انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران (به انگلیسی: Iranian Graphic Designers Society به اختصار IGDS)، اولین انجمن رسمی و قانونی و مستقل طراحان گرافیک ایران است که در سال ۱۳۷۶ در وزارت کار و امور اجتماعی به ثبت رسید؛ و از سال ۱۳۸۱ عضو انجمن بین‌المللی طراحی (به اختصار ico-D) است.[۱]

نشانه انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران/ طراح: قباد شیوا

پیشینه[ویرایش]

تلاش برای تشکیل انجمنی صنفی برای طراحان گرافیک ایران از سال ۱۳۵۵ آغاز شد؛ پس از انقلاب سال ۵۷ و همچنین وقوع جنگ تحمیلی، این مهم به مسیری دیگر وارد شد. کمااینکه در تمام سال‌های اولیه انقلاب غالب طراحان گرافیک بیشتر متوجه مسائل و امور داخلی کشور و استفاده از زبان گرافیک در جهت اهداف انقلاب بودند.[۲] تا این که در سال ۱۳۶۴ اولین گام صنفی، با انتشار محدود نخستین تعرفه بهای کارهای گوناگون گرافیک به کوشش جمعی از طراحان گرافیک برداشته شد. آن‌ها توانستند اولین نمایشگاه دوسالانه طراحان گرافیک ایران را با جلب حمایت و همکاری برخی از سازمان‌ها و نهادهای دولتی در موزه هنرهای معاصر تهران در سال ۱۳۶۶ برگزار کنند. این نمایشگاه، بزرگترین گردهمایی طراحان گرافیک ایران بعد از نمایشگاه پنجاه سال گرافیک ایران در سال ۱۳۵۵ بود. پس از برگزاری موفقیت‌آمیز این نمایشگاه، تلاش برای راه‌اندازی و تأسیس شرکت تعاونی تهیه و تأمین ملزومات حرفه‌ای طراحان گرافیک ایران، تحقق یافت. اما از آنجا که این تعاونی نمی‌توانست دربرگیرنده همه اهداف و آمال طراحان گرافیک باشد، یک سال و نیم پس از تشکیل، هیئت مؤسس تعاونی توانستند با جلب نظر جمعیت قابل توجهی از طراحان گرافیک و یافتن راهکار رسمی و قانونی، انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران را در مهرماه ۱۳۷۶ به ثبت رسانده و تأسیس کنند.[۳]

اهداف[ویرایش]

اصلی‌ترین هدف در تأسیس انجمن، ایجاد یک تشکل صنفی برای طراحان گرافیک ایران، و ارائه تعریفی از جایگاه طراحی گرافیک در جامعه بود. بنابراین رسمیت‌بخشیدن به حرفه طراحی گرافیک یکی از دستاوردهای مهم انجمن بود و در کنارش خیلی موارد دیگر هم پدید آمد.[۴]

اعضا[ویرایش]

در نظامنامهٔ انجمن و در ذیل تعریف طراح گرافیک آمده است: طراح گرافیک هر شخص حقیقی است که به‌طور حرفه‌ای و مستمر به کار طراحی گرافیک اشتغال داشته باشد.[۵] اعضای انجمن، طراحان گرافیک هستند. انجمن علاوه بر اعضای پیوسته، چند تن عضو افتخاری نیز دارد. همچنین در دورانی اقدام به پذیرش تعداد معدودی عضو دانشجویی کرده بود که بعدها این روند متوقف شد و افراد می‌بایست شرایط کمی و کیفی عضویت رسمی را احراز می‌کردند. در حال حاضر، انجمن ۱۵۰۰ عضو رسمی دارد.[۶]

اعضای افتخاری[ویرایش]

اعضای افتخاری انجمن عبارتند از:

این افراد به منظور پاسداشت حرمت و منزلت پیشگامان طراحی گرافیک ایران که با خلاقیت، نوآوری و همت باعث رونق گرافیک و رواج آن گشته‌اند و آموزش صدها هنرمند فعال و پویا را در این حرفه عهده‌دار بوده‌اند، انتخاب شدند.[۷] [۸] [۹]

تصویر بخشی از روی جلد جهت اطلاع در بهار ۱۳۹۴/ طراح عنوان نشریه: علی‌رضا مصطفی‌زاده

