اوتاکو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از اتاکو)
پرش به: ناوبری، جستجو

اوتاکو (به انگلیسی:Otaku؛ به ژاپنی: おたく یا オタク یا ヲタク) اصطلاحی است در زبان ژاپنی که به کسی که دیوانه‌وار علاقه‌مند چیزیست اطلاق می‌گردد، به ویژه در زمینه انیمه و مانگا.

تعریف اوتاکو[ویرایش]

اصطلاح اوتاکو، در مباحث فرهنگی راجع به فرهنگ معاصر ژاپن، به ویژه ژاپن پس از دهه هفتاد، بسیار مشاهده می‌شود. در یک تعریف مختصر، اوتاکو به فردی گفته می‌شود که عاشق انیمیشن ژاپنی (انیمه، که با خطوط کاتا نوشته می‌شود و ساده شده کلمه انگلیسی انیمیشن Animation است) و کتب مصور ژاپنی (مانگا Manga، با خطوط هیرا یا کانجی) است و سرگرمی دیگری جز این مسئله ندارد، آنها را تعقیب می‌کند و نسخه‌های مجلات یا کتاب‌ها و فیلم‌ها را جمع‌آوری می‌کند.

با این حال، این تعریف، ساده‌سازی سبکسرانه‌ای از فرهنگی است که یک سبک زندگی خاص را ایجاد می‌کند. در ژاپن، اوتاکو، در واقع یک نوع زندگی است. نوعی از زندگی که پیشتر، مردان جوان (و حتی میانسال) انتخاب می‌کردند و با استفاده زیاد از تکنولوژی‌های ارتباطی، خواندن مانگا، تماشای انیمه، شرکت در جلسات بحث انیمه با دیگر اوتاکوها، قرض دادن و قرض گرفتن نسخه‌های مختلف و بالاخره آرشیو کردن آنها مشخص می‌شد.

اوتاکوها سنتی در پوشش ایجاد کردند که امروزه به نام کوزپلی (cosplay) معروف است؛ آنها پوشش شخصیت‌های مطلوب خود در مانگاها و انیمهها را ایجاد می‌کردند و با پوشیدن آن لباس‌ها در اجتماع ظاهر می‌شدند. اکنون، دیگر اوتاکو یک سبک زندگی مذکر نیست. دختران و زنان اوتاکو فراوانی وجود دارند و کوزپلی رواج زیادی در ژاپن دارد. در دیگر کشورها حتی فرهنگ دوری از آن نظیر سوئد، از رواج کوزپلی و اثر قوی مانگا در آنجا می‌توان نشان‌هایی یافت، به طوری که در سوئد مسابقات کوزپلی برگزار می‌شود و بهترین لباس جایزه می‌گیرد. با این حال، در فرهنگ ژاپن و فرهنگ غالب غرب، کلمه اوتاکو اغلب حامل کیفیت‌های منفی مانند انزوا و ضداجتماعی بودن است.

واژه شناسی[ویرایش]

ریشه دقیق واژه اوتاکو مشخص نیست، گفته شده که روزنامه‌نگاری به نام آکیو ناکاموری، اولین بار در دهه هفتاد این اصطلاح را به صورت اوتاکو-زوکو به معنای قبیله اوتاکوها به کار برد. افراد عجیب و ناهنجاری که خوره مانگا بودند و همدیگر را اوتاکو صدا می‌زدند.

از نظر لغوی، اوتاکو هم معنای آناتا (anata) است (هر دو به معنای شما)، ولی اوتاکو در زبان ژاپنی معمول نیست، چرا که بیش از حد مودبانه و رسمی است؛ ولی در مورد اینکه چرا این اصطلاح برای طرفداران مانگا و انیمه به کار می‌رود (توسط خودشان در وهله اول)، نظریه واحدی وجود ندارد. در واقع، دو نوع نظریه متفاوت در این مورد وجود دارد.

یک نظریه می‌گوید که اوتاکوها در شبکه‌های بزرگ اجتماعی با هم ارتباط دارند و در آنها اطلاعات و کالاها (مثل مجلات و فیلم‌ها و...) را مبادله می‌کنند؛ ولی این نظریه دقیق نیست، چرا که هرچند شبکه‌های بزرگ اجتماعی برای مبادله و اشتراک انیمه وجود دارند، و اوتاکوها هم جزو اعضای آن هستند، یک اوتاکو الزاماً با اوتاکوهای دیگر رابطه نزدیکی ندارد. در واقع این فرهنگ، در آغاز تا حد زیادی در افراد تنها و دور از اجتماع رشد کرد. تا جایی که این افراد منفرد، متوجه شدند که کسانی مثل خودشان وجود دارند و توانستند به هم بپیوندند و یک خرده فرهنگ ایجاد کنند. رابطه اوتاکوها در شبکه‌های اجتماعی نیز، اغلب غیرشخصی، کوتاه و کاری است. در واقع به یک تعبیر، بار معنایی واژه بسیار مودبانه اوتاکو، در رابطه غیر شخصی و بی‌نهایت مودبانه بین اوتاکوها دیده می‌شود.

