استان دیاله

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از استان دیالی)
پرش به: ناوبری، جستجو
استان دیاله
محافظةدیالی
پارێزگای دیالا
استان
جایگاه استان دیاله در نقشهٔ عراق
جایگاه استان دیاله در نقشهٔ عراق
Diyala province.JPG
مختصات: ۳۳°۵۳′ شمالی ۴۵°۴′ شرقی / ۳۳.۸۸۳°شمالی ۴۵.۰۶۷°شرقی / 33.883; 45.067مختصات: ۳۳°۵۳′ شمالی ۴۵°۴′ شرقی / ۳۳.۸۸۳°شمالی ۴۵.۰۶۷°شرقی / 33.883; 45.067
کشور  عراق
مرکز بعقوبه
حکومت
 • فرماندار Ra’ad Hameed Al-Mula Jowad Al-Tamimi
مساحت
 • کل ۱۷٬۶۸۵ کیلومتر مربع (۶٬۸۰۰ مایل مربع)
جمعیت (۲۰۰۳)
 • جمعیت ۱٬۲۲۴٬۰۰۰
 • تراکم ۶۹/کیلومتر مربع (۱۸۰/پا)
منطقهٔ زمانی Iraqi Standard Time (یوتی‌سی ۳+)
پیش‌شماره(های) تلفن ۲۵ ۹۶۴
کد ایزو ۳۱۶۶ IQ-DI
زبان رسمی عربی، کردی فیلی


استان دیاله یا دیالی (به عربی: محافظة دیالى) (به کردی:پارێزگای دیاله) از استان‌های شرقی کشور عراق است. این استان در مرز این کشور با ایران قرار گرفته و با استان‌های کرمانشاه و ایلام در ایران هم‌مرز است.

جغرافیا[ویرایش]

مرکز این استان شهر بعقوبه است و از شهرهای بزرگ آن می‌توان خانقین را نام برد.

سازمان مجاهدین خلق ایران در استان دیاله پایگاهی نظامی به نام «پایگاه اشرف» داشت.[۱]اعضای سازمان مجاهدین خلق ایران این اردوگاه را در تاریخ ۱۶ سپتامبر ۲۰۱۲ میلادی تخلیه کردند.[۲]

ناحیه‌ها[ویرایش]

استان دیاله به ۶ ناحیه تقسیم شده است:

  • ناحیه خالص
  • ناحیه مقدادیه به کردی شاره‌بان شهری کردنشین که در سرشماری سال ۲۰۰۸ میلادی، ۳۶٬۵۰۰ نفر جمعیت داشته است.
  • ناحیه بلدروز نام سابق آن مندلی بوده است و اکنون هم کردها همین نام را به کار می‌برند. بیشتر ساکنانش را کردها(فیلی‌ها) تشکیل می‌دهند و عشایر ترکمان و عرب نیز در آن وجود دارند و در ۶ کیلومتری مرز عراق با ایران قرار گرفته و ۱۶۰ کیلومتر با بغداد پایتخت عراق فاصله دارد. اکثریت کردهای مندلی کرد فیلی و کلهرزبان هستند. رژیم بعث در راستای عربی سازی شهرهای کردنشین درتاریخ ۱۴/۴/۱۹۸۷ شهرستان مندلی را به بخش تقلیل داد و بخش بلدوروز که از توابع مندلی بود را به شهرستان ارتقاء داد. نام مندلی از واژه ی «بند نگین» آمده است. به معنای در بندان دور از چشم می‌آید. ساکنین در شهر مندلی و توابع آن تا نزدیکی سال ۱۹۷۵، ۸۰٪ آنان کردفیلی بوده‌اند و الباقی ساکنان را نیز نیم به نیم ترکمان و عرب تشکیل داده بودند. شهر مندلی در زمان عثمانیان دارای اداره‌ای مرکزی بود و شهرستانی به حساب می‌آمد و مناطقی همانند بلدروز و روستاهای بسیاری را تحت پوشش قرار می‌داد و در سالهای اخیر قرن گذشته بخاطر خرابیها و مصیبتهای پی در پی که از سوی رژیم بعث بر آن وارد شد، ساکنان آن بخصوص کردها ناگزیر به مهاجرت شدند، خانه و اموالشان چپاول و این شهر جایگاه اداری خود را از دست داد و به منطقه‌ای ویران شده مبدل گشت و در آن زمان که شهر بلدروز جزوی از مندلی بود، اکنون به شهرستانی مبدل شد.
  • ناحیه بعقوبه
  • ناحیه خانقین این شهرستان کرد نشین بوده و تحت اداره دولت محلی کردستان عراق قرار دارد.
  • ناحیه کفری این شهرستان کرد نشین بوده و تحت اداره دولت محلی کردستان عراق قرار دارد.

مردم[ویرایش]

استان دیاله دارای تنوع قومی بالایی می‌باشد. مردم این استان عرب، کرد و ترکمن می‌باشند. عرب‌ها اکثراً سننی مذهب، ترکمن‌ها شیعه مذهب و کردها در بعضی نقاط شیعه و در بعضی نقاط دیگر سنی هستند.

اعلام خودمختاری[ویرایش]

در ماه دسامبر سال ۲۰۱۱ میلادی، شورای حکومتی دیاله با انتشار بیانیه‌ای، این ناحیه را نیمه خودمختار اعلام کرد.[۳] دو ماه پیش از این مسئله، اتفاق مشابهی در استان صلاح‌الدین رخ داده بود. شورای دیاله این اقدام را با استفاده از ماده ۱۱۹ قانون اساسی عراق و به سبب بدگمانی‌های دولت حاکم شیعه مذهب نوری المالکی انجام داد. برخلاف استان صلاح‌الدین، دیاله پیچیدگی قومی و مذهبی بالایی دارد و همین مسئله سبب شد تا اعتراض و درگیری در این استان بالا بگیرد.[۴] البته از زمان سقوط رژیم بعثی صدام در ۲۰۰۳ دو شهر خانقین و کفری تحت کنترل نیروهای پیشمرگه و آسایش کردستان هستند.

پانویس[ویرایش]

جستارهای وابسته[ویرایش]

Samarra map.png

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]