گیاه سس

سس یک گیاه کاملاً انگلی می‌باشد که دارای ریشه و برگ نیست و مواد غذایی مورد نیاز خود را بطور کامل از گیاه میزبان می‌گیرد. بذر گیاه سس به مدت بسیار طولانی در خاک می‌ماند و گاه تا ۱۳ سال در خاک دوام می‌آورد و قادر به جوانه زدن می‌باشد.

رده بندی علمی گیاه سس

با نام علمی (Cuscuta)از خانواده سسیان (Cuscutaceae) که بعضی‌ها از آن به عنوان تنها عضو انگلی خانواده (Convolvulacrae)(پیچک) یاد می‌کنند.

سسیان تیره‌ای انگلی از بادنجان‌سانانِ غالباً بالارونده و پیچان هستند که سبزینه ندارند و با اندام‌های مکنده به میزبان خود می‌چسبند. این انگل را در آذربایجان بنام ( سالماشیق ) می شناسند - حسین جاودانی - تبریز

طریقه گسترش

بذر سس هنگامی که در شرایط مساعد قرار می‌گیرد جوانه می‌زند و یک ساقه زیر زمینی تولید می‌کند که این ساقه زیر زمینی بطور بسیار جالبی در خاک حرکت می‌کند تا به ریشه گیاه میزبان برسد . نحوه حرکت سس به این صورت است که پس از اینکه تمامی محتویانت بذر صرف رشد ساقه زیر زمینی شد جوانه انتهایی ساقه زیر زمینی انرژی خود را برای رشد از خود ساقه می‌گیرد به این صورت که مواد غذایی موجود در انتهای ساقه زیر زمینی را می‌گیرد و صرف رشد خود ساقه زیر زمینی می‌کند به این ترتیب از انتهای ساقه زیر زمینی کاسته و به ابتدای ان اضافه می‌شود و ساقه زیر زمینی رو به جلو حرکت می‌کند . جهت حرکت هم اتفاقی است این حرکت تا به آنجا ادامه می‌یابد که یا ساقه زیر زمینی به ریشه گیاه میزبان می‌رسد و با ترشح آنزیمهایی دیواره سلولی را شکافته و اندام مکنده خود را وارد ریشه می‌کند و از مواد غذایی ساخته شده توسط گیاه میزبان برای رشد و تولید مثل خود استفاده می‌کند و یا در این مدت به هیچ گیاهی برخورد نمی‌کند و مواد غذایی خود را تماما استفاده می‌کند و از بین می‌رود . ساقه سس زرد رنگ می‌باشد و روی طیف وسیعی از گیاهان رشد می‌کند و باعث از بین رفتن یا ضعیف شدن گیاه میزبان می‌شود .

انوع سس

• سس درختی
• سس یونجه
• Cuscuta americana
• Cuscuta applanata
• Cuscuta approximata
• Cuscuta attenuata
• Cuscuta boldinghii
• Cuscuta brachycalyx
• Cuscuta campestris
• Cuscuta cassytoides
• Cuscuta ceanothi
• Cuscuta cephalanthi

Cuscuta chinensis

• Cuscuta compacta
• Cuscuta coryli
• Cuscuta corylii
• Cuscuta cuspidata
• Cuscuta decipiens
• Cuscuta dentatasquamata
• Cuscuta denticulata
• Cuscuta epilinum
• Cuscuta epithymum
• Cuscuta erosa
• Cuscuta europaea
• Cuscuta exaltata
• Cuscuta fasciculata
• Cuscuta gigantea
• Cuscuta globulosa
• Cuscuta glomerata
• Cuscuta gronovii
• Cuscuta harperi
• Cuscuta howelliana
• Cuscuta indecora
• Cuscuta indesora
• Cuscuta japonica
• Cuscuta jepsoni
• Cuscuta leptantha
• Cuscuta lupuliformis
• Cuscuta macrolepis
• Cuscuta megalocarpa
• Cuscuta monogyna
• Cuscuta mitriformis
• Cuscuta obtusiflora
• Cuscuta odontolepis
• Cuscuta pentagona
• Cuscuta plattensis
• Cuscuta polygonorum
• Cuscuta potosina
• Cuscuta potosona
• Cuscuta reflexa
• Cuscuta rostrata
• Cuscuta runyonii
• Cuscuta salina
• Cuscuta sandwichiana
• Cuscuta squamata
• Cuscuta suaveolens
• Cuscuta suksdorfii
• Cuscuta tuberculata
• Cuscuta umbellata
• Cuscuta vivipara
• Cuscuta warneri

راه‌های عمومی مبارزه با سس

• استفاده ار بذر خالص
• از کودها آلوده دامی استفاده نکنید و از چرا دام در مزارع آلوده به سس جدا خودداری کنید
• سس را قبل از به بذر نشستن به هر طرق ممکن نابود نمایید: مکانیکی. شیمیایی. سوزانیدن و غیره. زیرا همین بذرها خاک را برای سال آینده آلوده می‌سازند.
• هر قطعه از رشته‌های سس در طول فصل بهار و تابستان به تنهایی می‌تواند رشد کرده و آلودگی ایجاد نماید.لذا به هنگام مبارزه مکانیکی کلیه سس‌های کنده شده باید در جایی به دور از محصول جمع آوری و روی آن نیز خاک ریخته شود. یا بهتر این که سوزانیده شوند تا بذرهای موجود نیز از میان بروند.
• ایجاد تناوب زراعی در زمین‌های آلوده به سس با کاشت محصولات مقاوم مانند: گندم. جو. ذرت و یا سویا.
• شخم عمیق بذرهای جدبد سس را به عمق خاک می‌برد و از جوانه زدن آنها جلوگیری به عمل می‌آورد.زمین‌های که به این منظور شخم زده می‌شوند باید تا چندین سال بعد شخم عمیق زده نشوند تا از بالا آمدن بذور دفن شده جلوگیری به عمل آید. البته این عمل باعث می‌شود تعدادی از بذرهای دفن شده در عمق خاک نیز به سطح آورده شوند برای مبارزه با این بذور تیلر و یا شخم کم عمق در بهار جوانه‌های سس را نابود می‌سازد.

نگارخانه

• 
• 
• 

منابع

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ گیاه سس موجود است.

• مداح. محمد باقر .(سس یونجه و مبارزه با آن از انتشارات ترویج شماره ۱۶۳)
• مظاهری علی . (بیولوژی سس و طریق مبارزه با آن در مزارع در دومین گنگره گیاهشناسی)