کیوآر کد

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
توضیحات بخش‌های مختلف یک کد پاسخ سریع

رمزینهٔ پاسخ سریع یا QR Code یک رمزینه ماتریسی (یا بارکد دوبُعدی) است که می‌توان آن را با پوینده‌های QR، تلفن همراه دوربین‌دار و تلفن هوشمند بازخوانی کرد. این بارکُد دربردارندهٔ چیدمانی از نقطه‌های مربع‌شکل ِ سیاه‌رنگ (با نام ماژول) بر روی زمینهٔ سفید است. دادهٔ نهفته می‌تواند نوشته، نشانی وب، پیامک، شماره تلفن، اطلاعات کارت ویزیت یا دادهٔ دیگری باشد.

این رمز توسط یکی از شرکتهای زیرمجموعه صنایع خودروسازی تویوتا ژاپن به نام کابوشیکی-گایشا دنسو در سال ۱۹۹۴ میلادی اختراع و مورد استفاده قرار گرفت. نیاز به توعی رمز که درونمایه آن با شتاب زیاد رمزگشایی شود، انگیزه اصلی این شرکت برای سرمایه گذاری در تحقیق و اختراع و توسعه این نوع رمز بوده است. در حال حاضر استفاده از این نوع رمز در ژاپن بسیار فراگیر است و بیشترین کاربرد را میان رمزهای میله ای دوبُعدی دارد. پس از آنکه کشورهای انگلیسی زبان از سال 1997 شروع به استفاده از این نوع رمز کردند نام "QR" کوتاه شده "Quick Response" یه معنی (پاسخ سریع) را برای آن انتخاب نمودند و به همین نام در سازمانهای بین المللی آنرا به ثبت رساندند.[۱]

اشاره[ویرایش]

با وجودی که برای بار نخست به منظور ردیابی قطعات در صنایع تولید خودرو مورد استفاده واقع شد، کدهای QR در زمینه‌های بسیار بیشتری استفاده می‌شود؛ شامل کاربردهای ردیابی تجاری و کاربردهای راحت سازی در تلفن همراه کاربران (که به mobile tagging شناخته می‌شوند)

QR آدرسهایی را که در نشریات، آهنگ‌ها، اتوبوس‌ها، کارت تبلیغات، یا هر چیزی که کاربران نیاز به دانستن اطلاعات در مورد آن داشتند کد می‌کند. کاربرانی که به تلفن دوربین‌دار دارای برنامه کامپیوتری خواننده (reader) صحیح باشند می‌تواند تصویر کد QR را برداشت می‌کند و باعث می‌شود که مرورگر تلفن اجرا شده و به URL مورد نظر منتقل شویم. ارتباط دادن بین اشیاء دنیای فیزیکی با hardlink یا فرامتن دنیای فیزیکی شناخته می‌شود. سیستم تلفن همراه گوگل به نام اندروید بر روی برخی مدل‌هایش با استفاده از بارکد خوان (ZXing) داخلی خود استفاده از QR را پشتیبانی می‌کند و همچنین مرورگر آن تغییر مسیر (Uniform Resource Identifier(URI را پشتیبانی می‌کند که به کدهای QR اجازه می‌دهد متادیتا را به برنامه‌های موجود بر روی گوشی بفرستد. سیستم‌عامل سیمبیان شرکت نوکیا به بارکدخوان مجهز شده است، که آنرا قادر می‌سازد کدهای QR را بخواند.

استانداردها[ویرایش]

یک QR کد غول‌پیکر جهت برداشت با آدرس وب‌سایت با تلفن همراه.

مدارک استاندارد زیادی وجود دارد که کدکردن فیزیکی کُد QR را پوشش می‌دهد[۲]:

نشان‌های کد QR ۲۰۰۵ را تعریف می‌کند، توسعه‌ای از کد QR مدل ۲. این استاندارد تعیین نمی‌کند که چگونه نشانه کد QR مدل ۲ را بخواند.

