پل قدیم دزفول

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از پل رومی)
پرش به: ناوبری، جستجو
پل قدیم دزفول
Dezful pol 1.jpg
نام پل قدیم دزفول
کشور Flag of Iran.svg ایران
استان خوزستان
شهرستان دزفول
اطلاعات اثر
نام‌های قدیمی پل رومی ، پل اندامش
کاربری پل
دیرینگی بیش از ۱۷ قرن
دورهٔ ساخت اثر ساسانیان
بانی اثر شاپور اول
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت ۸۴
تاریخ ثبت ملی ۱۵ دی ۱۳۱۰
اطلاعات بازدید
امکان بازدید بله

مختصات: ۳۱°۱۹′۲۶.۷۴″ شمالی ۴۸°۴۰′۳۰.۲۸″ شرقی / ۳۱.۳۲۴۰۹۴۴° شمالی ۴۸.۶۷۵۰۷۷۸° شرقی / 31.3240944; 48.6750778

پل قدیم دزفول
محل دزفول، روی رود دز
جنس آجری،ملاط سنگ ساروج
شمار دهنه‌ها ۲۶ دهنه بزرگ و کوچک آجری ، ۳ دهنه فلزی از جنس بتون آرمه
شمار ستون‌ها ۱۷
درازا ۳۸۵٫۵ متر
پهنا ۹٫۵ متر
ارتفاع ۱۵ متر
AADT خیر
مختصات ۳۲°۲۲′۵۳″ شمالی ۴۸°۲۳′۲۷″ شرقی / ۳۲.۳۸۱۵° شمالی ۴۸.۳۹۰۹° شرقی / 32.3815; 48.3909


پل قدیم دزفول(به دزفولی:پل قدیم)(به انگلیسی: old bridge) مهم‌ترین اثر تاریخی دزفول و با بیش از ۱۷ قرن سابقه , قدیمی ترین پل استوار جهان است.[۱][نیازمند منبع]این پل که دو منطقه شرقی و غربی دزفول را به هم وصل می سازد ، در حقیقت یکی از راههای رابط منطقه جندی شاپور وسرزمین بین النهرین بوده ، که به دستور شاپور اول پس از پیروزی بر والرین و با بکارگیری اسرای رومی ساخته شده است.[۲]


تاریخچه[ویرایش]

این پل در سال ۲۶۰ میلادی(در حدود ۱۷۵۰ سال پیش) به دستور شاپور اول ساسانی و بدست ده ها هزار اسیر رومی بر روی رود دز ساخته شد و به همین دلیل این پل به پل رومی نیز مشهور است.برای حفاظت از پل قلعه‌ای نیز بنا شد که در محل قدیمی آن محله‌ای به همین نام ( قلعه) وجود دارد.

این پل دارای ۱۴ دهانه است و آب رودخانه دز از زیر آن عبور می کند ، پل قدیم دزفول از سنگ ساروج و آهک بنا شده و در دوران حکومت عضدالدوله دیلمی،صفویان و پهلوی باز سازی شده است اما پایه های پل حکایت از دوران ساسانی دارد .[۳]



ساختار تاریخی[ویرایش]

این پل برروی رودخانه دز واقع شده و ساختمان فعلی آن در دوران صفویه بر روی ساختمان قبلی بنا شده است. ساختمان این پل متشکل از بافت معماری متعلق به سه دوره تاریخی است. بخش هایی از پایه‌های پل مربوط به دوره ساسانی و بخش طاقدیسی پل مربوط به دوره صفویه و از نمونه‌های طاق‌های دوره اسلامی است و سرانجام بخش عرشه پل که از مصالح جدیدی همچون سیمان و فلز ساخته شده است مربوط به دوره رضا شاه پهلوی است. پس از احداث سد دز در شهرستان دزفول فشار آب رودخانه بر این پل بسیار کاهش یافت.

نقل قول های مشهور[ویرایش]

جرج کرزن در مورد پل قدبم دزفول می‌نویسد:

در حدود غربی خاک بختیاری و حوزه نهایی آب دز، شهر جالب توجه دزفول واقع گردیده است (دزفول- دزپل). این نام به واسطه پل باشکوه مجاور آنست که بدون شک بدوره ساسانیان متعلق است. قسمت زیرین این پل از سنگ است و قسمت فوقانی که آجری است ظاهراً قدیمی تر می‌نماید، 430 یارد طول و بیست و دو طاق به شکل و اندازه مختلف دارد.

حاج نجم الملک در کتاب سفرنامه خوزستان درباره پل قدیم دزفول در سال ۱۲۹۹ چنین می نویسد:

پلی عظیم بر روی دز از قدیم زده اند که از آثار غریبه است. فی الجمله تعمیری لازم دارد، طول این پل سیصد و شصت ذرع است. دو دامنه دارد به طول سی ذرع و عرض هفت ذرع و ارتفاع دوازده ذرع عدد چشمه‌ها بیست عدد و عرض چشمه‌ها بعضی پنج و بعضی نه ذرع است.[۴][۵]



جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • دهخدا، علی اکبر. لغتنامه دهخدا. ۵۹۷. 
  • سبط الشیخ، ضیا الدین. زندگی نامه استاد الفقها شیخ انصاری. چاپ دوم. دبیرخانه کنگره بزرگداشت دویستمین سالگرد میلاد شیخ اعظم انصاری، ۱۳۷۳. ۸۳.