هورنبوستل-زاکس
| خودصداها (ایدیوفون) |
|---|
| پوستصداها (ممبرانوفون) |
| زهصداها (کوردوفون) |
| هواصداها (آئروفون) |
| برقیصداها (الکتروفون) |
هورنبوستل-زاکس یک نظام ردهبندی برای سازهای موسیقی است که توسط ویکتور شارل ماهیون پایهگذاری، و سپس توسط موسیقیدان آلمانی، کورت زاکس و اریش موریتس فون هورنبوستل موسیقیدان و تاریخشناس اتریشی در سال ۱۹۱۴ کامل شد. اساس این ردهبندی بر طبق نوع لرزش ماده در سازها و مبانی آکوستیکی است و به چهار گروه تقسیم میشود که عبارتند از: ایدیوفون، ممبرانوفون، کوردوفون و آئروفون؛ که بعدها الکتروفون به عنوان پنجمین رده به آنها اضافه شد.[۱]
محتویات |
تاریخچه [ویرایش]
سازها در ابتدا بر اساس نظام موسیقی ارکستری طبقهبندی میشدند و شامل سازهای زهی، بادی، بادی برنجی و پرکاشن بود. این ردهبندی بسیار شناخته شدهاست اما در آن، بسیاری از سازهای دیگر موسیقی لحاظ نمیشد و ردهها محدود به همین سازها بودند و همچنین افزودن سازهای دیگر، باعث گمراهی میشد. با ایجاد ردهبندی «هورنبوستل-زاکس» هر سازی میتواند براساس نوع صدا دهی و ابزار آن در ردهبندی گنجانده شود.[۲]
ساختار [ویرایش]
ساختار این نظام، به صورت ردهبندی درختی است و طوری طراحی شده است که با جزئیات کامل باشد. در این سیستم به هر گروه یک عدد نسبت داده میشود: ۱ برای ایدیوفونها، ۲ برای ممبرافونها، ۳ برای کوردوفونها و ۴ برای آئروفونها. سپس برای زیرمجموعههای هر بخش نیز، عددی در کنار اولی میآید، مانند «ایدیوفونهای ضربهای» که با ۱۱ نشان داده میشوند. به همین صورت ردهها جزئیتر میشوند تا ساختار کامل شود.[۳]
۱: ایدیوفونها [ویرایش]
ایدیوفونها اولین بخش این رده را تشکیل میدهند. شمارهٔ درنظر گرفته شده برای آنها ۱ است و به ۴ زیر بخش کلی تقسیم میشوند:
- ۱۱: ایدیوفونهای ضربهای
- ۱۲: ایدیوفونهای انقباظی یا کششی
- ۱۳: ایدیوفونهای سایشی
- ۱۴: ایدیوفونهای دمیدنی.
هرکدام از زیربخشها نیز از زیرمجموعههای بسیاری تشکیل میشوند.
۱۱: ایدیوفونهای ضربهای [ویرایش]
این سازها با زدن ضربه ایجاد صدا کرده و به دو بخش تقسیم میشوند:
- ۱۱۱: ضربهٔ مستقیم
- ۱۱۲: ضربهٔ غیرمستقیم
