نشانگر زیستی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از بیومارکر)
پرش به: ناوبری، جستجو

نشانگر زیستی یا زیست‏‌نشانگر[۱] (به انگلیسی: Biomarker) عموماً به یک شاخص قابل سنجش از برخی حالت‌ها و شرایط بیولوژیک یا زیستی اشاره دارد. گاهی نیز به یک ماده که حضورش نشان‌دهنده وجود یک ارگانیسم زنده است، اشاره دارد.[۲] زیست‏‌نشانگرها اغلب در بررسی فرایندهای طبیعی زیستی، فرایندهای پاتوژن و یا پاسخ دارویی به یک درمان ویژه ارزیابی می‌شوند و در بسیاری از رشته‌های علمی استفاده می‌گردد.[۳]

واژه بیومارکر برای نخستین‌بار توسط مؤسسه ملی بهداشت آمریکا در سال ۱۹۸۰ بکاربرده شد.[۴]

کاربرد پزشکی[ویرایش]

پس‌از یک حمله قلبی، تعدادی از نشانگرهای گوناگون زیستی قلبی برای تعیین دقیق زمان رخداد حمله و چگونگی شدت آن قابل اندازه‌گیری هستند.

در پزشکی، زیست‏‌نشانگر می‌تواند یک ماده قابل ردیابی درون یک ارگانیسم به عنوان وسیله‌ای برای بررسی عملکرد اعضای آن استفاده گردد. مثلاً کلرید روبیدیوم به‌عنوان یک ایزوتوپ رادیواکتیو به منظور بررسی خونیاری (پرفیوژن) در ماهیچه قلب استفاده می‌شود.

وجود یک نشانگر زیستی در بدن ممکن است نشان‌دهنده یک بیماری خاص باشد و این کاربرد دیگر بیومارکر است، مثلاً، وجود یک آنتی بادی در بدن ممکن است نشان‌دهنده یک عفونت در بدن باشد.

منابع[ویرایش]

  1. واژه‌های مصوّب فرهنگستان تا پایان دفتر دوازدهم فرهنگ واژه‌های مصوّب
  2. «Biomarker - What is a Biomarker?». News Medical. 
  3. «Biomarker». paginemediche. 
  4. Aronson, Jeffrey (2005). "Biomarkers and surrogate endpoints". British Journal of Clinical Pharmacology 59 (5): 491–494. PMC 1884846. doi:10.1111/j.1365-2125.2005.02435.x. Retrieved 17 July 2013.