نظریه دوم، در مورد اوتاکوها بر انزوای اوتاکوها تأکید می‌کند. این نظریه، نظریه غالب در فضای فرهنگی غرب در مورد اوتاکوها است. این نظریه به معنای دوم واژه اوتاکو اشاره می‌کند، یعنی ‍ «خانه شما»؛ و می‌گوید که این افراد اوتاکو خوانده می‌شوند، چون به ندرت از خانه خارج می‌شوند (فقط برای خرید مانگا یا دیگر خریدهای ضروری). در واقع این فرهنگ در مراحل ابتدایی رشد خود، تا حدی اینگونه بود و در افرادی رشد کرد که زمان در خانه بودن را تقریباً به طور مطلق صرف مانگا و انیمه می‌کردند و اغلب افرادی تنها و منزوی بودند. این تعریف ضمناً تصویر غالب در فرهنگ رسانه‌ای ژاپن نیز هست و از آن به عنوان تحقیر نیز استفاده می‌شود. اوتاکوها افرادی ضد اجتماعی و منزوی معرفی می‌شوند که از جهان خارج از خودشان، جدا هستند. با این حال، اوتاکوها از زمان پیدایش اولین شبکه‌های کامپیوتری مثل بی‌بی‌اس‌ها (در واقع از اولین زمانی که بحث گروهی بدون حضور فیزیکی، از طریق کامپیوترها امکان‌پذیر شد)، با همدیگر قرار می‌گذاشتند و در این قرارها همدیگر را اوتاکو صدا می‌زدند. به نظر می‌رسد که این شکل تعریف، توسط جامعه فرهنگی ژاپن، برای سخیف جلوه دادن اوتاکوها ایجاد شده باشد. حداقل این است که احتمال اینکه اوتاکوها همدیگر را از روی احترام اوتاکو صدا بزنند، بیشتر از این است که همدیگر را منزوی خطاب کنند.

از نظر تاریخی و سابقه این کلمه، تاکاشی موراکامی از قول توشیو اوکادا، این کلمه را به شوجی کاواموری و هاروهیکو میکوموتو نسبت می‌دهد که خالق «دژ فرابُعدی مکراس» (در ایران، نیمی از سری اول آن با نام دژ فضایی پخش شد) در دهه هشتاد بودند. این دو نفر، زمانی که کار روی مکراس را در استودیو نوئه شروع کردند، دانشجوی دانشگاه کیو (keio) بودند. دانشگاه کیو یکی از مراکز آموزشی برتر و تا حدودی مختص طبقه مرفه‌است. کاواموری و میکوموتو، تا حدودی تحت تأثیر محیط نسبتاً اشرافی دانشگاهشان، همدیگر را به جای لفظ معمول آناتا با کلمه رسمی‌تر و مودبانه تر اوتاکو صدا می‌زدند. به علاوه، آنها این کلمه را مستقیماً در دهان شخصیت اصلی سری مکراس هم گذاشتند. طرفداران کارهای استودیو هم از این عبارت استفاده کردند تا احترام خودشان را نسبت به طراحان استودیو نشان دهند. این عبارت کم‌کم وارد زبان طرفداران مانگا و انیمه شد، به طوری که هرجا جمع می‌شدند، همدیگر را اینگونه صدا می‌کردند.

به نظر می‌رسد که سیر تاریخی این واژه، منطقی‌ترین توضیح را برای این مفهوم به دست دهد. در فرهنگ رسانه‌ای ژاپن، شاید تا حد زیادی عامدانه، اوتاکو معنای مثبتی ندارد. در زمان کنونی تعداد اوتاکوها زیاد است و چندان منزوی نیستند؛ با هم قرار می‌گذارند و راجع به انیمه‌ها و مانگاها حرف می‌زنند. ظاهراً تعریف اوتاکوهای تنها در خانه را، باید در فرهنگ ژاپن و به تبع آن فرهنگ غربی، دیگر به فراموشی سپرد.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

الگو:ژاپن