی، که در آن زمان شهری با حدود ۱٫۵ تا ۲ میلیون نفر جمعیت بود، به منابع خبری آسوشیتدپرس روی آورده بودند.[۴۱]

رسانهٔ انگلیسی‌زبان حکومت دیم، یعنی تایمز آو ویتنام، حملات خود علیه روزنامه‌نگاران و بوداییان را تشدید کرد. تیترهایی مانند «دفتر سیاسی ژا لوی تهدیدهای جدیدی مطرح می‌کند» و «راهبان نقشهٔ قتل می‌کشند» منتشر شدند.[۴۲] در یکی از مقاله‌ها، رابطهٔ میان راهبان و مطبوعات زیر سؤال برده شد؛ به این صورت که پرسیده شده بود چرا «این همه دختر جوان صبح زود در ژا لوی رفت‌وآمد می‌کنند» و سپس ادعا شده بود که آن‌ها برای اهداف جنسی مربوط به خبرنگاران آمریکایی به آنجا آورده می‌شوند.[۴۲]

تقریباً ۳۰ سال پس از خودسوزی کوانگ دوک، یکی از عکس‌های براون از این رویداد به عنوان طرح روی جلد نخستین آلبوم هم‌نام گروه آمریکایی رپ متال ریج اگینست د ماشین استفاده شد.

پیشینه‌ها و تأثیرگذاری

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

اقدام راهبان ویتنامی در خودسوزی بی‌سابقه نبود. نمونه‌هایی از خودسوزی در ویتنام برای قرن‌ها ثبت شده بود که معمولاً برای بزرگداشت گوتاما بودا انجام می‌شد. جدیدترین مورد ثبت‌شده پیش از آن در ویتنام شمالی در سال ۱۹۵۰ رخ داده بود. مقام‌های استعماری فرانسه پس از فتح ویتنام در قرن نوزدهم تلاش کرده بودند این رسم را از بین ببرند، اما کاملاً موفق نشدند. آن‌ها توانستند از خودسوزی یک راهب در هوئه در دههٔ ۱۹۲۰ جلوگیری کنند، اما آن راهب در عوض خود را از گرسنگی کشت. در طول دهه‌های ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰، روزنامه‌های سایگون موارد متعددی از خودسوزی راهبان را با لحنی گزارشی و بی‌طرفانه منتشر کردند. این رسم همچنین در شهر چینی هاربین در سال ۱۹۴۸ دیده شد؛ زمانی که راهبی در وضعیت نیلوفر آبی روی توده‌ای از خاک‌اره و روغن سویا نشست و در اعتراض به رفتار کمونیست‌های ضد دینِ مائو تسه‌تونگ با بودیسم، خود را به آتش کشید. قلب او، همانند قلب کوانگ دوک، سالم باقی ماند.[۴۳]

statue in a small park
بنای یادبود راهب ارجمند تچ کوانگ دوک در تقاطعی که کوانگ دوک در آن خودسوزی کرد؛ خیابان فان دین فونگ (اکنون نگوین دین چیو) و خیابان له وان دویت (اکنون کاچ مانگ تانگ تام)

پس از کوانگ دوک، پنج راهب بودایی دیگر تا اواخر اکتبر ۱۹۶۳، هم‌زمان با تشدید اعتراض‌های بوداییان در ویتنام، خود را به آتش کشیدند.[۴۴] در ۱ نوامبر، ارتش جمهوری ویتنام در یک کودتا دیم را سرنگون کرد. دیم و نهو روز بعد ترور شدند.[۴۵][۴۶]

آمریکاییان در سایگون اغلب خودسوزی‌ها را امری غیرواقعی و شگفت‌آور می‌یافتند و با عبارت‌هایی مانند «آتش‌سوزی‌های بهکشو» و «بهکشوهای صلیبی داغ» شوخی می‌کردند.[۴۷] در یک مورد در سال ۱۹۶۳، پسر جوان یکی از افسران آمریکایی مستقر در سفارت ایالات متحده در سایگون، خود را با بنزین خیس کرد و آتش زد. او پیش از خاموش شدن آتش به‌شدت سوخت و بعدها گفت: «می‌خواستم ببینم چه حسی دارد.»[۴۷] اقدام تچ کوانگ دوک به شکل مرگباری در ایالات متحده در اعتراض به جنگ ویتنام تقلید شد. در ۱۶ مارس ۱۹۶۵، آلیس هرتس، فعال صلح ۸۲ ساله، در مقابل فروشگاه فدرال در شمال‌غربی دیترویت خود را به آتش کشید.[۴۸] در همان سال، نورمن موریسون، صلح‌طلب کوئیکر ۳۱ ساله، در ۲ نوامبر ۱۹۶۵، زیر پنجرهٔ طبقهٔ سوم وزیر دفاع رابرت مک‌نامارا در پنتاگون، روی خود نفت سفید ریخت و خود را به آتش کشید. یک هفته بعد، عضو جنبش کارگر کاتولیک، راجر آلن لاپورت، در مقابل سازمان ملل متحد در شهر نیویورک همین کار را انجام داد.

