هیدج

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۱۵′۲۶.۲۳″ شمالی ۴۹°۸′۱۱.۹۵″ شرقی / ۳۶.۲۵۷۲۸۶۱° شمالی ۴۹.۱۳۶۶۵۲۸° شرقی / 36.2572861; 49.1366528

هیدج
هیه
کشور  ایران
استان زنجان
شهرستان ابهر
مردم

صفای صفحه شیراز گرچه مشهور است- هوای هیدج ما نیست کمتر از شیراز


هیدج یکی از شهرهای استان زنجان است که در حدود ۷۰ کیلومتری شهر زنجان قرار دارد. این شهر زادگاه حکیم هیدجی (حکیم و فیلسوف) و اصغر مهاجری (جامعه شناس) است. زبان مردم این شهر ترکی با لهجه‌ی خاص هیدج است. بر اساس سرشماری سال ۱۳۸۵، جمعیت این شهر برابر با 10563 نفر بوده‌است. این شهر دارای حوزه علمیه با قدمت بیش از 170 سال می‌باشد، که اشخاصی چون فخیم ابهری، حکیم هیدجی،حاج آخوند هیدجی و غیره در آن علم‌آموزی نموده‌اند. این شهر دارای ادبا و شاعرانی مانند ملا محمد علی معروف به حکیم هیدجی، عوضعلی صالحی معروف به رهگذر هیدجی میباشد.[۱].

در گذشته مردمان آن را «هیه» می‌نامیدند که در آن دروازه و کاروانسرا برای استراحت کاروان بوده، نام هیدج از هودج یا محمل گرفته شده که در زمان‌های گذشته برای حمل بزرگان استفاده می‌شده، قدمت این شهر به زمان‌های دور برمی گردد ولی از زمانی که دختر شاه خدابنده سلطان محمد خدابنده که مقبره آن در گنبد سلطانیه است، هنگام عبور از آن شهر که آن زمان روستایی دور بوده، دخترش دچار بیماری شدیدی شده و بعد از مداوا در همان مکان فوت می‌کند . از آنجا که این منطقه آب و هوایی بسیار مطبوع داشته در همانجا دخترش را دفن و مقبره‌ای زیبا از سنگ مرمر سفید برایش می‌سازد که اکنون اثری از آن نیست .

این شهر دارای حوزهٔ علمّیهٔ دینی است که قدمت بنای آن به بیش از یک ونیم قرن می‌رسد و مردان فاضل و ادبای فرهیخته‌ای را در دامان خود پرورده‌است که از جملهٔ آنان می توان به مرحوم حکیم هیدجی، مرحوم ملا غلامرضا اصولی، مرحوم ملا نظر علی هیدجی، مرحوم حاج ملا محمد حسین فخیمی (معروف به حاج آخوند) مرحوم حاج شیخ عبدالرحمان محمدی، مرحوم حاج شیخ فضایل فاضلی و... اشاره کرد.

جمعیت هیدج درسال ۱۳۴۵ درحدود (۴۷۰۰نفر)در سال ۱۳۵۵(۶۲۱۲نفر) درسال۱۳۶۵ (۹۱۰۷نفر) در سال ۱۳۷۵(۱۰۷۲۷نفر) بوده‌است و نسبت جمعیت شهری هیدج نسبت به شهرستان به ترتیب ۱۵درصد، ۱۰ درصد، ۹در صد بوده‌است که یک سیر نزولی داشته‌است.

مساحت این شهر در حدود ۵ کیلومتر مربع و ارتفاع آن از سطح دریا 1630 متر می‌باشد. به دلیل وجود شیبب و کوه‌های شمالی و جنوبی این شهر دارای منابع آب زیادی می‌باشد و به دلیل وجود منابع آب سطحی و زیر زمینی فعالیت‌های کشاورزی رونق زیادی دارد و به لحاظ آب هوایی جزءاقلیم خیلی سرد. معتدل می‌باشد.

این شهر به لحاظ تقسیمات سیاسی اداری در دهه‌های گذشته دچار تحولاتی گردیده، به طوری که از سال۱۳۵۷جزء شهرستان ابهر بوده و با تغییراتی که در سال۱۳۷۶در تقسیمات سیاسی اداری شهرستان رخ داد خرمدره از ابهر منتزع و با الحاق شهر هیدج و روستاهای همجوار، شهرستان جدیدی بدون لحاظ کردن ویزگی‌های طبیعی، اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی شکل گرفت بار دیگر در سال ۱۳۷۸ این شهر از شهرستان خرمدره منتزع وبه شهرستان ابهر الحاق گردید.

با به وجود آمدن این تغییرات در تقسیمات سیاسی اداری منطقه و تغییر مرزها و رقابت بین شهرهای منطقه بویژه مراکز این دو شهرستان، هیدج به دلیل شرایط ذکر شده دچار دستخوش تغییراتی در خصوص زیر ساخت‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی گردید. به طوری که شهر هیدج از قدیم‌الایام به عنوان مرکز تجاری و خدماتی و فرهنگی منطقه عمل می‌نمود و حوزه نفوذ آن نه تنها شهرها و روستاه‌های همجوار بلکه مناطق خدابنده، سلطانیه و طارم را نیز شا مل می‌شد.[نیازمند منبع]


منابع[ویرایش]

  • انتشارات قم، ، ملا محمد علی عسگری، دیوان اشعار. تهران: نشر، ۱۳۷۰. ‎
  • عوضی صالحی، دیوان رهگذر هیدجی جلد اول و دوم،. فایل در فایل. چاپ دوم تهران: نشرسلسال۱۳۸۶،
  • نسیمی از ابهررود، انجمن شعرا ۱۳۷۰، ص ۱-۲
  • دیوان حکیم هیدجی، انتشارات قم ۱۳۶۵
  • دیوان رهگذر هیدجی، عوضعلی صالحی۱۳۸۶