مهم‌ترین فعالیت‌ها[ویرایش]

طبق اساسنامه، مهم‌ترین فعالیت‌های انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، حول ۱۴ محور صنفی و حرفه‌ای تعریف شده‌است و رسیدن به آن‌ها به منزلهٔ دستاوردهای انجمن محسوب می‌گردد.[۱۰]

نشانه دوسالانه گرافیک ایران/ طراح: مسعود سپهر
نشانه (مونوگرام) دوسالانه جهانی پوستر تهران/ طراح: مصطفی اسدالهی
نشانه‌نوشته رخداد پژوهشی نشان اردیبهشت/ طراح: دامون خانجان‌زاده
نشانه‌نوشته موزه‌ی گرافیک ایران/ طراح: سید محمد احصایی

جهت اطلاع[ویرایش]

جهت اطلاع عنوان نشریه انجمن است که اولین شمارهٔ آن توسط کمیته انتشارات انجمن در فروردین ۱۳۷۷ منتشر شد.[۱۱] در ابتدا، هدف از انتشار این خبرنامه، بازگویی اخبار مهم گرافیک ایران و جهان و مقالات و مطالب مهم از یک سو و از سوی دیگر انعکاس فعالیت‌ها و اقدامات انجمن به اعضا بوده‌است.[۱۲] پس از یک دوره وقفه و تصمیم انجمن به عدم انتشار این خبرنامه،[۱۳] در حال حاضر، این نشریه با هدف اطلاع‌رسانی و ثبت رویدادهای انجمن به صورت ویژه‌نامه منتشر می‌شود.[۱۴]

دوسالانه[ویرایش]

«مهمترین و بنیادی‌ترین حرکت برای دعوت و حضور طراحان گرافیک ایران، برپایی مستمر دوسالانه‌های طراحی گرافیک بوده است»[۱۵] اولین نمایشگاه دوسالانهٔ آثار طراحان گرافیک ایران در سال ۱۳۶۶، در موزه هنرهای معاصر تهران به اهتمام مرتضی ممیز برپا شد.[۱۶] پس از آن، هر دو سال -گاه با اندکی تعویق- دوسالانه با فراز و فرودهایی برگزار شده‌است. تا اینکه هشتمین نمایشگاه در سال ۱۳۸۲ با عنوان «هشتمین نمایشگاه دوسالانه جهانی پوستر تهران» به صورت بین‌المللی در نگارخانه صبا برپا شد.[۱۷] با درگذشت مرتضی ممیز در سال ۱۳۸۴،[۱۸] به نظر می‌رسد انجمن در سوگ این هنرمند که از بنیان‌گذاران انجمن نیز بود، برپایی دوسالانه نهم را به زمان دیگری موکول کرد. سرانجام دوسالانه نهم در سال ۱۳۸۶ برگزار شد؛ این دوسالانه در بخش ملی به طراحی گرافیک معاصر ایران، و در بخش جنبی و همین‌طور بخش بین‌المللی به طراحی پوستر پرداخت.[۱۹][۲۰] پس از دوسالانه دهم،[۲۱] انجمن، نمایشگاهی با نام سرو نقره‌ای در سال ۱۳۸۹ از آثار اعضای خود برگزار کرد[۲۲] و گسترش کیفی فعالیت‌های گوناگون طراحان گرافیک ایران را فارغ از مشکلات و هیاهوی پیرامون دوسالانه قبلی[۲۳] [۲۴] و پوسترزدگی که از چند سال قبل دربارهٔ آن بحث شده بود،[۲۵] دنبال کرد. این نمایشگاه در سال بعد نیز برپا شد[۲۶] و در دوره آینده به صورت دو سال یکبار برگزار گردید و شکل یک دوسالانه -اما از آثار اعضای انجمن- را به خود گرفت.[۲۷] چهارمین دوسالانه سرو نقره‌ای، در سال ۱۳۹۴ همچنان با نگاه و توجه به زمینه‌های گوناگون طراحی گرافیک ایران در دو شهر تهران و شیراز برگزار شده‌است.[۲۸]

رخدادهای حرفه‌ای[ویرایش]