در سطح لایه کاربردی، تغییراتی بین محصولات مختلف وجود دارد. NTT docomo استانداردهای قابل پیاده‌سازی برای رمزگشایی URLها، اطلاعات تماس، و دیگر انواع داده برپا کرده‌اند.[۴] پروژه متن-باز "zxing" یک فهرست از انواع داده کد QR را شناسایی می‌کند.[۵]

مجوز[ویرایش]

استفاده از کد QR از نقطه نظر مجوز آزاد و مجانی است. کد QR به طور شفاف به صورت استاندارد ISO تعریف و منتشر شده است. Denso Wave حق امتیاز کد QR را در اختیار گرفته است، ولی حق امتیاز اجرا و پیاده‌سازی آن را خیر[۲].

لفظ کد QR یک علامت ثبت شده از شرکت Denso Wave ی[۶] است.

ظرفیت[ویرایش]

عناصر اصلی نشانه، مربع‌هایی با تعداد حداقل ۲۱ × ۲۱ و حداکثر ۱۷۷ × ۱۷۷ در نشانه اصلی هستند. قسمت حاشیه‌ای (منطقه سکوت) باید حداقل دارای عرضی برابر با ۴ برابر عناصر کوچک نشانه باشند. اطلاعات بیشتر را می‌توان با در اختیار گرفتن تا ۱۶ نشانه ذخیره کرد.

ظرفیت داده کد QR[۷]
عددی خالص حداکثر ۷٬۰۸۹ کاراکتر
الفبارقمی حداکثر ۴٬۲۹۶ کاراکتر
دودویی (۸ بیتی) حداکثر ۲٬۹۵۳ بایت
Kanji/Kana حداکثر ۱٬۸۱۷ کاراکتر
ظرفیت تصحیح خطا
سطح L ۷٪ از کلمات کد شده قابل بازیافت هستند.
سطح M ۱۵٪ از کلمات کد شده قابل بازیافت هستند.
سطح Q ۲۵٪ از کلمات کد شده قابل بازیافت هستند.
سطح H ۳۰٪ از کلمات کد شده قابل بازیافت هستند.

کدهای QR از تصحیح خطای Reed–Solomon استفاده می‌کنند. مثال زیر نشان می‌دهد که کد QR چگونه با اختلال دست و پنجه نرم می‌کند. یک سری پیکسل از روی کد اصلی برداشته می‌شود یا به آن اضافه می‌گردد تا اختلال در خط مرزی آن بررسی شود. هر دو تصویر تغییر یافته به وسیله تشخیص خطای "سطح L" قابل تشخیص است. پس با اطلاعات ارائه شده می‌توانیم بگوییم که حداکثر اطلاعات قابل ذخیره‌سازی کد QR (با ۱۷۷ × ۱۷۷ عنصر و تصحیح خطای سطح L) برابر با ۲۳٬۶۲۴ بیت (۲٬۹۵۳ بایت) است برای اطلاعات الفبارقمی است.

تغییرات[ویرایش]

کد QR میکرو یک نسخه شبیه کد QR استاندارد است اما برای کاربردهایی که قابلیتی کمتر از بارکد خوان‌های دستی معمولی دارد. همچنین کد QR میکرو متفاوت زیادی وجود دارد. بهترین این کدها قابلیت نگهداری ۳۵ کاراکتر را دارد.

Design QR' یک کد QR است که بهینه‌سازی شده به صورتی که یک تصویر و یا لوگو را ذخیره کند به طوری که روال تبدیل کد را سرعت ببخشد.[۸]

تقسیم‌بندی‌ها[ویرایش]

برای ساخت کدهای پاسخ سریع، استانداردهای از پیش تعیین‌شده‌ای موجود است که همگی از سوی شرکت دنسو ویو برای تشخیص نوع کد از نگاهِ شکل و ظاهر در نظر گرفته شده‌است.


