برودار

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
بلوط ایرانی
Persian oak-Quercus brantii 2.JPG
نهال کوچک بلوط ایرانی
آرایه‌شناسی
فرمانرو: گیاهان
(طبقه‌بندی‌نشده): گیاهان گلدار
(طبقه‌بندی‌نشده): دولپه‌ای‌های نو
(طبقه‌بندی‌نشده): رزیدها
راسته: راش‌سانان
تیره: راشیان
سرده: بلوط
Species: بلوط ایرانی
نام علمی
Quercus brantii
لیندلی، ۱۸۴۰
مترادف

Quercus persica
Quercus aegylops
Quercus globularis
Quercus baneica
Quercus ungeri
Quercus saii

بلوط ایرانی (Quercus brantii یا Quercus persica) یا بَرودار که با نام‌های بلوط غربی (West oak) و بلوط زاگرس (Zagros oak) نیز شناخته می‌شود گونه‌ای از درختان بلوط است که بومی کشورهای ایران، شمال عراق، ارمنستان[۱]، شرق ترکیه و سوریه است.[۲]

این گونه در ایران مختص رویشگاه زاگرس جنوبی است که شامل استان‌های ایلام، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس، اصفهان و چهارمحال و بختیاری است اما با این حال از شمال غربی تا جنوب شرقی سلسه جبال زاگرس دیده می‌شود.[۳]

این درخت، سه واریته با نام‌های Brantii، Belangeri و Persica دارد که در استان‌های کردستان، کرمانشاه، ایلام، لرستان، خوزستان، کهگیلویه و بویراحمد، فارس و چهارمحال و بختیاری می‌رویند.[۱]

ویژگی‌ها[ویرایش]

این گونه از بلوط در ایران از شمال غربی تا جنوب شرقی سلسه جبال زاگرس و در تمام جهات و ارتفاعات (از ۴۵۰ متر در گدارلندر مسجد سلیمان گرفته تا ۲۶۰۰ متر از سطح دریا در ارتفاعات لته‌کال یاسوج) و روی انواع خاک‌ها گسترش دارد (خاک آهکی را بیشتر می‌پسندد) که نشانه‌ای از انعطاف‌پذیری بیشتر آن نسبت به دیگر گونه‌های بلوط در ایران است.[۳]

درختی بزرگ با ارتفاع متوسط حدود ۸ متر، با برگهایی یکنواخت و تخم مرغی با حاشیه دندانه‌ای شکل است[۳] که بیشترین گسترش را در میان گونه‌های بلوط موجود در ایران دارد (بیشتر از ۵۰ درصد گونه‌های بلوط ناحیه زاگرس)[۴] و از دره سیلوانا در آذربایجان غربی تا ارتفاعات جنوبی روستاهای دادنجان و چنار سوخته شهرستان فیروزآباد فارس گسترش دارد.[۳]

یکی از ویژگی‌های بسیار مهم این گونه که نقش بسیار اساسی در بقای آن داشته قدرت خارق‌العاده جست‌زنی آن (به دو صورت پاجوش و ریشه جوش) است.[۳]

نام‌های دیگر[ویرایش]

این گونه در زبان فارسی با نام بلوط ایرانی، برو یا برودار نامیده می‌شود ولی در مناطق مختلف آنرا به اسامی محلی متفاوتی مانند داربرو، شکین، هلوین، بلی و بلو و بلیط(بلیت) می‌خوانند.[۳]

  • persica Jaubert &t Spach 1843
  • brantii subsp persica (Jaub. & Spach) O.Schwarz 1936
  • aegilops subsp brantii (Lindl.) A.Camus 1936
  • aegilops subsp persica (Jaub. & Spach) Blakelock 1951

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ مظفریان، ولی‌الله (چاپ سوم ۱۳۸۹). درختان و درختچه‌های ایران. تهران: فرهنگ معاصر. شابک ۹۶۴-۸۶۳۷-۰۳-۲. تاریخ وارد شده در |سال= را بررسی کنید (کمک) صفحات ۲۷۸، ۲۷۹ و ۲۸۰.
  2. حمید طالشی، مریم معصومی باباربی (۲۰۱۳). «Leaf morphological variation ofQuercus brantii Lindl. along an altitudinal gradient in Zagros forests of Fars Province, Iran» (PDF). European Journal of Experimental Biology, 2013, 3(5):463-468. دریافت‌شده در ۲۱ فروردین ۱۳۹۳.
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ ۳٫۵ محمد درویش (۱۹ تیر ۱۳۸۹). «تصور ایران بدون زاگرس یا زاگرس بدون بلوط! کدام دهشتناک‌تر است؟». تارنمای شخصی محمد درویش. دریافت‌شده در ۲۱ فروردین ۱۳۹۳.
  4. M. Heydari, H. Poorbabaei, T. Rostami, M. Begim Faghir, A. Salehi, R. Ostad Hashmei (۲۰۱۳). «Plant species in Oak (Quercus brantii Lindl.) understory and their relationship with physical and chemical propertiesof soil in different altitude classes in the Arghvan valley protected area, Iran» (PDF). Caspian Journal of Environmental Sciences, 2013, Vol. 11 No.1, pp. 97~110. دریافت‌شده در ۲۱ فروردین ۱۳۹۳. کاراکتر line feed character در |نویسنده= در موقعیت 77 (کمک)