جستارهای وابسته

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]

کتاب‌شناسی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]
  1. "Monk Suicide by Fire in Anti-Diem Protest," New York Times, 11 June 1963, 6.; David Halberstam, "Diem Asks Peace in Religion Crisis," New York Times 12 June 1963. 3.; Marilyn B. Young, The Vietnam Wars: 1945–1990, New York: Harper Collins Publishers, 1990. 95–96.
  2. Dung 2006.
  3. 1 2 3 4 Tạng 2005 .
  4. Minh 2006‌ pp. 266–267 .
  5. 1 2 3 Minh 2006‌ p. 268 .
  6. The 1966 Buddhist Crisis in South Vietnam بایگانی‌شده در ۴ مارس ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine HistoryNet
  7. Gettleman, pp. 275–276, 366.
  8. TIME (14 June 1963). "The Religious Crisis". Time. Retrieved 21 August 2007. South Viet Nam's Buddhists, who comprise 80% of the country's 15 million people, are bitter over alleged favoritism by Diệm and his Catholic ruling family toward the nation's 1,500,000 Catholics{{cite magazine}}: نگهداری یادکرد:خدمت بایگانی منسوخ (رده)
  9. Tucker, pp. 49, 291, 293.
  10. Maclear, p. 63.
  11. Słowiak, Jerema (2017). "Role of the Religion and Politico-Religious Organizations in the South Vietnam During Ngo Dinh Diem Period" (PDF). Nauki Społeczne (16). Kraków: Zeszyty Naukowe Towarzystwa Doktorantów UJ: 109–124. ISSN 2082-9213.
  12. Moyar 2006, p. 215.
  13. Tucker, p. 291.
  14. "South Vietnam: Whose funeral pyre?". The New Republic. 29 June 1963. p. 9.
  15. Karnow, p. 294.
  16. Buttinger, p. 933.
  17. Jacobs, p. 91.
  18. "Diệm's other crusade". The New Republic. 22 June 1963. pp. 5–6.
  19. Moyar, Mark (July 5, 2007). "Halberstam's History". National Review.
  20. Zi Jun Toong (2008). "Overthrown by the Press: The US Media's Role in the Fall of Diem". Australasian Journal of American Studies. 27 (1): 56–72. JSTOR 41054100.
  21. Nguyen Quoc, Tan Trung (November 20, 2023). "Rethinking History and News Media in South Vietnam". US–Vietnam Research Center. University of Oregon.
  22. Jacobs 2006‌ pp. 140–150
  23. 1 2 3 4 5 6 Jacobs 2006‌ p. 147
  24. 1 2 3 4 Karnow 1997‌ p. 297
  25. Jones 2003‌ p. 268
  26. Halberstam 1965‌ p. 211
  27. 1 2 Jones 2003‌ p. 270
  28. Jones 2003‌ p. 272 .
  29. 1 2 Hammer 1987‌ p. 149 .
  30. Jacobs 2006‌ p. 148
  31. Minh 2006‌ p. 266
  32. Jones 2003‌ pp. 307–308
  33. Jones 2003‌ p. 271 .
  34. 1 2 Hammer 1987‌ p. 147
  35. Langguth 2002‌ p. 216
  36. Jones 2003‌ p. 284
  37. 1 2 3 Prochnau 1995‌ p. 309 .
  38. 1 2 3 Jones 2003‌ p. 269
  39. 1 2 Jacobs 2006‌ p. 149
  40. 1 2 Hammer 1987‌ p. 145
  41. Prochnau 1995‌ p. 316
  42. 1 2 Prochnau 1995‌ p. 320
  43. Hammer 1987‌ p. 146
  44. Jacobs 2006‌ pp. 152, 168, 171 .
  45. Jacobs 2006‌ pp. 173–180
  46. Hammer 1987‌ p. 318
  47. 1 2 Prochnau 1995‌ p. 310 .
  48. Zinn 2003‌ p. 486 .

پیوندهای بیرونی

[ویرایش | اشتراک‌گذاری]