تقسیم‌بندی‌های کد پاسخ سریع
    ایمیل     پیامک     شماره تلفن     متن     آدرس اینترنتی     اطلاعات تماس (کارت ویزیت)  
شکل
QR Identification Email.png
QR Identification SMS.png
QR Identification PhoneNumber.png
QR Identification Text.png
QR Identification URL.png
QR Identification vCard.png

کاربردها[ویرایش]

  • ایجاد پیوند انحصاری برای تارنما
  • تبادل آسان اطلاعات، به‌خصوص اطلاعات متنی ساده مثل یادداشت‌ها و اطلاعات تماس
  • تبلیغات
  • خرید و نصب نرم‌افزار از فروشگاه‌هایی مثل گوگل پلی و اپ‌استور
  • کاربرد در پزشکی:
پزشکان پس از اسکن کد QR قادر خواهند بود تا به سرعت به پرونده بیمار دسترسی داشته باشند و نوع دارو و واکسن مورد نیاز را شناسایی کنند.ا[۹]
  • کاربرد هنری:
گروه پاپ بریتانیایی Pet Shop Boys از کد QR به عنوان یک کار هنری برای آهنگ بانلودی (غیر فروشی) خود با نام Integral در سال ۲۰۰۷ استفاده کردند. در کلیپ ویدیویی این آهنگ نیز از کد QR استفاده شده است. هنگامی که کد به صورت صحیح خوانده شود، کاربر به تارنمای Pet Shop Boys تغییر مسیر داده می‌شود، و سپس صفحه‌های مربوط به کارت ملی انگلیس پدیدار می‌شوند.

سوءاستفاده و خطرات[ویرایش]

با در نظر گرفتن توانایی‌های نرم‌افزاری دستگاه خواننده کد (مثلا تلفن همراه) احتمال خطرهای فراوان فنی و مالی وجود دارد. از جمله مواردی پیش آمده‌اند که دستگاه خواننده، پس از دریافت داده‌های "کد کیو آر" به صورت خودکار چندین پیامک (اس ام اس) پردازشی به قیمت چندین دلار (از نوعی که دریافت کننده پیامک از شرکت مخابرات حق العمل دریافت می‌کند)، به یک سازمان روسی فرستاده یا اینکه بخشی از لیست شماره تلفن‌های کاربر با نام و مشخصات به مقصد ناشناخته‌ای ارسال گشته. خطر دیگر دریافت انواع بدافزار هاست که می‌توانند تلفن همراه را دچار مشکل جدی کنند.[۱۰][۱۱][۱۲]

منبع‌ها[ویرایش]

  1. اطلاعات کامل در مورد رمزینهٔ پاسخ سریع
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ "QR Code Standardization". Denso-wave.com. Retrieved ۲۰۰۹-۰۴-۲۳. 
  3. "AIM GLOBAL Online Store". Aimglobal.org. Retrieved ۲۰۰۹-۰۴-۲۳. 
  4. "Synchronization with Native Applications". ان‌تی‌تی دوکومو. Retrieved 17 February 2009. 
  5. "Barcode Contents". zxing – A rough guide to standard encoding of information in barcodes. Retrieved 17 February 2009. 
  6. "QR Code.com publisher=Denso-wave.com". ۲۰۰۳-۱۱-۰۶. Retrieved ۲۰۰۹-۰۴-۲۳. 
  7. "About 2D Code". Denso-wave.com. Retrieved ۲۰۰۹-۰۴-۲۳. 
  8. "design QR". IT DeSign Inc. Retrieved ۲۰۰۹-۱۱-۱۹. 
  9. "Kakariki". IT DeSign Inc. Retrieved 2009-01-12. 
  10. A Recipe for a Mobile Malware Tsunami
  11. Security assessment of mobile QR readers
  12. AVG (AU/NZ) Cautions: Beware of Malicious QR Codes