همچون دوسالانه، «برگزاری جشنواره، نمایشگاه، مسابقه و همایش» یکی از فعالیت‌های چهاردگانهٔ انجمن است که همگی به‌طور همزمان -در وحدت با یکدیگر- یا جداگانه برگزار می‌شوند.[۲۹][۳۰]

هفته طراحی گرافیک[ویرایش]

۲۷ آوریل برابر با هفتم اردیبهشت، برای اولین بار در سال ۱۹۹۵ توسط انجمن بین‌المللی طراحان گرافیک (AGI) به عنوان روز جهانی گرافیک نامگذاری شد.[۳۱] انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، پس از عضویت در انجمن بین‌المللی طراحی (ico-D)، همزمان با روز طراحی گرافیک، هفته طراحی گرافیک را با برگزاری نمایشگاهِ آثار طراحان و برپایی برنامه‌های حرفه‌ای جشن می‌گیرد. به نظر می‌رسد مهم‌ترین هدف از برگزاری این هفته، تحقق یکی از فعالیت‌های چهاردگانهٔ انجمن تحت عنوان: «بالابردن آگاهی جامعه در زمینه اهمیت و نیاز کشور به حرفه طراحی گرافیک» است. از سال ۲۰۱۲ میلادی، روز طراحی گرافیک به روز طراحی ارتباطات تغییر نام داده است.[۳۲][۳۳]

نشان اردیبهشت[ویرایش]

انجمن به منظور تشویق و ترویج مباحث نظری، مسابقه پژوهشی طراحی گرافیک را در دو بخش تألیف و ترجمه برگزار می‌کند.[۳۴] فراخوان این رخداد با نام نشان اردیبهشت نخستین بار در بهمن‌ماه ۱۳۸۶ منتشر شد و از آن پس هر دو سال به‌طور مستمر برگزار می‌شود. محتملاً مهم‌ترین هدفِ نشان اردیبهشت، تحقق موارد دیگری از فعالیت‌های چهاردگانهٔ انجمن پیرامون «پژوهش، تبادل اطلاعات حرفه‌ای و انتشار کتاب» است. انجمن خود بر آن است که پژوهش از جملهٔ مهم‌ترین ابزارهای شناختِ وضعیت موجود و فائق‌آمدن بر مشکلات و فراز و نشیب‌های رخ‌داده در آن است.[۳۵]

موزه گرافیک[ویرایش]

از زمان تأسیس انجمن، ایجاد موزه به عنوان یکی از اهداف بلندمدت انجمن در دستور کار قرار گرفت و به همین منظور کمیته موزه با هدف گردآوری، حفظ و نمایش آنچه به عنوان تاریخ طراحی گرافیک ایران شناخته می‌شود، در اردیبهشت ۱۳۷۹ آغاز به کار نمود. سرانجام با تلاش‌های بی‌وقفه انجمن، موزه گرافیک ایران در دی‌ماه ۱۳۹۳ افتتاح شد.[۳۶][۳۷][۳۸] نگاه کنید به: موزه گرافیک.

برخی چالش‌ها[ویرایش]

  • طراحی گرافیک در جامعه ما علی‌رغم سابقه حرفه‌ای چندین دهه آن، هنوز حرفه‌ای نوپا و از جهات بسیاری ناشناخته است و از این بابت به‌طور طبیعی نه‌تنها همه کسانی که در این زمینه فعالیت می‌کنند بلکه مراجعین آن هم با راهکارها و مقررات حرفه‌ای آن آشنایی کافی و همه‌جانبه ندارند.[۳۹]
  • مفهوم انجمن فقط یک هیئت چند نفره نیست. انجمن یعنی حضور تمام افراد. برای همین در اساس‌نامه‌ها بزرگترین تصمیم‌گیرنده و ارجح‌ترین تصمیم مربوط به مجمع عمومی است که از تصمیم هیئت مدیره مهمتر است و به خرد جمعی مربوط است.[۴۰]
  • برخی کارشناسان معتقدند که انجمن هنوز نتوانسته ایده‌ها و طرح‌هایی که برای احقاق حقوق طراحان گرافیک، کارآمد هستند را به جایی برساند؛[۴۱][۴۲] و با اینکه نزدیک به دو دهه از تأسیس آن می‌گذرد، گفته می‌شود: انجمن‌ها به فضاها و رویدادهایی نیاز دارند تا حضور خود را تثبیت کنند.[۴۳] البته باید افزود که در میان انجمن‌های هنری، انجمن گرافیست‌ها صنفی است و این مزیت قابل توجهی است چون یک انجمن صنفی شرایطی دارد که انجمن‌های هنری نمی‌توانند آن شرایط را برای خود ایجاد کنند.[۴۴] به هر ترتیب، علی‌رغم بسیاری از مشکلات موجود، اعضای انجمن به درستی برآنند که بودن به از نبود شدن است.[۴۵]

منابع[ویرایش]

  1. انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران در یک نگاه. تهران: انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، ۱۳۸۵. ۴ و ۱۰. 
  2. همان، ۵ و ۶.
  3. «آشنایی با انجمن طراحان گرافیک». همشهری آنلاین، ۱۳ مهر ۱۳۹۰. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  4. فرهادی، امرالله (مصاحبه‌شونده)، زهرا پاشایی و صالح تسبیحی (مصاحبه‌کننده). جهت اطلاع/ لشگرکشی طراحان گرافیک ایران. تهران: گرته، آبان ۱۳۹۱. 
  5. «معرفی کوتاه نظامنامهٔ حرفه‌ای طراحان گرافیک ایران». مسعود سپهر، ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  6. «پایان‌نامهٔ هیئت مدیرهٔ دورهٔ ششم انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران». گرته، ۱۴ دی ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  7. «دربارهٔ انجمن/ ساختار». وب‌گاه رسمی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  8. «تدوین سند چشم‌انداز طراحی گرافیک ایران/ دولت خوش‌اخلاق تاکنون وعده داده است». خبرگزاری فارس، ۱ اردیبهشت ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  9. «دهمین سالگرد تأسیس انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران». مجله الکترونیکی رنگ، ۳۰ آبان ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  10. «دربارهٔ انجمن/ دستاوردها». وب‌گاه رسمی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  11. فرهادی، امراله. «از ۱ تا ۲۸ جهت اطلاع». جهت اطلاع (تهران: انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران) سال دهم، ش. ۲۹ (اردیبهشت ۱۳۸۷): ۱۰–۱۱. 
  12. ممیز، مرتضی، حسین چنعانی و دیگران. گرافیک ایران ۱؛ اولین کتاب آثار برگزیدهٔ طراحان گرافیک ایران. تهران: نشر داروگ نو، ۱۳۸۰. چهل و سه. شابک ‎۹۶۴-۹۳۴۷۸-۱-X. 
  13. مثقالی، فرشید. «جهت اطلاع و دلایل عدم نشر آن». گرته، ۱۸ اردیبهشت ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  14. «جهت اطلاعِ هفته گرافیک ایران». روزرنگ، ۸ اردیبهشت ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  15. انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران در یک نگاه. تهران: انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، ۱۳۸۵. ۷. 
  16. ممیز، مرتضی، حسین چنعانی و دیگران. گرافیک ایران ۱؛ اولین کتاب آثار برگزیدهٔ طراحان گرافیک ایران. تهران: نشر داروگ نو، ۱۳۸۰. سی و یک. شابک ‎۹۶۴-۹۳۴۷۸-۱-X. 
  17. Wanner, Rene. “The 8th Tehran International Poster Biennial 2004”. Poster Page, July 26 2004. Retrieved 10 February 2016. 
  18. «مرتضی ممیز، پدر گرافیک ایران درگذشت». تبیان، ۷ آذر ۱۳۸۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  19. «نهمین دوسالانه گرافیک، به طراحی معاصر ایران اختصاص دارد». خبرگزاری میراث فرهنگی، ۸ اسفند ۱۳۸۵. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  20. «اسامی پذیرفته‌شدگان دوسالانه نهم/ بخش‌های ملی، جنبی و بین‌المللی». مجله الکترونیکی رنگ، ۲۹ اردیبهشت ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  21. «دهمین نمایشگاه دوسالانه پوستر تهران». تودی پوسترز. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  22. «سرو نقره‌ای، نمایشگاه سالانه آثار اعضای انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران». مجله الکترونیکی رنگ، ۳ خرداد ۱۳۸۹. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  23. «دهمین دوسالانه پوستر؛ بایدها و نبایدها». مجله الکترونیکی رنگ، ۱۴ مرداد ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  24. صابری‌وند، تورج. «عقب‌نشینی دوسالانه پوستر تهران». روزنامه شرق، ۱۹ مرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  25. حقیقی، ابراهیم. «پوسترزدگی». مجله الکترونیکی رنگ، ۴ بهمن ۱۳۸۵. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  26. «جمع‌آوری و شروع انتخاب آثار سرو نقره‌ای ۹۰». گرافنا، ١٠ مرداد ١٣٩٠. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  27. «سرو نقره‌ای دوسالانه می‌شود». وب‌گاه رسمی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، ٣١ خرداد ١٣٩٢. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  28. «دوسالانه سرو نقره‌ای برای نخستین بار در دو شهر برگزار می‌شود». یاقوت، ۳ آبان ١٣٩۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  29. «نمایشگاه منتخبی از پوسترهای تئاتر ۱۳۴۸ تا ۱۳۶۸». گرته، ۱۶ اسفند ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  30. «نمایشگاه پوستر «منهای سی» در اهواز». وب‌گاه رسمی جشنواره جهانی هنر مقاومت، ۱۹ فروردین ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  31. «روز جهانی گرافیک؛ تحقق آرمانی انسانی». ایرنا، ۷ اردیبهشت ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  32. «دوسالانهٔ گرافیک به خانه‌اش برگشت». ایسنا، ۸ اردیبهشت ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  33. «گزارش افتتاحیه هفتهٔ گرافیک». گرته، ۸ اردیبهشت ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  34. «نشان اردیبهشت؛ نخستین دوره اعطای نشان پژوهش در طراحی گرافیک ایران». مجله الکترونیکی رنگ، ۱۹ بهمن ۱۳۸۶. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  35. «فراخوان چهارمین نشان پژوهشی اردیبهشت». دوهفته‌نامه هنرهای تجسمی تندیس، ۲۸ فروردین ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  36. «گشایش موزه گرافیک ایران». وب‌گاه رسمی انجمن صنفی طراحان گرافیک ایران، ۲۷ دی ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  37. «موزه گرافیک ایران افتتاح می‌شود». همشهری آنلاین، ۲۷ دی ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  38. «موزهٔ گرافیک، صاحب خانه شد». مجله الکترونیکی رنگ، ۲۸ دی ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  39. ممیز، مرتضی، حسین چنعانی و دیگران. گرافیک ایران ۱؛ اولین کتاب آثار برگزیدهٔ طراحان گرافیک ایران. تهران: نشر داروگ نو، ۱۳۸۰. دو. شابک ‎۹۶۴-۹۳۴۷۸-۱-X. 
  40. حقیقی، ابراهیم (مصاحبه‌شونده) و مجله الکترونیکی رنگ (مصاحبه‌کننده). گلی به جمال نسل جوان. تهران: مجله الکترونیکی رنگ، اردیبهشت ۱۳۸۹. 
  41. کلهرنیا، بهرام. «برخی مصلحت‌اندیشی‌ها مانع رعایت حقوق گرافیست‌ها می‌شود». هنرآنلاین، ۶ دی ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  42. شیوا، قباد (مصاحبه‌شونده) و هنرآنلاین (مصاحبه‌کننده). «انجمن سطح کار خود را پایین آورد». هنرآنلاین، ۱۰ آبان ۱۳۹۱. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  43. رشیدی، علی. «انجمن‌ها به فضاها و رویدادهایی نیاز دارند تا حضور خود را تثبیت کنند». روزرنگ، ۱۳ بهمن ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  44. غریب‌پور، کیانوش. «زنگ خطر تعطیلی انجمن‌های هنری به‌صدا درآمده است». ایسنا، ۲۴ مرداد ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 
  45. احمدی شیخانی، مهرداد. «باید باشیم؛ چاره‌ای نداریم». مجله الکترونیکی رنگ، ۱۶ آذر ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۱ بهمن ۱۳۹۴. 

پیوند به بیرون[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]